Boşanma Davası Masrafları

Boşanma davası masrafları hukuki ihtilafın türüne, dosyanın süresine ve taleplerin niteliğine göre şekillenir. Türk Medeni Kanunu (TMK) ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümleri çerçevesinde açılan bu davalar, tarafların mahkeme veznesine yatırması mecburi birtakım harç ve gider avanslarını beraberinde getirir. Aile mahkemelerinde görülen bu uyuşmazlıklarda, maddi külfetler anlaşmalı boşanma veya çekişmeli boşanma dava türüne göre ayrışır. Hukuki adımları atarken karşılaşılabilecek maliyetleri önceden bilmek, dava hazırlığının en kritik aşamalarından birini teşkil eder.

Türk Hukukunda Yargılama Giderleri Kalemleri Nelerden İbarettir?

Bir davanın açılması sırasında mahkeme veznesine yatırılması zorunlu maktu harçlar bulunur. Harçlar Kanunu hükümlerine göre belirlenen bu tutarlar, her yıl Adalet Bakanlığı tarafından güncellenir. Başvurma harcı, peşin harç ve vekalet harcı şeklindeki ödemeler, davanın işleme konabilmesi bakımından şarttır. Bu harçların yatırılmaması halinde mahkeme başlamaz. Yargılama giderleri sadece harçlarla sınırlı kalmaz. Dosyanın tekemmülü, tanıkların dinlenmesi, bilirkişi raporlarının dosyaya eklenmesi gibi işlemler maksadıyla belli bir meblağın önceden ödenmesi yasal bir mecburiyettir.

Gider avansı ve tebligat ücretleri

Hukuk Muhakemeleri Kanunu 120. maddesi uyarınca, davacı tarafın dava açarken gider avansı yatırması emredici bir kuraldır. Gider avansı, dava dilekçesinin karşı tarafa tebliği, tanık davetiyelerinin gönderilmesi, kurum yazışmaları ve posta masraflarını karşılar. Taraflara yapılacak tebligatların her biri ayrı bir ücrete tabidir. Dava dosyasında yer alan taraf sayısı, dinlenecek tanık miktarı ve talep edilen inceleme türleri, gider avansının miktarını doğrudan etkiler. Bu avansın yatırılmaması durumunda mahkeme, davacıya kesin bir süre verir; bu süre içinde ödeme yapılmazsa davanın usulden reddine karar verilir.

Anlaşmalı Boşanma İşleyişinde Görülen Maliyetler

Türk Medeni Kanunu madde 166/3 kapsamında yürütülen anlaşmalı boşanma davaları, maliyet açısından en uygun ve en hızlı çözümü getiren yoldur. Tarafların boşanmanın mali ve hukuki sonuçları üzerinde tam bir mutabakata varması, yargılama işlemlerini tek celsede sonlandırma ihtimalini doğurur. Anlaşmalı davalarda tanık dinlenmesi, bilirkişi incelemesi veya pedagog raporu gibi işlemlere ihtiyaç duyulmaz. Bu sebeple yatırılan gider avansının büyük bir kısmı harcanmadan dosyada kalır. Kararın kesinleşmesinin ardından mahkeme, artan gider avansını davacı tarafa iade eder. Taraflar, avukatlık ücreti ve maktu mahkeme harçları dışında ek bir maliyet yükü altına girmez.

Çekişmeli Boşanma Davalarında Yargılama Maliyetleri

Çekişmeli boşanma davaları, tarafların nafaka, velayet, tazminat veya mal paylaşımı gibi konularda uzlaşamaması halinde gündeme gelir. Bu dava türü, doğası gereği uzun ve meşakkatli bir hukuki mücadeleyi beraberinde getirir. Yargılama süresinin uzaması, haliyle mahkeme masraflarının da artmasına yol açar. İddiaların ispatlanması maksadıyla mahkemeye iletilen delillerin toplanması, kurumlarla yapılan yazışmalar ve yerinde yapılan incelemeler ciddi bir bütçeye ihtiyaç duyar.

Bilirkişi ve pedagog ücretleri ne kadardır?

Bilhassa müşterek çocukların velayeti hususunda anlaşmazlık yaşandığında, Aile Mahkemesi hakimi uzman pedagoglardan bir Sosyal İnceleme Raporu talep eder. Uzman pedagoglar, anne, baba ve çocukla ayrı ayrı görüşmeler yaparak çocuğun üstün yararını koruyacak bir rapor hazırlar. Bu inceleme adına mahkeme veznesine bilirkişi ücreti yatırılması yasal bir zorunluluktur. Benzer şekilde, tarafların ekonomik ve sosyal durumlarının tespiti, banka hesaplarının incelenmesi veya kusur oranlarının belirlenmesi gibi teknik konularda da bilirkişi heyetine başvurulur. Atanan her bir bilirkişi için ayrı bir ücret tahakkuk eder. Bu ödemelerin zamanında yapılması, davanın seyrini hızlandırır. Konunun hassasiyeti sebebiyle, daha detaylı bilgi almak için uzman bir hukuk bürosuna danışabilirsiniz.

Araştırma ve delil tespiti masrafları

Mal rejiminin tasfiyesi veya maddi tazminat talepli davalarda gayrimenkullerin, araçların veya şirket hisselerinin değer tespitinin yapılması mecburi bir uygulamadır. Hakim, söz konusu malların değerini belirlemek amacıyla mahallinde keşif kararı verebilir. Keşif heyetinin ulaşım giderleri, hakim ve katip yollukları ile keşif mahalli inceleme ücretleri davacı tarafından peşin ödenir. Tanıkların mahkemeye gelmesi maksadıyla çıkarılan davetiyeler, tanıklara ödenen günlük yol ve yemek bedelleri de yargılama giderleri arasına katılır. Tüm bu detaylar, çekişmeli davanın mali boyutunu ciddi biçimde yukarı taşır.

Tanık Dinletme Adımları ve Posta Giderleri

Çekişmeli uyuşmazlıklarda iddiaların ispatı maksadıyla en sık başvurulan delil türü tanık beyanlarıdır. Taraflar, iddialarını doğrulayacak kişilerin isimlerini ve adreslerini mahkemeye bildirir. Bildirilen her bir tanık adına özel bir tebligat çıkarılır. Tebligat ücretleri her yıl PTT tarafından yeniden belirlenir. Tanıkların duruşma salonuna gelmesini teşvik etmek gayesiyle mahkeme veznesinden tanıklara yol ve yemek parası ödenir. Bu bedellerin tamamı davacının yatırdığı gider avansından kesilir. Şayet avans yetersiz kalırsa, hakim davacı tarafa eksik kısmı tamamlaması maksadıyla kesin süre verir. Kesin süre içinde tamamlama işlemi yapılmazsa, o delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır.

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ve Temsil Hakkı

Hukuki uyuşmazlıklarda tarafları temsil eden avukatların alacağı vekalet ücreti, Türkiye Barolar Birliği tarafından her yıl yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile belirlenir. Hiçbir avukat, bu tarifede yazılı meblağın altında bir vekalet ücreti ile dava kabul edemez. Aile mahkemelerinde görülen boşanma davaları bakımından belirlenen asgari ücret, davanın anlaşmalı veya çekişmeli türüne göre değişir. Baroların tavsiye niteliğindeki ücret tarifeleri de avukatların alacağı ücreti belirlemede kılavuzluk eder.

Uzman bir hukukçu ile çalışmanın kıymeti

Türk hukuk sisteminde mahkemelerde avukatla temsil edilme mecburiyeti yoktur. İsteyen her vatandaş davasını bizzat yürütme hakkını elinde tutar. Ancak boşanma alanı, katı usul kurallarına ve kesin sürelere tabi bir hukuki zemindir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında yer alan dilekçe teatisi aşamaları, delillerin bildirilme süreleri ve itiraz mekanizmaları kusursuz bir işleyişi mecburi kılar. Yanlış atılan hukuki bir adım, telafisi imkansız hak kayıplarına, yüksek maddi tazminatlara veya çocukların velayetinin kaybedilmesine yol açar. Bu menfi durumları yaşamamak adına profesyonel bir destek almak en doğru seçenektir.

Mahkeme Masraflarını Kim Öder ve Nasıl Tahsil Edilir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine göre, yargılama giderleri davanın başında davacı tarafından mahkeme veznesine yatırılır. Dava süresince ortaya çıkan ek masraflar, delillerin toplanmasını talep eden tarafça karşılanır. Davanın esastan karara bağlanmasının ardından mahkeme hakimi, yargılama giderlerinin kimin üzerinde bırakılacağına hükmeder. Yargılama giderleri, davada haksız çıkan tarafa yüklenir. Eğer dava kısmen kabul kısmen reddedilmişse, masraflar tarafların haklılık oranına göre paylaştırılır.

Haksız çıkan tarafın vekalet ücreti sorumluluğu

Dava sonunda haklı çıkan tarafın avukatı lehine, karşı tarafın ödemesi şartıyla bir karşı taraf vekalet ücreti hükmedilir. Bu ücret, avukat ile müvekkil arasındaki özel anlaşmadan tamamen bağımsızdır ve doğrudan mahkeme kararına dayanır. Davayı kaybeden taraf, hem mahkeme harçlarını, hem harcanan gider avanslarını hem de karşı tarafın avukatlık ücretini ödemekle yükümlü hale gelir. Bu durum, haksız yere dava açmanın veya davanın uzamasına kasten yol açmanın mali bir yaptırımıdır.

Adli Yardım Kurumu ve Ücretsiz Dava Açma Şartları Nelerdir?

Anayasa ile güvence altına alınan hak arama hürriyeti kapsamında, maddi gücü dava açmaya yetmeyen kişiler yararına adli yardım müessesesi düzenlenmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu 334. maddesi uyarınca, yargılama giderlerini karşılama gücünden yoksun vatandaşlar, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun kalmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanır. Adli yardım talebi kabul edilen kişiler, dava açılış harçlarından, gider avansından ve diğer tüm yargılama giderlerinden geçici biçimde muaf tutulur.

Adli yardım talebi nasıl yapılır?

Adli yardımdan faydalanmak isteyen tarafın, fakirlik belgesi, muhtarlıktan alınacak ikametgah senedi, e-Devlet üzerinden alınacak tapu, araç ve Sosyal Güvenlik Kurumu tescil dökümleri ile mahkemeye başvurması şarttır. Mahkeme, iletilen bu belgeleri inceleyerek kişinin gerçekten ödeme gücünden yoksun bulunduğuna kanaat getirirse talebi kabul eder. Adli yardım sadece harçlardan muafiyet getirmez, aynı zamanda baro tarafından ücretsiz bir avukat atanmasını da kapsar. Yargılama bittiğinde ve dava kazanıldığında, mahkemenin ertelediği harçlar haksız çıkan taraftan tahsil edilir.

Yargıtay ve İstinaf Aşamalarında Masraflar Nasıl Değişir?

İlk derece mahkemesinin verdiği kararın taraflarca tatmin edici bulunmaması halinde, üst mahkemelere itiraz yolu açılır. Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf ve Yargıtay nezdinde temyiz başvuruları, kendilerine has harç ve giderleri beraberinde getirir. İstinaf kanun yoluna başvuran taraf, istinaf karar harcı ve istinaf gider avansını yatırmakla mükelleftir. Dosyanın üst mahkemeye gidiş dönüş posta masrafları ve tebligat giderleri bu avanstan düşülür.

Kararın kesinleşmesi ve icra masraflarının yükü

İstinaf veya Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşen bir boşanma kararı, tarafların nüfus kayıtlarına işlenir. Mahkeme ilamında yer alan nafaka, maddi ve manevi tazminat veya yargılama giderlerinin karşı tarafça rızaen ödenmemesi durumunda icra müdürlükleri vasıtasıyla cebri icra yoluna başvurulur. İcra takibi başlatmak adına ayrı bir harç ve avans yatırılması zorunluluğu doğar. İcra aşamasında malların haczi, satışı ve paranın paylaştırılması işlemleri kendi içinde ciddi maliyetler doğurur.

Mal Rejimi Davaları ve Harçlandırma Kriterleri

Boşanma davasının bir eklentisi niteliği taşımayan mal paylaşımı davaları, nispi harca tabi davalar arasında bulunur. Nispi harç, talep edilen parasal değer üzerinden binde oranında hesaplanan çok yüksek tutarları bulabilen bir harç türüdür. Boşanma davası kesinleşmeden mal paylaşımı davası görülmez; boşanma davası açıldığı anda mal kaçırmayı önlemek gayesiyle ihtiyati tedbir talepli biçimde mal rejimi davası da eş zamanlı açılır. Dava değeri arttıkça mahkemeye ödenecek peşin harç tutarı da o nispette katlanır.

Katılma alacağı ve değer artış payı giderleri

Eşlerin evlilik birliği içerisinde edindikleri malların yarı yarıya paylaşımını kural kılan edinilmiş mallara katılma rejimi, titiz bir hesaplama sürecini mecburi kılar. Şirket bilançolarının incelenmesi, gayrimenkullerin emsal bedellerinin tespiti ve banka hesaplarındaki geriye dönük hareketlerin dökümü, yeminli mali müşavirler ve gayrimenkul değerleme uzmanlarının raporlarını şart koşar. Uzman heyetlere ödenecek bilirkişi ücretleri, salt boşanma masraflarını aşan rakamlara ulaşır. Davanın kaybedilmesi ihtimalinde, nispi karar harcının tamamının davacıya yüklenmesi ciddi bir risk teşkil eder.

Tazminat ve Nafaka Taleplerinde Maliyet Etkisi

Boşanma davası dilekçesinde talep edilen maddi ve manevi tazminatlar ile yoksulluk veya iştirak nafakası talepleri, boşanmanın eki niteliğinde sayılır. Bu sebeple tazminat veya nafaka miktarı ne kadar yüksek kalırsa kalsın, dava açarken bunlar üzerinden yepyeni bir harç ödenmez. Maktu harçla açılan dava üzerinden yüz milyonlarca liralık tazminat talebinde bulunmak dahi harç külfeti doğurmaz. Yalnızca kararın verilmesinin ardından, hükmedilen tazminat miktarı üzerinden avukatlık asgari ücret tarifesine göre nispi vekalet ücreti doğar.

Harca tabi bağımsız taleplerin durumu

Tazminat ve nafaka talepleri, boşanma kararı kesinleştikten sonra ayrı bir dava biçiminde açılırsa, hukuki durum tamamen değişir. Kesinleşmeden sonra açılacak nafaka veya tazminat davaları nispi harca tabi tutulur. Mahkeme veznesine, talep edilen toplam miktarın belirli bir yüzdesi peşin harç yatırılmadan dosya işlem görmez. Bu hukuki incelik, hak kayıplarını ve yersiz masrafları önlemek adına çok kritiktir. Hukuki adımlarınızı en az maliyetle ve hatasız yönetmek isterseniz, daha detaylı bilgi almak için uzman bir hukuk bürosuna danışabilirsiniz.

Yabancı Unsurlu Boşanma Davaları ve Tercüme Giderleri

Eşlerden birinin yabancı ülke vatandaşı kimliği taşıması veya yurtdışında ikamet etmesi, davanın mali boyutunu bambaşka bir seviyeye taşır. Yurtdışında yaşayan eşe dava dilekçesinin tebliğ edilmesi, uluslararası tebligat hükümlerine tabidir. Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü aracılığıyla yapılan bu tebligatlar, yüksek posta bedellerini ve çeviri masraflarını beraberinde getirir. Dava dilekçesinin ve mahkeme kararının yeminli tercümanlar vasıtasıyla karşı tarafın diline çevrilmesi, noter onaylarının alınması ve apostil şerhlerinin eklenmesi yepyeni maliyet kalemleri yaratır.

Tanıma ve Tenfiz Davalarındaki Maliyetler

Yurtdışı mahkemelerinde boşanmış Türk vatandaşlarının, bu kararı Türkiye'de geçerli kılmaları hususunda tanıma ve tenfiz davası açmaları mecburi bir durumdur. Aile mahkemelerinde açılan bu davalar da maktu harca tabidir. Yabancı mahkeme kararının kesinleşme şerhli aslı, yeminli tercümesi ve apostil onayı dilekçeye eklenir. Karşı taraf Türkiye'de yaşamıyorsa, uluslararası tebligat masrafları bir kez daha gündeme gelir. Mahkeme veznesine yatırılacak harçların yanı sıra, tercüme ve noter onay giderleri davacı tarafın bütçesini zorlar.

Nüfus müdürlüklerinde idari işlem imkanı

Yapılan yasal düzenlemeler neticesinde, yabancı ülke makamlarınca verilen boşanma kararlarının belirli şartlar altında doğrudan nüfus müdürlükleri vasıtasıyla tescil edilmesi imkanı getirilmiştir. Tarafların avukatları aracılığıyla yetkili nüfus müdürlüğüne başvurması, uzun mahkeme yollarını ve yargılama harçlarını ortadan kaldırır. Ancak bu idari işlemden faydalanmak bakımından her iki tarafın da aynı anda başvuruda bulunması zorunludur. Hangi usulün sizin durumunuza daha uygun düştüğünü tespit etmek ve daha detaylı bilgi almak için uzman bir hukuk bürosuna danışabilirsiniz.