Ziynet eşyaları boşanmada kime verilir sorusu, evlilik birliğinin bitmesi aşamasında tarafların en çok tartıştığı hukuki meselelerin başında gelir. Düğün törenlerinde hediye edilen altınlar, takılar ve paralar, Türk Medeni Kanunu ve Yargıtay kararları çerçevesinde kurallara bağlanır. Çiftler ayrılık kararı aldığında mal paylaşımı tartışmalarının merkezinde boşanmada ziynet eşyalarının durumu yer alır. Hukuki prosedürlerin eksiksiz yönetilmesi, hak kayıplarının önüne geçer.
Boşanma Davalarında Takıların Hukuki Statüsü
Evlilik merasiminde takılan her türlü maddi değere bedel eşya, hukuk sisteminde ziynet statüsüne girer. Bilezik, çeyrek altın, cumhuriyet altını, kolye ve nakit paralar bu kategoriye dâhildir. Kanun koyucu, bu eşyaların mülkiyetini karara bağlarken yerleşik Yargıtay içtihatlarını referans alır. Dava dosyalarında takıların cinsi, gramajı ve adedi hesaplanırken düğün videoları ve fotoğraflar delil niteliği taşır. Mal rejiminin tasfiyesi aşamasında düğün takılarının paylaşımı, yargılamanın yönünü çizer.
Düğünde takılan takıların mülkiyet hakkı kimdedir?
Yargıtay kararlarına göre kural şeklinde düğünde kime takıldığına bakılmaksızın tüm altınlar kadına ait sayılır. Erkek tarafının, gelinin ailesinin veya akrabaların taktığı altınlar, gelinin kişisel malı hükmündedir. Yasal düzenlemeler, kadını ekonomik güvence altına almayı hedefler. Erkeğe takılan ancak kadına özgü nitelik taşıyan altınlar, sözgelimi bilezik, küpe, gerdanlık gibi mücevherler yine doğrudan kadının hakkı kabul edilir. Sadece erkeğe takılan nakit paralar veya erkeklerin takmasına uygun takılar üzerinde erkeğin hak iddiası doğabilir. Hak kayıplarını engellemek niyetiyle uzman bir avukattan detaylı bilgi alarak hukuki adımlarınızı yürütebilirsiniz.
Kadına Takılan Ziynet Eşyalarının İadesi
Gelinin üzerinde duran, ona hediye edilen her türlü mücevher, evlilik birliği içinde kadının mülkiyetindedir. Kanun, bu eşyaları bağışlama niteliğinde görür. Kadın, mahkemeye başvururken bu eşyaların aynen iadesini talep edebilir. Aynen iade imkânı yoksa, dava tarihindeki nakit bedelinin ödenmesi istenir. Mahkeme, bilirkişi raporları doğrultusunda güncel rayiç bedeli hesaplar. Hak kaybına uğramamak adına atılacak yasal adımlarda profesyonel destek almak fayda getirir.
Erkeğe takılan takılar ve altınlar kime aittir?
Düğün merasimi sırasında damada takılan eşyaların hukuki statüsü, eşyanın cinsine göre şekillenir. Yargıtay kararları doğrultusunda, erkeğe takılan bir eşya kadına özgü bir nitelik taşıyorsa, yine kadına verilmesi icap eder. Fakat damada takılan yarım altın, tam altın veya nakit para gibi kadına özgü vasfı bulunmayan takılar, damadın kişisel malı sayılır. Paylaşım aşamasında, düğün kayıtları izlenerek hangi takının kime takıldığı net biçimde saptanır. Bu ayrım, altın davası boyutunu doğrudan etkiler.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Altınların Paylaşımı
Eşler, evliliği karşılıklı rıza ile sonlandırma kararı aldığında, mal paylaşımını serbestçe düzenleyebilir. Protokol metninde takıların kime kalacağı, ne kadarının iade edileceği açıkça yazılmalıdır. Mahkeme hakimi, tarafların imzaladığı bu belgeyi onayladığında belge kesin hüküm niteliği kazanır. Protokolde ziynet alacağına dair hiçbir madde yer almıyorsa, sonradan dava açma hakkı tehlikeye girebilir. Hakların tam güvence altına alınması adına protokolün titizlikle hazırlanması şarttır.
Çekişmeli boşanma davalarında ziynet eşyası talebi
Taraflar arasında uzlaşma kurulamadığı durumlarda çekişmeli boşanma prosedürü başlar. Ziynet eşyası talebi, boşanma davası ile birlikte açılabileceği gibi, ayrılık kararı kesinleştikten sonra bağımsız bir dava şeklinde de yürütülebilir. Talep dilekçesinde altınların cinsinin, miktarının, gramajının ve değerinin tek tek yazılması lazımdır. Dava dilekçesinde muğlak ifadelere yer vermek, davanın reddedilme riskini artırır. Taleplerin net, delillerin güçlü duruşu, mahkeme aşamalarını hızlandırır.
Ziynet Eşyalarının İspat Yükümlülüğü Kimdedir?
Hukuk sistemimizde iddia eden, iddiasını ispatlamakla mükelleftir kuralı işler. Kadın, düğünde kendisine ne kadar takı takıldığını, bu takıların kendisinden zorla veya rızası dışında alındığını kanıtlamak durumundadır. İspat yükü kadının omuzlarındadır. Düğün fotoğrafları, kamera kayıtları, bilirkişi incelemeleri ve tanık beyanları en güçlü deliller arasındadır. Kuyumcu ustası bilirkişiler, düğün kayıtlarını kare kare izleyerek altınların dökümünü çıkarır. Delillerin hukuka uygun toplanması hassas bir işlemdir.
Evden ayrılırken takıları götürme iddiası
Kocanın mahkemede öne sürdüğü savunmaların başında, kadının evden ayrılırken tüm altınları yanında götürdüğü iddiası gelir. Şayet kadın müşterek konuttan kendi isteğiyle ayrılmışsa, kural şeklinde ziynetleri de yanında götürdüğü karinesine dayanılır. Kadın, altınları götürmediğini, kocasının el koyduğunu, zorla alındığını veya kasada kilitli kaldığını ispatlamalıdır. Fiziksel şiddet veya aniden evden kovulma gibi olağanüstü durumlarda mahkeme, hayatın olağan akışı gereği kadının altınları alma fırsatı bulamadığı kanaatine varabilir.
Takıların Bozdurulması ve Harcanması Durumu
Evlilik birliği devam ederken takılar çeşitli sebeplerle nakde çevrilebilir. Ev alma, araç satın alma, iş kurma veya borç ödeme gayesiyle koca tarafından bozdurulan altınların yasal sorumluluğu ortadan kalkmaz. Yargıtay, bozdurulan altınların iade edilmemek şartıyla bağışlama kastıyla kadından alındığını kocanın ispatlamasını şart koşar. Şayet koca bu bağışlama kastını kanıtlayamazsa, harcanan altınları kadına aynen iade etmekle veya bedelini ödemekle yükümlü tutulur.
Düğün borçları için satılan altınlar
Düğün masrafları, salon kirası, mobilya taksitleri gibi evlilik öncesi yapılan harcamaların kapatılması amacıyla bozdurulan altınlar, mahkemelerde yoğun tartışma konusudur. Koca tarafı, borçları kapatmak amacıyla parayı harcadığını söylese dahi, bu durum altınların iadesi borcunu iptal etmez. Kadının rızasıyla bozdurulmuş bile sayılsa, mahkeme bu onayı geri verilmemek üzere verilmiş mutlak rıza şeklinde görmez. Hukuki zemin çok hassastır, dolayısıyla ihtilafların çözümünde yasal destek almak mağduriyetleri önler.
Kasa Veya Bankada Duran Ziynetlerin Tespiti
Altınların banka kasalarında saklanması durumunda, mahkemeden kasanın tespiti ve tedbir konulması istenir. Dava açılmadan evvel veya dava aşamasında, eşlerin banka hesapları, kiralık kasa dökümleri mahkeme kanalıyla incelenir. Kasanın kimin üzerine kurulduğu, giriş çıkış zamanları incelenerek altınların kimin uhdesinde kaldığı saptanır. Hızlı hareket edilmediğinde, kötü niyetli eş kasayı boşaltma yoluna gidebilir. İhtiyati tedbir kararları, hakkın korunması adına kalkan vazifesi görür. Banka kayıtlarının incelenmesi ve tedbir talepleri hakkında detaylı bilgi alarak adımlarınızı şekillendirebilirsiniz.
Altın talebinde zamanaşımı süreleri
Ziynet alacağı davalarında zamanaşımı süreleri, davanın açılış türüne göre değişkenlik gösterir. Altınların aynen mevcut durduğu biliniyor ve eşyanın bizzat iadesi isteniyorsa, herhangi bir zamanaşımı süresi işlemez. Dava her zaman açılabilir. Lakin altınlar bozdurulmuş, satılmış veya ortada yoksa, mahkemeden altınların bedeli istenir. Bedel iadesi talepli davalarda, kesinleşme tarihinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresi işlemeye başlar. On yıllık süre dolduktan sonra açılan davalar, karşı tarafın itirazı ile reddedilir.
Davayı Doğru Yargı Yolunda Açmanın Kuralları
Görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Aile mahkemesinin kurulmadığı ilçelerde Asliye Hukuk Mahkemeleri, aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Yetkili mahkeme kıstası, boşanma davasında yetkili sayılan yer mahkemesi veya davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Usule ilişkin hatalar, davanın aylarca uzamasına, masrafların katlanmasına neden yaratır. Mahkeme seçimindeki usul hataları, dosyanın baştan reddedilmesine yol açar.
Ziynet alacağı davalarında bilirkişi incelemesi
Mahkeme, dosyadaki delilleri topladıktan sonra dosyayı kuyumcu bir bilirkişiye teslim eder. Bilirkişi, sunulan fotoğrafları ve videoları izleyerek gelinin üzerindeki takıların listesini çıkarır. Bu listede her bir parçanın gramı, ayarı ve dava tarihindeki nakit değeri hesaplanır. Çıkan rapor taraflara tebliğ edilir. Tarafların rapora itiraz etme hakkı saklıdır. İtirazlar haklı bulunursa, ek rapor veya yeni bir bilirkişiden rapor alınması yoluna gidilir. Yargılama adımlarının teknik kısımlarında hata yapmamak adına uzman bir hukuk ofisinden detaylı bilgi talep edebilirsiniz.
Haksız İddialara Karşı Savunma Yöntemleri
Erkek tarafı, bazı altınların sahte nitelikte durduğunu, düğünde sadece gösteriş maksadıyla takıldığını veya iğreti takıldığını iddia edebilir. İğreti takı savunması, Türk hukukunda yer bulan bir savunma türüdür. Ancak emanet iddiasını ispat yükü davalı erkeğe düşer. Kuyumcu kayıtları, emanet veren kişinin tanıklığı gibi somut deliller aranır. Hukuki mücadelede hak kaybı yaşamamak maksadıyla yasal adımların başından itibaren uzman bir avukatla çalışılması tavsiye edilir.
Nişan töreninde takılan eşyaların hukuki konumu
Evlilik birliği resmiyete dökülmeden önceki nişan safhasında takılan takılar, boşanma davasından bağımsız kurallara tabidir. Nişan bozulduğunda veya nişan sonrası evlilik gerçekleşip ardından ayrılık kararı alındığında takıların iadesi gündeme gelir. Çiftler evlenmiş ve sonradan boşanma aşamasına gelmişse, nişanda takılan eşyalar düğün takıları gibi işlem görür, kadının mülkiyetine dâhil edilir. Evlilik tamamlanmışsa nişanda takılan altınlar doğrudan kadının mal varlığına katılır. Nişanda takılan hediyelerin hukuki sınırları hassas bir çizgiye sahiptir.
Yurtdışında Yaşayan Gurbetçilerin Ziynet Davaları
Yurtdışında gerçekleşen düğünlerde takılan altınların iadesi, uluslararası özel hukuk kurallarını kapsar. Gurbetçi vatandaşların Avrupa ülkelerinde boşandıktan sonra Türkiye'de mal paylaşımı ve altın davası açmaları sık rastlanan bir durumdur. Yabancı mahkemelerde verilen ayrılık kararlarının Türkiye'de tanıma ve tenfiz işlemleri yapıldıktan sonra ziynet alacağı davası görülebilir. Döviz cinsinden takılan hediyeler, dava tarihindeki kur üzerinden hesaplanır. Hukuki menfaatlerin tam korunması adına yabancı paraların enflasyon karşısında erimemesi için yasal faiz talebinde bulunulması lazımdır.