Son güncelleme: 6 Kasım 2026
Fon kanunu anayasaya aykırı mı sorusunun kısa cevabı şudur: Bugün için bu soruya kesin bir cevap vermek mümkün değildir. 7596 sayılı Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun yürürlüktedir ve Anayasa Mahkemesi (AYM) bir hükmü iptal etmedikçe uygulanmaya devam eder. Kanunun 17.09.2026'dan geçerli kılınması, ara ödeme tavanı, net yatırım tutarı esası ve ödeme sıralaması mülkiyet hakkı, hukuki güvenlik ve eşitlik açısından tartışılmaktadır; sonucu ancak Anayasa Mahkemesi belirleyebilir.
Önemli bir ayrıntı vardır: Bir kanunun doğrudan iptali için Anayasa Mahkemesinde dava açma hakkı bireylere değil, Anayasa'nın 150. maddesinde sayılan sınırlı başvurucuya tanınmıştır. Yatırımcılar ise kendi davalarında, mahkemeden kanun hükmünü Anayasa Mahkemesine götürmesini isteyebilir; buna "somut norm denetimi" veya "itiraz yolu" denir. Bu yazıda 7596 sayılı Kanun'un tartışılan hükümleri, iki yöndeki argümanlar, Anayasa Mahkemesine ulaşmanın yolları ve yatırımcıların dikkat etmesi gereken noktalar anlatılmaktadır.
7596 Sayılı Kanun Ne Getirdi? Kısa Bir Hatırlatma
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 17.09.2026 tarihli kararlarıyla 7 portföy yönetim şirketinin TEFAS'taki fonlarını tasfiyeye aldı; krizin arka planını fon krizinin hukuki kronolojisini anlatan yazımızda bulabilirsiniz. SPK, 23.09.2026'da etkilenen tekil yatırımcı sayısını 455.758 olarak açıkladı.
7596 sayılı Kanun 27.10.2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı ve 17.09.2026'dan geçerli kılındı. Kanun; tasfiye yöntemlerini, "net yatırım tutarını", ara ödemeleri, ödeme sıralamasını, "fon zararı" kavramını ve TMSF nezdindeki geri kazanım hesabını düzenler. Ayrıntılar için 7596 sayılı Fon Kanunu'nu madde madde inceleyen yazımıza bakabilirsiniz. Anayasal tartışma açısından temel nokta şudur: Kanun kamu kaynağından ödeme öngörmez; fonlarda kalan ve geri kazanılan değerlerin yatırımcılar arasında nasıl dağıtılacağını belirler.
Anayasaya Aykırılık Hangi Ölçütlerle Değerlendirilir?
Anayasa'nın 35. maddesine göre herkes mülkiyet hakkına sahiptir ve bu hak ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Anayasa'nın 13. maddesi ise temel hakların özüne dokunulmaksızın, yalnızca kanunla ve ölçülülük ilkesine uygun biçimde sınırlanabileceğini öngörür. Anayasa Mahkemesi uygulamasında "mülk" kavramı geniş yorumlanır; fon payları ve hukuken korunan alacak hakları da bu kapsamda değerlendirilebilir.
Bir kanun hükmünün mülkiyet hakkını ihlal edip etmediği kural olarak şu sorularla incelenir:
- Kanunilik: Sınırlama açık ve öngörülebilir bir kanun hükmüne dayanıyor mu?
- Meşru amaç: Düzenleme kamu yararı amacı taşıyor mu? Piyasa güveninin korunması ve adil dağıtım bu kapsamda ileri sürülebilir.
- Elverişlilik ve gereklilik: Araç amaca uygun mu, daha hafif bir araçla aynı sonuca ulaşılabilir miydi?
- Orantılılık (adil denge): Birey şahsen aşırı bir yük altına sokulmuş mu?
Ayrıca Anayasa'nın 2. maddesindeki hukuk devleti ilkesi hukuki güvenlik yönüyle, 10. maddesindeki eşitlik ilkesi ise yatırımcı gruplarına farklı muamele yönüyle tartışmaya dâhil olur.
Geriye Yürüme Sorunu: Kanun Neden 17.09.2026'dan Geçerli?
Kanunlar kural olarak yayımlandıktan sonraki olaylara uygulanır. Anayasa'nın 38. maddesindeki kesin geriye yürüme yasağı suç ve cezalara ilişkindir; diğer alanlarda geriye etkili düzenlemeler hukuki güvenlik ilkesi çerçevesinde değerlendirilir. Doktrinde, tamamlanmış hukuki durumlara uygulanan "gerçek geriye etki"nin daha sıkı incelendiği kabul edilir.
7596 sayılı Kanun'un 8. maddesi, yayımdan önceki 17.09.2026'yı başlangıç kabul eder. Aykırılık yönünde şu argüman öne çıkabilir: Kanunun 3. maddesinin 5. fıkrasına göre, 17.09.2026 ve öncesinde TEFAS'a iletilip temerrüt veya fiyat açıklanmaması nedeniyle gerçekleşmeyen talimatlarda bloke olan yatırımcılar fon pay sahibi olarak tasfiye hükümlerine tabidir. Bu yatırımcılar, satış talimatıyla birlikte fondan alacaklı hâle geldiklerini ve Kanunun bu konumu geriye dönük olarak değiştirdiğini ileri sürebilir.
Anayasaya uygunluk yönünde ise Kanunun yalnızca tasfiyesi tamamlanmamış fonlara uygulandığı, yani devam eden bir süreci düzenlediği savunulabilir. Başlangıç tarihinin tasfiye kararlarının verildiği günle eşitlenmesinin, aynı fondaki yatırımcılara farklı muameleyi önleme amacı taşıdığı da ileri sürülebilir. Hangi görüşün kabul göreceği Anayasa Mahkemesinin değerlendirmesine bağlıdır.
Fon Kanunu Mülkiyet Hakkını İhlal Ediyor mu? Tavan, Net Yatırım ve Sıralama
Ara ödemede 1.000.000 TL tavanı
Kanunun 4. maddesinin 2. fıkrasına göre ara ödeme, endekslemesiz net yatırım tutarı ve fon başına en fazla 1.000.000 TL ile, para piyasası niteliğindeki fonlar dışında ayrıca payların önceki gün değeriyle sınırlıdır; SPK duyurusuna göre bu tavan her yatırımcı için her fonda ayrı ayrı uygulanır. Büyük tutarlı yatırımcılar bu sınırın mülkiyet hakkını ölçüsüz biçimde kısıtladığını ileri sürebilir. Karşı görüşe göre tavan yalnızca ara ödemeye ilişkindir; nihai ödemede önceki ödemeler mahsup edilir (m.4/5) ve 1 milyon TL'yi aşan alacak ortadan kalkmaz. Bu yorumla tartışma "hakkın kaybı"ndan çok "ödemenin ertelenmesi" eksenine kayar.
Net yatırım tutarı esası
Dağıtılabilir nakit yetmediğinde esas alınan net yatırım tutarı, girişler ve çıkışların TÜFE ile Yİ-ÜFE'nin aritmetik ortalamasıyla güncellenmesiyle hesaplanır (m.4/1). Bu yöntem, pay değeri üzerinden kâr etmiş görünen yatırımcının kazancını dikkate almayabilir. Buna karşılık yasa koyucunun, soruşturma konusu iddialar nedeniyle güvenilirliği tartışılan fiyatlar yerine enflasyona karşı korunan sermayeyi esas aldığı savunulabilir.
Ödeme sıralaması ve eşitlik
Nakit yetmezse SPK, net yatırım tutarı en düşük olandan başlayarak ödeme yapılmasına karar verebilir (m.4/3). Bu sıralama küçük yatırımcıyı önceleyen bir tercihtir; büyük yatırımcılar ise eşitlik ilkesine aykırı ayrım yapıldığını ileri sürebilir. Eşitlik incelemesinde kural olarak farklı muamelenin nesnel ve makul bir gerekçeye dayanıp dayanmadığına bakılır.
| Hüküm | Tartışılan ilke | Aykırılık yönünde argüman | Uygunluk yönünde argüman |
| Yürürlük (m.8) | Hukuki güvenlik (Anayasa m.2) | Gerçekleşmemiş talimatlarla doğduğu ileri sürülen alacaklar geriye dönük etkilenir | Tamamlanmamış tasfiye süreçlerini düzenler; yatırımcılar arası eşitliği hedefler |
| Ara ödeme tavanı (m.4/2) | Mülkiyet (m.35), ölçülülük (m.13) | Büyük alacaklara ölçüsüz sınırlama | Alacak ortadan kalkmaz; nihai ödemede mahsup edilir |
| Net yatırım tutarı (m.4/1) | Mülkiyet (m.35) | Pay değerindeki kazanç dikkate alınmayabilir | Sermaye enflasyona karşı korunur; tartışmalı fiyatlar esas alınmaz |
| Ödeme sıralaması (m.4/3) | Eşitlik (m.10) | Büyük yatırımcı aleyhine ayrım | Nesnel ölçüt; küçük yatırımcının korunması |
| Ödeme dışı bırakma (m.3/6) | Masumiyet karinesi (m.38), hak arama (m.36) | İdari tespitle haktan yoksun bırakma | Ceza değildir; idari yargı denetimine açıktır |
SPK Tespitiyle Ödeme Dışı Bırakılma ve Masumiyet Karinesi
Kanunun 3. maddesinin 6. fıkrasına göre, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun (SPKn) 104, 106 veya 107. maddelerindeki fiillerin fonlar aracılığıyla, fonlarla birlikte hareket edilerek veya fonların iştirakiyle işlendiği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmaz. Kanunun 5. maddesi de fon zararından, portföy yönetim şirketinden tahsil edilemeyen kısım için Kurulca belirlenen kişilerin şahsen sorumlu tutulabileceğini öngörür.
Bu hükümler, mahkeme kararı yerine idari bir tespite bağlı sonuç doğurduğu için masumiyet karinesi ve hak arama hürriyeti açısından eleştirilebilir. Öte yandan ödeme dışı bırakmanın ceza değil, dağıtıma ilişkin bir kural olduğu ve SPK kararlarına karşı Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca idari yargı yolunun açık olduğu savunulabilir. Kanunda şüpheli ya da ilişkili taraf olmak tek başına dışlama nedeni olarak yazılmamıştır. Soruşturma sürmektedir ve hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunmayan herkes masumiyet karinesinden yararlanır.
Anayasa Mahkemesine Hangi Yollarla Gidilebilir?
İptal davası (soyut norm denetimi)
Anayasa'nın 150. maddesine göre kanunların iptali için doğrudan dava açma hakkı Cumhurbaşkanına, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere aittir. Anayasa'nın 151. maddesine göre bu dava, kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 60 gün içinde açılabilir; 7596 sayılı Kanun için bu süre Aralık 2026 sonunda dolmaktadır. Bireyler ve dernekler bu yolu kullanamaz.
Somut norm denetimi (itiraz yolu)
Anayasa'nın 152. maddesi, görülmekte olan bir davada uygulanacak kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığının Anayasa Mahkemesine taşınmasına imkân verir. Bu yolun 60 günlük süreyle bağlantısı yoktur; davada uygulanacak kural olduğu sürece ileri sürülebilir. İşleyiş kural olarak şöyledir:
- Görülmekte olan bir dava: Örneğin bir SPK işlemine karşı idare mahkemesinde açılan iptal davası.
- Uygulanacak kural: Aykırılığı ileri sürülen hüküm o davada gerçekten uygulanacak olmalıdır.
- Gerekçeli iddia: Taraf, hükmün Anayasa'nın hangi maddesine neden aykırı olduğunu açıklar.
- Ciddilik değerlendirmesi: Mahkeme iddiayı ciddi bulursa davayı geri bırakarak dosyayı Anayasa Mahkemesine gönderir; ciddi bulmazsa iddia, kanun yolu incelemesinde esas hükümle birlikte değerlendirilir.
- Anayasa Mahkemesi kararı: Anayasa'da öngörülen süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırır; ancak karar, esas hakkındaki hüküm kesinleşmeden gelirse mahkeme buna uymak zorundadır.
Bireysel başvuru
Anayasa'nın 148. maddesindeki bireysel başvuru yoluyla bir kanuna doğrudan itiraz edilemez; ancak Kanun uygulanarak verilen ve kanun yolları tüketilerek kesinleşen bir karar nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği ileri sürülebilir.
| Yol | Kim başvurabilir? | Ne zaman? | Bireye etkisi |
| İptal davası (m.150-151) | Cumhurbaşkanı, iki büyük parti grubu, üye tamsayısının beşte biri | Yayımdan itibaren 60 gün (Aralık 2026 sonu) | Dolaylı; birey taraf olamaz |
| Somut norm denetimi (m.152) | Davaya bakan mahkeme (tarafın iddiası üzerine veya kendiliğinden) | Dava sürdüğü sürece | Kendi davanız için en doğrudan yol |
| Bireysel başvuru (m.148) | Hakkı ihlal edildiğini ileri süren kişi | Kanun yolları tüketildikten sonra, kısa süre içinde | Kanuna değil, somut karara karşı |
Yatırımcılar Bu Tartışmada Neye Dikkat Etmeli?
- Ara ödeme hak kaybı anlamına gelmez: Kanunda ara ödemeye bağlı feragat veya dava açmama şartı yoktur; ödemeyi almak, kural olarak, ileride hak aramanıza engel değildir.
- Süreleri kaçırmayın: SPK işlemlerine karşı dava süresi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 7. maddesine göre kural olarak 60 gündür; aykırılık iddiası ancak süresinde açılmış bir davada ileri sürülebilir.
- Belgelerinizi saklayın: MKK e-YATIRIMCI ve e-Devlet kayıtları, dekontlar ve talimat ekran görüntüleri ileride delil olabilir.
- "AYM'den paranızı geri alırız" vaatlerine dikkat: Bireylerin kanunu doğrudan iptal ettirme imkânı yoktur; bu vaatle para toplayanlara karşı temkinli olun.
- Rakamları güncel takip edin: Fon Koordinasyon Kuruluna göre 03.11.2026 itibarıyla olağan ve olağanüstü tasfiyelerde 100 fonda toplam 97,3 milyar TL ödenmiştir. Güncel durum SPK ve Fon Koordinasyon Kurulu açıklamalarından takip edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Fon kanunu anayasaya aykırı mı, Anayasa Mahkemesi karar verdi mi?
Bu yazının güncellendiği 6 Kasım 2026 itibarıyla 7596 sayılı Kanun yürürlüktedir ve uygulanmaktadır. Anayasaya aykırılık şu an tartışılan bir hukuki görüştür; bağlayıcı sonuç ancak Anayasa Mahkemesinin vereceği kararla ortaya çıkar.
Bireysel yatırımcı 7596 sayılı Kanun'un iptali için Anayasa Mahkemesine dava açabilir mi?
Hayır. Kanunların doğrudan iptali için dava açma hakkı yalnızca Anayasa'nın 150. maddesinde sayılanlara aittir. Yatırımcı, taraf olduğu bir davada anayasaya aykırılık iddiasını ileri sürerek mahkemeden itiraz yoluna başvurmasını isteyebilir.
Ara ödemedeki 1 milyon TL tavanı, kalan alacağımı kaybettiğim anlamına mı gelir?
Kural olarak hayır. Tavan ara ödemeye ilişkindir ve Kanun nihai ödemede önceki ödemelerin mahsup edileceğini öngörür. Bu nedenle tavanın 1 milyon TL'yi aşan alacağı ortadan kaldırmadığı yorumu yapılmaktadır; ancak nihai ödemenin tutarı fonda kalan ve geri kazanılan değerlere bağlıdır.
Kanun iptal edilirse yapılan ödemeler geri alınır mı?
Anayasa'nın 153. maddesine göre iptal kararları kural olarak geriye yürümez ve Anayasa Mahkemesi kararın yürürlüğe gireceği tarihi erteleyebilir. Bu nedenle iptal kararının daha önce yapılmış ödemeleri doğrudan etkilemesi beklenmez; ancak kararın kapsamına göre somut olayda sonuç farklılaşabilir.
Somut norm denetimi hangi davada istenebilir?
Aykırılığı ileri sürülen hükmün uygulanacağı her davada istenebilir; örneğin SPK'nın bir işlemine karşı açılan iptal davasında. Mahkeme iddiayı ciddi bulmazsa iddia kanun yolunda yeniden değerlendirilir.
Özet
- 7596 sayılı Kanun yürürlüktedir ve 17.09.2026'dan geçerli kılınmıştır (7596 s.K. m.8).
- Geriye yürüme, ara ödeme tavanı, net yatırım tutarı ve ödeme sıralaması mülkiyet hakkı ve eşitlik açısından tartışılmaktadır (Anayasa m.13, m.35).
- Tavan ara ödemeye ilişkindir; nihai ödemede mahsup yapılır ve kalan alacak kural olarak ortadan kalkmaz (7596 s.K. m.4/5).
- Doğrudan iptal davası yalnızca Anayasa'da sayılanlarca, yayımdan itibaren 60 gün içinde açılabilir (Anayasa m.150-151).
- Yatırımcının en doğrudan yolu, kendi davasında itiraz yoluna başvurulmasını istemektir (Anayasa m.152).
- İptal kararları kural olarak geriye yürümez (Anayasa m.153).
Bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığının hangi davada, hangi gerekçeyle ve hangi aşamada ileri sürüleceği her yatırımcının konumuna göre değiştiğinden somut değerlendirme gerekir. Dural Hukuk, sermaye piyasası uyuşmazlıkları, idari yargı ve fon yatırımcılarının hak arama yolları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk