Piyasa Dolandırıcılığı Suçu (SPKn m.107): Hisse Manipülasyonunun Unsurları ve Cezası

Son güncelleme: 6 Kasım 2026

Piyasa dolandırıcılığı suçu nedir sorusunun kısa cevabı şudur: Sermaye piyasası araçlarının fiyatı, arzı veya talebi hakkında yanlış ya da yanıltıcı bir izlenim yaratmak amacıyla işlem yapmak (işlem bazlı) veya fiyatları ya da yatırımcı kararlarını etkilemek amacıyla yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi yayıp bu yolla menfaat sağlamak (bilgi bazlı) piyasa dolandırıcılığıdır. Suç, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun (SPKn) 107. maddesinde düzenlenmiştir. İşlem bazlı türü için kanunda üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür.

Her ani fiyat hareketi veya zararla sonuçlanan her yatırım manipülasyon anlamına gelmez; suçun oluşması için kanundaki fiillerin belirli bir amaçla, yani kasten işlenmesi gerekir. Ayrıca bu suçlarda soruşturma, kural olarak Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) yazılı başvurusuna bağlıdır. Bu yazıda piyasa dolandırıcılığının iki türü, unsurları, cezası, benzer yaptırımlardan farkı, soruşturmanın nasıl başladığı ve zarar gören yatırımcının atabileceği adımlar anlatılmaktadır.

Piyasa Dolandırıcılığı Suçu Nedir, Neden Ayrı Bir Suç Olarak Düzenlenmiştir?

Borsada fiyat, kural olarak çok sayıda yatırımcının gerçek alım ve satım kararlarıyla oluşur. Hisse manipülasyonu ise bu doğal fiyat oluşumunu yapay işlemlerle veya gerçeğe aykırı bilgilerle bozmaktır. Manipüle edilen bir hissede fiyat, şirketin gerçek durumunu değil, birilerinin yarattığı görüntüyü yansıtır; bu görüntüye güvenerek işlem yapan yatırımcılar zarar görebilir.

Kanun koyucu bu nedenle piyasa dolandırıcılığını, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'ndaki (TCK) genel dolandırıcılık suçundan ayrı olarak SPKn'de düzenlemiştir. Bu suçla korunan değer, öğretide genel olarak piyasanın güvenilirliği, şeffaflığı ve yatırımcıların korunması olarak ifade edilir. TCK'daki dolandırıcılıkta belirli bir kişinin hileli davranışla aldatılması aranırken, piyasa dolandırıcılığında aldatılan çoğu zaman tek bir kişi değil, piyasanın kendisidir. Genel dolandırıcılık suçunun şartlarını dolandırıcılık suçunun unsurlarını anlattığımız yazımızda inceleyebilirsiniz.

İşlem Bazlı Piyasa Dolandırıcılığı (SPKn m.107/1) ve Unsurları

SPKn m.107/1, işlem yoluyla yapılan manipülasyonu düzenler. Suçun unsurları kısaca şöyle özetlenebilir:

• Fail: Bu suçu herkes işleyebilir; failin aracı kurum çalışanı, fon yöneticisi veya şirket ortağı olması gerekmez. Tüzel kişilere hapis cezası verilemez; fiili gerçekleştiren gerçek kişiler sorumlu tutulur.
• Konu: Paylar başta olmak üzere sermaye piyasası araçlarıdır.
• Fiil: Alım veya satım yapmak, emir vermek, emri iptal etmek veya değiştirmek ya da hesap hareketleri gerçekleştirmek. Sonradan iptal edilen ve hiç gerçekleşmeyen emirler de bu kapsamdadır.
• Amaç: Fiyatlara, fiyat değişimlerine, arz ve taleplere ilişkin yanlış veya yanıltıcı bir izlenim uyandırmak. Bu özel amaç olmadan yapılan işlemler, sonuçta fiyatı etkilese bile bu suçu oluşturmaz.
• Kast: Suç ancak kasten işlenebilir; dikkatsizlikle (taksirle) işlenen hâli düzenlenmemiştir.

Fiyatın gerçekten değişmesi veya kazanç elde edilmesi şart mı?

Birinci fıkranın metni, fiyatın fiilen değişmesini veya failin kazanç elde etmesini açıkça şart koşmamaktadır. Bu nedenle öğretide birinci fıkranın, zararın doğmasını beklemeyen bir tehlike suçu olarak değerlendirildiği görülür. Bununla birlikte uygulamada fiyat ve işlem hacmindeki olağandışı değişimler, işlemlerin zamanlaması ve hesaplar arasındaki bağlantı, failin amacını ortaya koyan önemli göstergeler arasındadır.

Uygulamada sık görülen hisse manipülasyonu yöntemleri

• Pompala ve boşalt: Fiili dolaşımdaki pay oranı düşük, yani "sığ" bir hissede koordineli alımlarla fiyatı yükseltip yükselişe kapılan yatırımcılara yüksek fiyattan satmak.
• Danışıklı işlemler: Birbiriyle bağlantılı hesaplar arasında karşılıklı alım satım yaparak hissede gerçekte olmayan bir hacim ve ilgi görüntüsü yaratmak.
• Gerçekleşmesi istenmeyen emirler: Büyük alım veya satım emirleri girip kısa sürede iptal ederek güçlü bir talep ya da arz varmış gibi göstermek.
• Kapanış fiyatını etkileme: Seans sonuna doğru verilen emirlerle kapanış fiyatını yapay olarak yukarı veya aşağı çekmek.

Bilgi Bazlı Piyasa Dolandırıcılığı (SPKn m.107/2)

İkinci fıkra, işlem yerine bilgi yoluyla yapılan manipülasyonu düzenler. Fiyatları, sermaye piyasası araçlarının değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkilemek amacıyla yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi veren, söylenti çıkaran, haber veren, yorum yapan, rapor hazırlayan ya da bunları yayan ve bu yolla menfaat sağlayan kişiler bu suçun failidir.

Bu türde, birinci fıkradan farklı olarak menfaat sağlanması da aranır. Günümüzde sık karşılaşılan örnekler, sosyal medya hesaplarında ve mesajlaşma gruplarında yayılan "şirket büyük bir ihale aldı", "yabancı ortak geliyor" gibi asılsız haberler ve dayanaksız hedef fiyat paylaşımlarıdır. Gerçeğe dayanan bir analiz veya kişisel görüş paylaşmak tek başına suç değildir; belirleyici olan bilginin yanlış ya da yanıltıcı olması, etkileme amacı ve menfaat bağlantısıdır. Ücret karşılığında izinsiz yatırım tavsiyesi verilmesi ise ayrıca SPKn m.109'daki izinsiz sermaye piyasası faaliyeti kapsamında değerlendirilebilir.

Piyasa Dolandırıcılığının Cezası ve Benzer Fiillerden Farkı

İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığı için kanunda üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür. Kanun metninde ayrıca bu suçtan verilecek adli para cezasının, suçun işlenmesiyle elde edilen menfaatten az olamayacağı belirtilmiştir. Bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı için de hapis ve adli para cezası öngörülmüştür; güncel ceza sınırları kanun metninden kontrol edilmelidir.

Piyasa dolandırıcılığı, sermaye piyasasındaki diğer yasak fiillerle sık karıştırılır. Aşağıdaki tablo temel farkları özetlemektedir:

Düzenleme	Yasaklanan davranış	Niteliği	Yaptırım
SPKn m.104 (piyasa bozucu eylemler)	m.106 ve m.107 kapsamına girmeyen ancak piyasanın güven ve istikrar içinde işleyişini bozabilecek işlem ve eylemler	İdari yaptırım, suç değil	SPK'nın idari para cezası ve tedbirleri
SPKn m.106 (bilgi suistimali)	Kamuya açıklanmamış içsel bilgiden yararlanarak işlem yapma	Suç	Hapis ve adli para cezası
SPKn m.107/1 (işlem bazlı)	Yanıltıcı izlenim amacıyla alım, satım, emir veya hesap hareketi	Suç	3-5 yıl hapis ve 5.000-10.000 gün adli para cezası
SPKn m.107/2 (bilgi bazlı)	Yalan veya yanıltıcı bilgi, söylenti, yorum yayarak menfaat sağlama	Suç	Hapis ve adli para cezası
TCK m.157-158 (dolandırıcılık)	Hileli davranışla belirli bir kişiyi aldatıp yarar sağlama	Suç	TCK'daki hapis ve adli para cezası

Aynı eylemin hem SPKn'deki hem de TCK'daki bir suçu oluşturup oluşturmadığı ve bu durumda hangi hükmün uygulanacağı, somut olaya göre değişen ve tartışmalı olabilen bir konudur.

Soruşturma Nasıl Başlar? SPK'nın Suç Duyurusu Şartı (SPKn m.115)

SPKn'deki suçlar bakımından savcılığın soruşturma yapabilmesi, kural olarak SPK'nın yazılı başvurusuna bağlıdır (SPKn m.115). Uygulamada "SPK suç duyurusu" olarak anılan bu başvuru, Kurulun yaptığı inceleme ve denetimin ardından yapılır ve SPK bültenlerinde ilgili pay kodu belirtilerek duyurulur.

Bu şartın pratik sonucu şudur: Bir yatırımcı doğrudan savcılığa başvursa bile, piyasa dolandırıcılığı iddiası bakımından soruşturmanın yürütülebilmesi için SPK'nın yazılı başvurusu gerekir. Bu nedenle şüpheli işlemlerin SPK'ya da bildirilmesi önem taşır. Aynı olayda TCK'daki örgüt, nitelikli dolandırıcılık veya suç gelirlerinin aklanması gibi suçlar da iddia ediliyorsa, bu suçlar bakımından savcılık kural olarak bu şarta bağlı olmaksızın soruşturma yürütebilir.

SPK'nın suç duyurusu, hakkında başvuru yapılan kişinin suç işlediği anlamına gelmez; suçun işlenip işlenmediğine yargılama sonunda mahkeme karar verir. Kurul ayrıca ceza sürecinden bağımsız olarak işlem yasağı gibi idari tedbirler uygulayabilir.

Fon Krizinde Piyasa Dolandırıcılığı İddiaları: Güncel Durum

SPK'nın 18.09.2026 tarihli açıklamasına göre 2025'in son çeyreğinde bazı fonlar aracılığıyla fiili dolaşım oranı düşük paylarda olağandışı fiyat hareketleri gözlenmiştir. SPK 16.09.2026'da manipülasyon şüphesiyle 3 pay kodu için suç duyurusunda bulunmuş, 17.09.2026'da 38 kişiye 2 yıl işlem yasağı getirmiştir. Kurul, Eylül-Ekim 2026 bültenlerinde 13 pay kodu için SPKn m.107/1 kapsamında suç duyurusunda bulunmuştur.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu raporuna göre İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturmada incelenen suç tipleri arasında örgüt kurma, nitelikli dolandırıcılık, suç gelirlerini aklama ve SPKn m.104, 106 ve 107'ye muhalefet bulunmaktadır. Adalet Bakanının 03.11.2026 tarihli açıklamasına göre soruşturmada 433 şüpheli bulunmaktadır. 7596 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 6. fıkrasına göre, SPKn m.104, 106 veya 107'deki fiillerin fonlar tarafından, fonlarla birlikte hareket edilerek veya fonların iştirakiyle işlendiği Kurulca tespit edilen kişi ve kurumlara tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmaz; şüpheli olmak tek başına dışlama nedeni olarak sayılmamıştır.

Soruşturma devam etmektedir ve hakkında soruşturma yürütülen herkes için masumiyet karinesi geçerlidir. Rakamlar hızla değiştiğinden güncel durum SPK ve Fon Koordinasyon Kurulu açıklamalarından takip edilmelidir. Krizin genel seyrini 7 portföy yönetim şirketinin fonlarının neden tasfiye edildiğini anlatan hukuki kronoloji yazımızda bulabilirsiniz.

Hisse Manipülasyonundan Zarar Gördüyseniz Atabileceğiniz Adımlar

1. Kayıtlarınızı toplayın: Aracı kurum hesap ekstrelerinizi, emir ve işlem dökümlerinizi, MKK e-YATIRIMCI kayıtlarınızı ve ilgili KAP duyurularını indirip saklayın.
2. Yönlendirmeleri belgeleyin: Sizi işleme yönlendiren sosyal medya paylaşımlarının, mesajlaşma grubu yazışmalarının ve bağlantıların tarihli ekran görüntülerini alın; bu içerikler kısa sürede silinebilir.
3. SPK'ya ve savcılığa bildirin: Şüpheli işlemleri SPK'ya bildirebilir, savcılığa suç duyurusunda bulunabilirsiniz. Soruşturma için SPK başvurusunun arandığını unutmayın.
4. Ceza dosyasını takip edin: Suçtan zarar gören olarak CMK m.233-234'teki haklarınızı kullanabilirsiniz. Bireysel yatırımcının bu suçta kamu davasına katılıp katılamayacağı (CMK m.237) uygulamada tartışmalıdır ve doğrudan zarar görüp görmediğinize göre değerlendirilir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına 15 gün içinde itiraz edilebilir (CMK m.173).
5. Tazminat sürelerini kaçırmayın: Zararınızın manipülasyondan doğrudan kaynaklandığını ispat edebilirseniz faillerden 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m.49 uyarınca haksız fiil tazminatı isteyebilirsiniz. Zamanaşımı kural olarak zararı ve faili öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıldır; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçsa bu süre uygulanır (TBK m.72).

Bu süreçte sizi arayıp ücret karşılığında "paranızı geri alırız" vaadinde bulunan kişilere karşı dikkatli olun; sonuç garantisi verilmesi ve önceden para istenmesi ciddi uyarı işaretleridir.

Sık Sorulan Sorular

Piyasa dolandırıcılığı suçu şikâyete bağlı mıdır?

Hayır, şikâyete bağlı bir suç değildir; zarar gören yatırımcının şikâyetinden vazgeçmesi süreci sona erdirmez. Ancak soruşturma yapılabilmesi SPK'nın yazılı başvurusuna bağlıdır (SPKn m.115).

Hisse manipülasyonu suçu için fiyatın yükselmesi gerekir mi?

İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığında kanun metni, fiyatın fiilen değişmesini veya kazanç elde edilmesini açıkça şart koşmamaktadır. Belirleyici olan, işlemlerin yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırma amacıyla yapılmasıdır. Fiyat ve hacimdeki olağandışı değişim ise bu amacın ispatında önemli bir göstergedir.

Sosyal medyada hisse önerisi paylaşmak suç mudur?

Gerçeğe dayanan bir analiz veya kişisel görüş paylaşmak tek başına suç değildir. Fiyatları ya da yatırımcı kararlarını etkilemek amacıyla yalan veya yanıltıcı bilgi yayılması ve bu yolla menfaat sağlanması hâlinde SPKn m.107/2 gündeme gelebilir. Ücret karşılığında izinsiz yatırım tavsiyesi vermek ise ayrıca izinsiz sermaye piyasası faaliyeti olarak değerlendirilebilir.

Piyasa bozucu eylem ile piyasa dolandırıcılığı arasındaki fark nedir?

SPKn m.104'teki piyasa bozucu eylemler suç değil, SPK'nın idari para cezası uyguladığı fiillerdir. Piyasa dolandırıcılığı ise SPKn m.107'de düzenlenen ve hapis cezası öngörülen bir suçtur. Hangi kapsamda kalındığı, fiilin niteliğine, amacına ve ağırlığına göre belirlenir.

Manipülasyon nedeniyle zarar gören yatırımcı tazminat alabilir mi?

Zararın manipülasyon fiilinden doğrudan kaynaklandığını ispat edebilen yatırımcı, faillerden haksız fiil hükümlerine göre tazminat isteyebilir (TBK m.49). İspat çoğu zaman işlem kayıtlarının ve zamanlamanın teknik incelenmesini gerektirir. Ceza davasının sonucunu beklerken zamanaşımı sürelerini ayrıca takip etmek önemlidir (TBK m.72).

Özet

• Piyasa dolandırıcılığı, işlem yoluyla veya bilgi yoluyla sermaye piyasasında yanlış ya da yanıltıcı izlenim yaratılmasıdır (SPKn m.107).
• İşlem bazlı türde ceza 3-5 yıl hapis ve 5.000-10.000 gün adli para cezasıdır; adli para cezası elde edilen menfaatten az olamaz (SPKn m.107/1).
• Bilgi bazlı türde yalan veya yanıltıcı bilgi yaymanın yanında menfaat sağlanması da aranır (SPKn m.107/2).
• Soruşturma, kural olarak SPK'nın yazılı başvurusuna bağlıdır (SPKn m.115).
• Piyasa bozucu eylemler suç değil, idari yaptırım konusudur (SPKn m.104).
• Zarar gören yatırımcının tazminat talebi kural olarak öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK m.72).

Bir işlemin piyasa dolandırıcılığı mı, piyasa bozucu eylem mi yoksa olağan bir yatırım kararı mı olduğu; emir ve işlem kayıtlarının, zamanlamanın ve kişiler arasındaki ilişkilerin birlikte incelenmesini gerektirdiğinden her olay somut olarak değerlendirilmelidir. Dural Hukuk, sermaye piyasası suçlarında soruşturma ve kovuşturma süreçleri, suçtan zarar gören vekilliği, şüpheli ve sanık müdafiliği ile yatırımcı tazminat talepleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk