İnternet sitesi delil tespiti nasıl yapılır sorusunun kısa cevabı şudur: Bir internet sayfasındaki içerik, ispat gücü zayıftan güçlüye doğru ekran görüntüsü ve ekran kaydı, noter tespiti (notere giderek ya da elektronik ortamda yapılan noter e-tespiti) ve mahkemeden delil tespiti (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.400) yollarıyla kayda geçirilebilir. Hangi yolun seçileceği, içeriğin ne kadar hızlı değişebileceğine ve ileride hangi hukuki adımın atılacağına göre belirlenir.
İnternetteki içerik her an düzenlenebilir, silinebilir veya başka bir adrese taşınabilir. Bu nedenle bir şikayet sitesindeki asılsız içerik, bir sosyal medya paylaşımı, arama sonuçları ya da yapay zeka araçlarının verdiği yanıtlar söz konusu olduğunda tespit, ihtarname, platforma itiraz ve dava gibi sonraki tüm adımların ön şartıdır. Bu yazıda ekran görüntüsünün delil değeri, noter tespiti ile noter e-tespiti, mahkemeden delil tespiti, bu yolların karşılaştırması ve tespit sırasında nelerin kayda alınması gerektiği anlatılmaktadır.
İnternet Sitesi Delil Tespiti Neden İlk Adımdır?
Hukuki bir uyuşmazlıkta iddia eden, iddiasını ispatlamak zorundadır. İnternet içeriğinde sorun, delilin karşı tarafın elinde olması ve kolayca değiştirilebilmesidir. Şikayeti yazan kişi metni düzenleyebilir, platform içeriği kendi kurallarına göre gizleyebilir, bazı şikayet platformları belirli süre geçen içerikleri otomatik olarak yayından kaldırabilir. İçerik değiştikten sonra "o tarihte sayfada şu yazıyordu" iddiasını ispatlamak çok zorlaşır.
Bu nedenle platforma itiraz etmeden, ihtarname göndermeden veya dava açmadan önce içeriğin o anki halinin güvenilir biçimde kayda alınması önerilir. Şikayet sitelerindeki içeriğe karşı izlenebilecek yolların bütününü şikayet sitesindeki haksız içeriğin kaldırılmasına ilişkin ana rehberimizde bulabilirsiniz. Platforma gönderilecek ihtarnamede kayıtların korunmasının da ayrıca istenebileceğini şikayet sitesine ihtarname yazımızda ele aldık.
Ekran Görüntüsü Delil Olur mu?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 199. maddesi, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli fotoğraf, görüntü ve elektronik ortamdaki verileri de "belge" olarak kabul eder. Bu nedenle ekran görüntüsü ve ekran kaydı mahkemeye sunulabilir. Ancak bunlar resmi belge değildir; değerlendirmesi hakimin takdirine bağlıdır ve karşı taraf görüntünün değiştirildiğini veya bağlamından koparıldığını ileri sürebilir.
Ekran görüntüsünün değerini artırmak için şunlara dikkat edin:
- Tam ekran alın: Adres çubuğundaki tam bağlantı (URL), sayfa başlığı ve cihazın tarih-saat bilgisi görüntüde yer alsın.
- Ekran kaydı yapın: Arama yapılmasından sayfanın açılmasına kadar kesintisiz bir video, tek tek görüntülerden daha ikna edicidir.
- Sayfayı bütün olarak kaydedin: Tarayıcının "PDF olarak kaydet" özelliğiyle sayfanın tamamını, yorumlar ve cevaplar dahil saklayın.
- Orijinal dosyayı koruyun: Görüntüleri kırpmadan ve düzenlemeden, ilk kaydedildiği halde ve yedekli saklayın.
Ekran görüntüsü, hızlı ve masrafsız bir ilk kayıt olarak çok değerlidir; ancak dava veya ihtiyati tedbir planlanıyorsa tek başına yeterli görülmemelidir.
Noter Tespiti ve Noter e-Tespiti

Noterler, 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 61. maddesi uyarınca vakıaları tespit etme yetkisine sahiptir; HMK m.401 de noterlerin bu yetkisini saklı tutar. İnternet içeriği için uygulamada iki yol kullanılır:
Notere giderek tespit
Noter, ilgili internet adresini kendi bilgisayarında açar, sayfanın içeriğini tutanağa geçirir ve çıktılarını tutanağa ekler. Noter tarafından düzenlenen tespit tutanağı resmi belge niteliğindedir ve güçlü bir ispat aracıdır. Tutanağın ispat gücünün sınırları öğretide tartışılsa da uygulamada en sık başvurulan yollardan biridir.
Noter e-tespiti
Noterlik Kanunu'nun 198/A maddesi ve Noterlik İşlemlerinin Elektronik Ortamda Yapılması Hakkında Yönetmelik, noter tespitinin elektronik ortamda yapılmasına imkan tanır. Yönetmeliğe göre internet ortamındaki verinin tespiti Türkiye Noterler Birliği bilgi sistemi üzerinden yapılır. Uygulamaya ilişkin ikincil kaynaklara göre kullanıcı e-Devlet kimlik doğrulamasıyla sisteme girerek tespit oturumunu başlatır; işlem, noterin kaydı inceleyip tutanağı imzalaması ve mühürlemesiyle tamamlanır. Çevrim içi oturum tek başına yeterli değildir, noter onayı gerekir. İkincil kaynaklarda oturum süresinin ve alınabilecek ekran görüntüsü sayısının sınırlı olduğu aktarılmaktadır; güncel sınırları işlemden önce sistem üzerinden kontrol edin.
Özel şirketlerin tespit raporları
"e-tespit" ifadesi bazen noter veya mahkeme eliyle yapılmayan, özel şirketlerin hazırladığı içerik tespit raporları için de kullanılır. Bu raporlar resmi belge değildir; HMK anlamında belge olarak sunulabilir, ancak delil değeri mahkemenin takdirine bağlıdır. Hizmet alırken tespitin noter onaylı olup olmadığını açıkça sorun.
Mahkemeden Delil Tespiti (HMK m.400-405)
HMK'nın 400. maddesine göre taraflar, görülmekte olan veya ileride açacakları bir davada ileri sürecekleri bir vakıanın tespiti için keşif yapılmasını, bilirkişi incelemesi yaptırılmasını veya tanık dinlenmesini isteyebilir. Bunun için hukuki yarar gerekir; delilin kaybolacağı veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimali varsa hukuki yarar var sayılır. İnternet içeriği, doğası gereği bu ihtimale en açık delillerdendir.
- Mahkeme: Dava açılmamışsa talep, esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeye veya tespit konusu şeyin bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesine yapılır; dava açılmışsa yalnız davaya bakan mahkemeye (HMK m.401). Haksız rekabete dayanacak davalarda asliye ticaret mahkemesi, kişilik hakkına dayanacak davalarda asliye hukuk mahkemesi gündeme gelir. İnternet içeriğinde "bulunduğu yer" belirlemesi tartışmaya açık olabileceğinden mahkemenin seçimi somut olaya göre değerlendirilmelidir.
- Dilekçe: Tespit istenen vakıa, delilin kaybolma veya zorlaşma sebepleri ve karşı tarafın bilgileri gösterilir; gider avansı yatırılmadan işlem yapılmaz (HMK m.402).
- Karşı tarafa haber vermeden tespit: Zorunluluk varsa tespit, karşı tarafa önceden tebligat yapılmadan da yapılabilir; bu durumda belgeler tespitten sonra tebliğ edilir ve karşı taraf bir hafta içinde itiraz edebilir (HMK m.403). İçeriğin tespit haberiyle silinme riski varsa bu imkan önemlidir.
- İnceleme ve dosya: Bilirkişi; sayfa içeriğini, kaynak kodunu ve teknik verileri inceleyebilir. Tespit dosyası asıl dava dosyasının eki sayılır ve her iki taraf da bu tutanak ve raporlara dayanabilir (HMK m.405).
Yöntemlerin Karşılaştırması
| Yöntem | Kim yapar? | Süre | Maliyet kalemleri | İspat gücü |
| Ekran görüntüsü ve ekran kaydı | Kişinin kendisi | Anında | Yok | Belge niteliğinde, takdiri; itiraza açık |
| Özel şirket tespit raporu | Hizmet veren şirket | Genellikle kısa | Hizmet bedeli | Resmi belge değil; mahkemenin takdirine bağlı |
| Noter tespiti (yerinde) | Noter | Kısa; notere gitmeyi gerektirir | Noterlik ücret tarifesine göre işlem ücreti ve vergiler | Resmi belge; güçlü delil |
| Noter e-tespiti | Kişi oturumu başlatır, noter onaylar | Kısa; oturum ve kayıt sınırları var | Noterlik ücret tarifesine göre işlem ücreti ve vergiler | Noter onayından sonra resmi belge |
| Mahkemeden delil tespiti | Mahkeme ve bilirkişi | Diğerlerine göre daha uzun | Başvuru harcı, gider avansı, bilirkişi ücreti | Teknik inceleme içerir; dava dosyasının eki sayılır |
Uygulamada bu yollar birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır: İçerik fark edildiğinde hemen ekran kaydı alınır, kısa süre içinde noter tespiti yaptırılır, teknik inceleme gerekiyorsa mahkemeden delil tespiti istenir. Güncel noter ücretleri ve yargı harçları her yıl değiştiğinden işlem öncesinde ilgili tarifeden kontrol edilmelidir.
Tespitte Neler Kayda Alınmalı?
- Tam adres (URL): Ana sayfa değil, içeriğin bulunduğu sayfanın tam bağlantısı; şikayet numarası veya paylaşım kimliği.
- Tarih ve saat: İçeriğin yayın tarihi, düzenleme bilgisi ve tespitin yapıldığı an.
- Kullanıcı bilgisi: Kullanıcı adı, profil sayfası ve aynı kullanıcının başka içerikleri; sahte içerik şüphesinde bu bilgiler önem kazanır. Rakip kaynaklı sahte şikayetlerde delil ve kimlik tespitini rakip firmanın sahte şikayet yazdırmasına ilişkin yazımızda anlattık.
- Sayfa kaynağı ve çevresi: Sayfanın kaynak kodu, varsa platformun kendi ürettiği özet, puan veya başlık alanları, işletmeye verilen cevaplar.
- Arama sonuçları: İşletme adıyla yapılan aramada içeriğin hangi sırada ve hangi başlıkla göründüğü.
- Yapay zeka yanıtları: Sorulan soru, aracın adı, yanıtın tamamı ve tarihi. Yanıtlar kullanıcıya ve zamana göre değişebildiğinden aynı soru birkaç kez sorulup her deneme ayrı ayrı kaydedilmelidir.
Google yorumları gibi işletme profillerindeki içeriklerde de aynı ilkeler geçerlidir; bu konuda Google yorum kaldırma yazımıza bakabilirsiniz.
Delil Tespiti İçin Kontrol Listesi
- Hemen kaydedin: İçeriği fark ettiğiniz anda tam ekran görüntüsü ve ekran kaydı alın.
- Yolu seçin: Dava veya ihtiyati tedbir düşünüyorsanız noter tespiti ya da mahkemeden delil tespiti yaptırın.
- Sırayı koruyun: Platforma itiraz veya ihtarname göndermeden önce tespiti tamamlayın; bildirimden sonra içerik değişebilir.
- Süreleri not edin: Haksız rekabet davaları öğrenmeden itibaren bir yıl, her halde üç yıl içinde zamanaşımına uğrar (TTK m.60); şikayete bağlı suçlarda şikayet süresi kural olarak altı aydır (TCK m.73). Tespit tarihi, öğrenme tarihini de gösterebilir.
- Düzenli saklayın: Tüm kayıtları değiştirmeden, tarih sırasıyla ve yedekli tutun; içerikte üçüncü kişilerin kişisel verileri varsa bu kayıtları yalnız hukuki süreç amacıyla kullanın.
Sık Sorulan Sorular
Ekran görüntüsü mahkemede delil olarak kabul edilir mi?
Ekran görüntüsü HMK m.199 anlamında belge olarak sunulabilir; ancak resmi belge değildir ve değerlendirmesi hakimin takdirindedir. Karşı taraf görüntüye itiraz ederse noter tutanağı veya bilirkişi incelemesi gibi destekleyici delillere ihtiyaç duyulabilir.
Noter e-tespiti için notere gitmek gerekir mi?
Noter e-tespitinde tespit oturumu e-Devlet üzerinden Türkiye Noterler Birliği sistemiyle başlatılır; tutanak ise noterin kaydı incelemesi ve onaylamasıyla tamamlanır. Hangi noterle çalışılacağı ve onay sürecinin nasıl ilerleyeceği işlem öncesinde notere sorulmalıdır.
İnternet sitesi delil tespiti için mahkemeye ne zaman başvurulmalı?
İçeriğin teknik yönlerinin (kaynak kodu, yayın zamanı, sayfa yapısı) bilirkişi tarafından incelenmesi gerekiyorsa veya karşı tarafın delile itiraz etmesi bekleniyorsa mahkemeden delil tespiti daha uygundur. Dava açıldıktan sonra tespit talebi yalnız davaya bakan mahkemeye yapılabilir.
Silinmiş bir şikayet veya yorum için tespit yapılabilir mi?
Yayından kalkmış içerik noter tarafından doğrudan tespit edilemez. Bu durumda daha önce alınmış ekran görüntüleri, arama motoru kayıtları ve tanık beyanları önem kazanır; platformdan kayıtların korunması da istenebilir. Bu nedenle tespiti içerik yayındayken yapmak gerekir.
Yapay zeka yanıtları delil olarak tespit edilebilir mi?
Yapay zeka aracının verdiği yanıt da elektronik veri olarak ekran kaydı, noter tespiti veya bilirkişi incelemesiyle kayda alınabilir. Yanıtlar değişken olduğundan sorunun, tarihin ve aracın adının yanıtla birlikte kaydedilmesi gerekir.
Delil tespiti yaptırmak dava açma zorunluluğu doğurur mu?
Delil tespiti, ileride açılacak bir davada kullanılmak üzere yapılır; tespit tutanağı ve raporlar asıl dava dosyasının eki sayılır (HMK m.405). Hangi davanın ne zaman açılacağı ise zamanaşımı ve şikayet süreleri gözetilerek ayrıca planlanmalıdır.
Özet
- İnternet içeriği kolayca değiştiği için tespit, ihtarname, platform itirazı ve davadan önce gelir.
- Ekran görüntüsü ve ekran kaydı belge olarak sunulabilir, ancak takdiri delildir (HMK m.199).
- Noter tespiti resmi belge niteliğindedir; elektronik ortamda noter e-tespiti de yapılabilir (Noterlik Kanunu m.61, m.198/A).
- Özel şirketlerin tespit raporları resmi belge değildir; delil değeri mahkemenin takdirine bağlıdır.
- Mahkemeden delil tespiti, delilin kaybolma ihtimalinde hukuki yarar varsayımıyla istenebilir ve bilirkişi incelemesi içerir (HMK m.400-405).
- URL, tarih-saat, kullanıcı bilgisi, arama sonuçları ve yapay zeka yanıtları eksiksiz kayda alınmalıdır.
Hangi tespit yolunun yeterli olacağı, içeriğin niteliğine, planlanan hukuki adıma ve sürelere göre değiştiğinden somut değerlendirme gerektirir. Dural Hukuk, internet içeriklerinin tespiti, şikayet sitelerindeki içeriklere karşı hukuki süreçler, haksız rekabet ve kişilik hakkı uyuşmazlıkları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk

