Son güncelleme: 15 Kasım 2026
Emniyet kemeri takmamak tazminatı düşürür mü sorusunun kısa cevabı şudur: Düşürebilir, ancak kendiliğinden değil. Kemer veya kask takmamak kazanın oluşumunda kusur sayılmaz; yalnızca yaralanmanın ağırlaşmasına katkı yaptığı ölçüde müterafik kusur olarak indirim sebebi olur ve Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamasında bu indirim çoğunlukla %20 oranında yapılır.
Sigorta şirketleri bu savunmaya sık başvurur; ancak Yargıtay, kemer veya kaskın gerçekten takılmadığının ve bunun maluliyete esas alınan yaralanmayı etkilediğinin dosyadaki delillerle ortaya konmasını arar. Bu yazıda müterafik kusurun ne olduğu, emniyet kemeri ve kask zorunluluğu, indirimin oranı, illiyet şartı, ispat yolları ve sigorta savunmasına karşı yapılabilecekler anlatılmaktadır.
Müterafik Kusur Nedir? Kaza Kusurundan Farkı
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 52. maddesine göre zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Hukukta buna müterafik (ortak) kusur denir. Emniyet kemeri veya kask takmamak çoğunlukla kazanın meydana gelmesine değil, yaralanmanın ağırlaşmasına etki eder; bu yüzden 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) uyarınca belirlenen kaza kusurundan ayrı değerlendirilir.
| Konu | Kaza kusuru | Müterafik kusur (kemer, kask) |
| Neyi etkiler? | Kazanın oluşumunu | Zararın büyüklüğünü |
| Nasıl belirlenir? | Kusur raporu (Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi veya bilirkişi) | Yaralanma bölgesi, sağlık kayıtları, ifadeler ve kaza mekaniği |
| Sonucu | Kazazedenin kendi kusuruna denk gelen kısım trafik sigortasından istenemez | Hesaplanan tazminattan hakkaniyete göre indirim (uygulamada çoğunlukla %20) |
| Dayanak | KTK m.92/g, TBK m.52 | TBK m.52 |
Yargıtay, müterafik kusurun taraflarca ileri sürülmese bile hâkim tarafından kendiliğinden (resen) dikkate alınması gerektiğini belirtmektedir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2025/2577 E., 2025/11270 K., 03.07.2025). Bu nedenle sigorta şirketi savunmasında kemer konusuna değinmese bile mahkeme dosyadaki delillere göre bu konuyu değerlendirebilir.
Emniyet Kemeri ve Kask Zorunluluğu
KTK'nın 78. maddesi ile Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 150. maddesi ve eki cetvel, emniyet kemeri ve koruyucu başlık (kask) kullanma zorunluluğunu düzenler. Hangi araçta ve hangi koltukta kemer takılmasının zorunlu olduğu bu cetvelde ayrıntılı olarak gösterilir. Yargıtay, motosiklet sürücülerinin yanında bisiklet ve elektrikli bisiklet sürücülerinin de koruyucu başlık takmasının zorunlu olduğunu kabul etmektedir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2024/8759 E., 2026/1591 K., 16.02.2026).
Elektrikli Skuter Yönetmeliği son yıllarda birden fazla kez değiştirildiği için skuter kullanıcıları bakımından kask kuralının kaza tarihinde yürürlükte olan düzenlemeden ayrıca kontrol edilmesi gerekir. Zorunluluğa aykırılık ayrıca idari para cezasına konu olabilir; tazminat bakımından belirleyici olan ise aykırılığın zarara etkisidir.
Emniyet Kemeri Takmamak Tazminatı Ne Kadar Düşürür?
Kanunda sabit bir oran yoktur; indirim TBK m.52 uyarınca hâkimin takdirindedir. Bununla birlikte Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, emniyet kemeri takmadığı anlaşılan yolcu bakımından yerleşik içtihada uygun olarak %20 müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini belirtmiş ve bu indirimi yapmayan kararı bozmuştur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2024/4518 E., 2025/13684 K., 07.10.2025). Kask takmama hâlinde de aynı oran uygulanmaktadır.
Aşağıdaki basitleştirilmiş örnek indirimin etkisini gösterir; bağlayıcı değildir ve gerçek hesap bilirkişi tarafından TRH-2010 tablosu ve progresif rant gibi yöntemlerle yapılır:
| Varsayım veya adım | Durum A: kazada kusursuz | Durum B: kazada %25 kusurlu |
| Bilirkişinin hesapladığı maluliyet zararı | 1.000.000,00 TL | 1.000.000,00 TL |
| Kendi kaza kusurunun düşülmesi | 1.000.000,00 TL | 750.000,00 TL |
| %20 müterafik kusur (kemer) indirimi sonrası | 800.000,00 TL | 600.000,00 TL |
Görüldüğü gibi önce kaza kusuru, ardından müterafik kusur indirimi uygulanır. Hatır taşıması da varsa Yargıtay'a göre hatır taşıması indirimi müterafik kusur indiriminden önce yapılır.
İndirim İçin İlliyet Şart: Yaralanma Nerede?

Sigorta şirketlerinin sık başvurduğu yol, kemer veya kask takılmadığı iddiasıyla her dosyada indirim istemektir. Yargıtay ise indirimin, kemer veya kask takılmamasının maluliyete esas alınan yaralanmayı gerçekten artırmış olmasına bağlı olduğunu kabul etmektedir. Güncel kararlardan örnekler:
| Karar | Olay | Sonuç |
| Yargıtay 4. HD, 2023/3902 E., 2025/4033 K., 10.03.2025 | Kemer takılıp takılmadığı belirsiz; yaralanma ağız ve dudak bölgesinde | İndirim yapılması doğru bulunmadı |
| Yargıtay 4. HD, 2024/8759 E., 2026/1591 K., 16.02.2026 | Kasksız elektrikli bisiklet sürücüsü; maluliyet omuz ve dirsek yaralanmasına göre belirlenmiş | Maluliyette dikkate alınmayan yaralanma üzerinden indirim yapılamaz |
| Yargıtay 4. HD, 2025/2577 E., 2025/11270 K., 03.07.2025 | Kasksız motosiklet sürücüsünün ölümü; baş ve boyunda lezyon yok | Kask nedeniyle indirim yapılamaz |
| Yargıtay 4. HD, 2024/4518 E., 2025/13684 K., 07.10.2025 | Tutanakta kemer bilgisi belirsiz; yolcu ifadesinde ön koltuğa çarptığını anlatmış | Kemer takılmadığı kabul edildi; %20 indirim gerekli |
| Yargıtay 4. HD, 2023/968 E., 2026/2053 K., 24.02.2026 | Kask durumu tespit edilememiş; çene kırığı ve diş kaybı | Yüz bölgesindeki yaralanma nedeniyle %20 indirim gerekli |
Bu kararlar, sonucun büyük ölçüde maluliyet raporundaki yaralanma bölgesine ve dosyadaki diğer delillere bağlı olduğunu gösterir. Kemer veya kask bilgisinin belirsiz kaldığı dosyalarda da Yargıtay'ın somut olaya göre farklı sonuçlara ulaşabildiği görülmektedir.
Kemer veya Kaskın Takılmadığı Nasıl İspat Edilir?
Kemer veya kask takılmadığını, indirimi isteyen taraf, yani çoğunlukla sigorta şirketi ileri sürer. Uygulamada şu deliller değerlendirilir:
- Kaza tespit tutanağı ve olay yeri fotoğrafları: Tutanakta kemer veya kask bilgisi yer alabilir; ancak bu bilgi çoğu zaman belirsiz kalır.
- İfade tutanakları: Kazazedenin kendi ifadesi önemli bir delildir. Yargıtay, yolcunun çarpmanın etkisiyle ön koltuğa çarptığını anlatan ifadesinden kemer takmadığı sonucuna varmıştır.
- Sağlık kayıtları ve yaralanma bölgesi: Baş ve yüz yaralanmaları kemer veya kask takılmadığı yönünde değerlendirilebilir; maluliyetin başka bölgelerden kaynaklandığı durumlarda bu değerlendirme zayıflar.
- Kaza mekaniği ve araç hasarı: Darbenin şiddeti, hava yastıklarının açılması ve araç içindeki hasar, yaralanmanın kemer takılsa da oluşup oluşmayacağı konusunda fikir verir. Gerekirse bu konuda bilirkişi incelemesi istenebilir.
- İlk müdahale kayıtları: Olay yerine gelen ambulans ekibinin ve ilk müdahaleyi yapan sağlık personelinin kayıtları, kazazedenin araç içindeki konumu ve yaralanmanın oluş biçimi hakkında bilgi verebilir; bu kayıtların erken dönemde istenmesi yararlıdır.
Sigorta Şirketinin Kemer Savunmasına Karşı Ne Yapılabilir?
- Maluliyet raporunu inceleyin: Maluliyete esas alınan yaralanmanın bölgesini belirleyin; kemer veya kaskın koruduğu bölgeyle ilgisi yoksa indirim için illiyet bulunmayabilir.
- Tutanak ve ifadeleri kontrol edin: Kemer veya kask bilgisinin nereden geldiğini ve dosyadaki diğer delillerle uyumlu olup olmadığını inceleyin.
- Bilirkişi raporuna itiraz edin: Somut delile dayanmayan, varsayıma dayalı indirim önerilerine karşı süresinde itiraz edilmeli, gerekirse ek rapor istenmelidir.
- İndirim sırasını kontrol edin: Kaza kusuru, hatır taşıması ve müterafik kusur indirimlerinin doğru sırayla uygulanıp uygulanmadığına bakın.
- İbraname imzalamadan önce hesaplatın: Sigorta şirketinin indirimli teklifini kabul etmeden önce indirimin dayanağını öğrenin; imzalanan ibraname sonradan fark talebini zorlaştırabilir.
Dava açmadan önce trafik sigortacısına yazılı başvuru zorunludur; sigortacı 15 gün içinde cevap vermezse veya cevap uyuşmazlık doğurursa dava açılabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir (KTK m.97). Belirsiz alacak davasını düzenleyen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 107. maddesi, 31.07.2026'dan itibaren kaldırıldığı için kısmi dava açılır ve talep bilirkişi raporundan sonra bir defaya mahsus artırılabilir (HMK m.109/4). Kemer indiriminin tartışıldığı dosyalarda bu artırımın nihai rapordan sonra yapılması daha güvenlidir.
Kaza kusurunun nasıl belirlendiğine ilişkin ayrıntılar için trafik kazasında kusur oranı nasıl belirlenir yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Emniyet kemeri takmamak tazminatı tamamen ortadan kaldırır mı?
Kural olarak hayır. TBK m.52 hâkime tazminatı indirme veya tamamen kaldırma yetkisi verse de Yargıtay uygulamasında kemer veya kask takmama nedeniyle çoğunlukla %20 indirim yapılır. Kazazede tazminatın kalan kısmını isteyebilir.
Arka koltukta emniyet kemeri takmamak tazminatı etkiler mi?
Etkileyebilir. Arka koltuk yolcusunun kemer takmadığı ve bunun yaralanmayı ağırlaştırdığı dosyadaki delillerle ortaya konursa müterafik kusur indirimi gündeme gelir. Kemer zorunluluğunun hangi araç ve koltukları kapsadığı Karayolları Trafik Yönetmeliği eki cetvelde düzenlenmiştir.
Kask takmayan motosiklet sürücüsü tazminat alabilir mi?
Alabilir. Kask takmamak kazanın oluşumunda kusur sayılmaz; maluliyete esas yaralanma baş veya yüz bölgesindeyse uygulamada %20 müterafik kusur indirimi yapılır. Maluliyet omuz, bacak veya iç organlardan kaynaklanıyorsa kask nedeniyle indirim yapılmaması gerekir.
Kaza tutanağında kemer bilgisi yoksa indirim yapılabilir mi?
Yapılabilir, ancak başka delil gerekir. Yargıtay, tutanakta bilgi bulunmasa da yolcunun kendi ifadesinden kemer takmadığı sonucuna varmış; buna karşılık belirsizlik ve sınırlı ağız-dudak yaralanması bulunan dosyada indirimi doğru bulmamıştır. Sonuç somut olaya göre değişir.
Kemer indirimi trafik sigortasının ödemesinde de uygulanır mı?
Evet. Yukarıdaki kararlar trafik sigortacısına karşı açılan davalara ve tahkim başvurularına ilişkindir. Sigortacı, sigortalısının sorumluluğu ölçüsünde ödeme yaptığı için müterafik kusur indirimini ileri sürebilir.
Elektrikli bisiklette kask takmamak tazminatı düşürür mü?
Yargıtay, elektrikli bisiklet sürücüsünün koruyucu başlık takmasının zorunlu olduğunu kabul etmektedir. Ancak indirim için yaralanmanın kaskın koruduğu bölgede olması ve maluliyette dikkate alınması gerekir. Maluliyet başka bölgelerdeki yaralanmalara göre belirlenmişse indirim yapılmaz.
Özet
- Emniyet kemeri veya kask takmamak kaza kusuru değil, müterafik kusurdur; indirim hâkimin takdirindedir (TBK m.52).
- Kemer ve kask zorunluluğu KTK ve Karayolları Trafik Yönetmeliği ile eki cetvelde düzenlenir (KTK m.78, Yönetmelik m.150).
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamasında müterafik kusur indirimi çoğunlukla %20'dir ve resen dikkate alınır.
- İndirim için illiyet şarttır: maluliyete esas yaralanma kemer veya kaskın koruduğu bölgede olmalıdır.
- Kemer veya kaskın takılmadığı tutanak, ifadeler, sağlık kayıtları ve kaza mekaniğiyle ispatlanır; belirsizlikte sonuç somut olaya göre değişir.
- Dava öncesinde sigortacıya yazılı başvuru yapılmalı; zamanaşımı 2 yıl ve her hâlde 10 yıldır (KTK m.97, m.109).
Yaralanma bölgesi, maluliyet raporu ve dosyadaki deliller indirimin uygulanıp uygulanmayacağını doğrudan belirlediği için her dosya ayrıca değerlendirilmelidir. Dural Hukuk, trafik kazası tazminatı, sigorta şirketi savunmalarına itiraz ve tazminat davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk
İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar
İlgili yazılar
- Trafik Kazasında Yüzde Yüz Kusurluyum ve Yaralandım: Tazminat Alabilir miyim?
- Trafik Kazasında Yüzde 75 Kusur Ne Demek? %75, %50 ve %25 Kusurun Tazminata Etkisi
- Asli Kusur Nedir, Tali Kusurdan Farkı Ne? KTK m.84'teki Asli Kusur Hâlleri
- Kavşak Kazası Kusur Oranı: Şerit Değiştirme ve Geri Manevra Kazalarında Kim Kusurlu?
- Zincirleme Trafik Kazasında Kusur ve Tazminat Nasıl Paylaşılır?

