Son güncelleme: 15 Kasım 2026
Tazminatta oransal mahsup nedir sorusunun kısa cevabı şudur: 7589 sayılı Kanun'la Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 55. maddesine eklenen kurala göre, çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminata oranlanır. Ödeme zararın o oranını karşılamış sayılır ve karar aşamasında güncellenen tazminattan tutar olarak değil, oran olarak düşülür. Kural 31.07.2026'dan sonra meydana gelen olaylara uygulanır.
Kural hem iş kazası hem trafik kazası mağdurlarını ilgilendirir: trafik sigortacısının dava öncesi yaptığı ödeme ya da işverenin veya işveren mali sorumluluk sigortacısının kazadan sonra yaptığı tazminat ödemesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu yazıda oransal mahsup kuralının dayanağı, nominal mahsupla farkı, örnek hesap, hangi ödemelerin kapsama girdiği, "tahkikat başlayıncaya kadar" ifadesinin anlamı, geçiş kuralı ve ödeme teklifinde dikkat edilecek noktalar anlatılmaktadır.
Oransal Mahsup Kuralının Dayanağı: 7589 sayılı Kanun ve TBK m.55
7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 31.07.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Kanunun 18. maddesi TBK m.55'e iki fıkra ekledi: biri faizin başlangıcını kazancın bilinen ve bilinmeyen dönemlerine göre ayırır, diğeri dava öncesi ödemelerin oransal olarak mahsup edilmesini düzenler. Mahsup, ödenen tutarın tazminattan düşülmesi demektir.
| Unsur | Anlamı |
| Kapsam | Çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi (iş göremezlik) ile destekten yoksun kalma tazminatları |
| Ödemenin amacı | İfa amacıyla, yani tazminat borcuna karşılık yapılmış olmalı |
| Zaman | Tahkikat başlayıncaya kadar yapılmış olmalı |
| Yöntem | Ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminata oranlanır; karar aşamasındaki tazminattan aynı oran düşülür |
| Zaman bakımından uygulama | 31.07.2026'dan sonra meydana gelen haksız fiil ve zarar doğuran olaylar |
TBK m.55'in birinci fıkrası da önemlidir: kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler zarardan veya tazminattan indirilemez. Bu nedenle her ödeme otomatik olarak düşülmez.
Tazminatta Oransal Mahsup ile Nominal Mahsup Arasındaki Fark
Nominal mahsupta ödenen tutar, karar aşamasında hesaplanan tazminattan olduğu gibi çıkarılır. Oransal mahsupta ise önce ödemenin, ödeme tarihindeki tazminatın yüzde kaçını karşıladığı bulunur; sonra karar aşamasındaki tazminattan bu oran düşülür. Aradaki farkın sebebi, ücret ve asgari ücret artışları nedeniyle tazminatın zamanla büyümesidir.
| Varsayımsal kalem | Tutar |
| Ödeme tarihine göre belirlenen tazminat | 1.200.000 TL |
| Dava öncesi ödenen tutar | 480.000 TL |
| Karşılanan oran (480.000 / 1.200.000) | %40 |
| Karar aşamasında güncellenen tazminat | 1.650.000 TL |
| Nominal mahsupla kalan (1.650.000 - 480.000) | 1.170.000 TL |
| Oransal mahsupla kalan (1.650.000 x %60) | 990.000 TL |
Bu örnekte iki yöntem arasında 180.000 TL fark çıkar. Oransal yöntemde dava öncesi ödeme, güncel tazminatın %40'ına, yani 660.000 TL'ye karşılık gelmiş sayılır. Rakamlar yalnızca mantığı göstermek için seçilmiş, basitleştirilmiş ve bağlayıcı olmayan varsayımlardır; gerçek hesap bilirkişi tarafından TRH-2010 yaşam tablosu ve progresif rant gibi yöntemlerle yapılır.
Oran Kimin Hesabına Göre Bulunur?
Kanun, ödemenin "ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat" miktarından oransal olarak mahsup edileceğini söyler. Metinden çıkan sonuç, oranın ödeme yapan sigortacının veya işverenin kendi hesabına göre değil, yargılamada belirlenecek doğru tazminata göre bulunacağıdır. Uygulamada bu hesabı bilirkişi yapar.
Örneğin sigortacı düşük bir maluliyet oranıyla tazminatı 1.200.000 TL hesaplayıp 480.000 TL ödemiş olsun. Mahkemenin aldırdığı raporda ödeme tarihindeki doğru tazminat 1.500.000 TL çıkarsa karşılanan oran %32 olur ve karar aşamasındaki 1.650.000 TL'lik tazminattan kalan tutar 1.122.000 TL'ye yükselir. Bu nedenle ödeme tarihindeki hesaba esas alınan maluliyet, kusur ve gelir bilgilerinin doğruluğu önem taşır. Uygulamanın Yargıtay kararlarıyla netleşmesi beklenmektedir.
Hangi Ödemeler Oransal Mahsuba Tabidir?

Belirleyici ölçüt, ödemenin tazminat borcunu ifa etmek amacıyla yapılıp yapılmadığı ve yeni fıkranın kapsadığı tazminat türüne ilişkin olup olmadığıdır.
| Ödeme | Kural olarak değerlendirme |
| Trafik sigortacısının dava öncesi sakatlık veya destekten yoksun kalma ödemesi | İfa amacıyla yapıldığından kapsamdadır |
| İşverenin veya işveren mali sorumluluk sigortacısının tazminat ödemesi | Tazminata mahsuben yapıldığı anlaşılıyorsa kapsamdadır |
| Geçmiş olsun yardımı, bağış, toplanan yardım parası | İfa amacı taşımıyorsa indirilmez (TBK m.55/1) |
| SGK'nın bağladığı gelir ve ödenekler | Oransal mahsup kuralına girmez; rücuya tabi kısmı ayrı kurallarla dikkate alınır |
| Manevi tazminat, araç hasarı, tedavi gideri ödemeleri | Yeni fıkra yalnızca iş göremezlik ve destekten yoksun kalma tazminatlarından söz eder |
Ödemenin hangi kalem için yapıldığı ödeme belgesinde açıkça yazmıyorsa, kapsam tartışması doğabilir. Bu nedenle dekont, ödeme yazısı ve varsa hesap raporu mutlaka saklanmalıdır.
İş Kazası ve Trafik Kazasında Uygulama Örnekleri
Trafik kazasında sigortacının ödemesi
Trafik kazasında yaralanan kişi, dava açmadan önce 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 97. maddesi uyarınca zorunlu trafik sigortacısına yazılı başvuru yapar. Sigortacı bu başvuru üzerine sakatlık tazminatı öderse ve kaza 31.07.2026'dan sonra meydana gelmişse, kalan tazminat için açılan davada bilirkişi önce ödeme tarihindeki tazminatı hesaplar, ödemenin bu tutarın yüzde kaçını karşıladığını bulur ve karar aşamasındaki tazminattan aynı oranı düşer. Kalan kısım sigortacıdan poliçe limiti içinde, limiti aşan bölüm ise kusurlu sürücü ve işletenden istenebilir.
İş kazasında işverenin ödemesi
İş kazasından sonra işveren, işçiye "tazminata mahsuben" bir ödeme yapıp bunu belgelendirmişse, iş mahkemesinde görülen tazminat davasında bu ödeme oransal mahsuba tabi olur. Aynı dosyada SGK'nın bağladığı gelirin rücuya tabi kısmı da tazminattan düşüleceği için hesap raporunda her düşümün hangi kurala göre ve hangi sırayla yapıldığı ayrı ayrı görülebilmelidir. Ölümlü kazalarda her hak sahibinin destekten yoksun kalma tazminatı ayrı hesaplandığından ödemenin hangi hak sahibine yapıldığı da belgede açıkça yer almalıdır.
"Tahkikat Başlayıncaya Kadar" Ne Demek?
Tahkikat, mahkemenin delilleri toplayıp incelediği aşamadır. Hukuk yargılamasında önce dilekçeler verilir, ardından ön inceleme yapılır ve tahkikat bundan sonra başlar. Buna göre dava açılmadan önce yapılan ödemeler de, dava açıldıktan sonra ön inceleme tamamlanana kadar yapılan ödemeler de kuralın kapsamına girer.
Tahkikat başladıktan sonra yapılan ödemelerin nasıl düşüleceği yeni fıkrada ayrıca düzenlenmemiştir. Bu ödemelerin değerlendirilmesi somut dosyaya ve ileride oluşacak yargı uygulamasına göre şekillenecektir.
Hangi Kazalara Uygulanır? 31.07.2026 Ayrımı
7589 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre TBK m.55'teki değişiklik, yürürlükten sonra meydana gelen haksız fiil veya zarar doğuran olaylara uygulanır. Belirleyici olan dava tarihi değil, kaza tarihidir.
| Kaza tarihi | Faiz başlangıcı | Dava öncesi ödemenin mahsubu |
| 31.07.2026'dan önce | Eski uygulama devam eder | Yeni fıkra uygulanmaz; mahsup yöntemi Yargıtay uygulaması ve bilirkişi hesabıyla belirlenir |
| 31.07.2026'dan sonra | Bilinen döneme ait tazminata olay tarihinden, bilinmeyen döneme ait tazminata karar tarihinden | Oransal mahsup |
Faiz başlangıcındaki yeni ayrımı TBK m.55'teki yeni faiz kuralını anlatan yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz. Oransal mahsubun faiz hesabıyla nasıl birleştirileceği konusunda da uygulamanın netleşmesi beklenmektedir.
Dava Öncesi Ödeme Teklif Edildiğinde Nelere Dikkat Edilmeli?
- Maluliyet raporunu bekleyin: Kesinleşmemiş bir maluliyet oranına dayanan hesap, ödemenin karşıladığı oranı tartışmalı hâle getirebilir.
- Belgeleri saklayın: Ödeme tarihi, tutarı, hangi kalem için yapıldığı ve dayanak hesap mutlaka dosyada bulunmalıdır.
- İbraname metnini okuyun: Uygulamada, ödenen tutar ile gerçek zarar arasında açık oransızlık bulunan ibranamelerin makbuz hükmünde sayılabildiği kabul edilir; yine de "her türlü haktan feragat" içeren metinleri imzalamadan önce inceletin.
- Kalan alacağı takip edin: Ödeme sonrası kalan tazminat için dava yolunu ve zamanaşımı sürelerini ayrıca değerlendirin.
- Dolandırıcılığa dikkat edin: Sigorta şirketi veya kurum adına arayıp "ödemenin çıkması için" para isteyenlere itibar etmeyin.
Sık Sorulan Sorular
Tazminatta oransal mahsup her davada uygulanır mı?
Hayır. Kural yalnızca çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında, 31.07.2026'dan sonra meydana gelen olaylarda ve tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödemelerde uygulanır.
Trafik sigortasının dava öncesi ödediği para tazminattan nasıl düşülür?
Ödeme, ödeme tarihindeki tazminata oranlanır ve karar aşamasındaki güncel tazminattan bu oran düşülür. Kaza 31.07.2026'dan önce olmuşsa yeni fıkra uygulanmaz.
Oransal mahsup kazazedenin aleyhine mi sonuç verir?
Tazminat zamanla arttığında oransal yöntemle kalan tutar, nominal yönteme göre daha düşük çıkabilir. Buna karşılık oran, ödeme yapanın kendi hesabına göre değil yargılamada belirlenecek doğru tazminata göre bulunur; eksik ödemelerde kalan alacak buna göre hesaplanır.
İşverenin kaza sonrası yaptığı yardımlar tazminattan düşülür mü?
İfa amacı taşımayan yardım ve bağışlar TBK m.55/1 uyarınca tazminattan indirilemez. Ödemenin tazminata mahsuben yapıldığı açıkça belirtilmişse durum farklıdır.
Oransal mahsup bilirkişi raporunda nasıl gösterilmelidir?
Raporda ödeme tarihi itibarıyla hesaplanan tazminat, ödenen tutar, bu ikisinden bulunan oran ve karar aşamasındaki tazminattan düşülen tutar ayrı satırlar hâlinde yer almalıdır. Bu satırlardan biri eksikse rapora itiraz edilerek ek rapor istenebilir.
2025'te olan kaza için dava 2026'da açılırsa yeni kural uygulanır mı?
Hayır. Geçiş hükmüne göre belirleyici olan dava tarihi değil olay tarihidir; 31.07.2026'dan önceki kazalarda eski uygulama sürer.
Özet
- Oransal mahsup 7589 sayılı Kanun'la TBK m.55'e eklendi (RG 31.07.2026).
- Kural iş göremezlik ve destekten yoksun kalma tazminatlarında, tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödemelere uygulanır (TBK m.55).
- Ödeme, ödeme tarihindeki tazminata oranlanır; güncel tazminattan aynı oran düşülür.
- İfa amacı taşımayan ödemeler ve rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri indirilmez (TBK m.55/1).
- Yeni kural yalnızca 31.07.2026'dan sonra meydana gelen olaylara uygulanır (7589 s.K. geçici m.1/9).
Ödemenin kapsamı, oranın hangi hesapla bulunacağı ve geçiş kuralı her dosyada ayrı inceleme gerektirdiği için dava öncesi ödemelerin belgeleriyle birlikte değerlendirilmesi önemlidir. Dural Hukuk, iş kazası ve trafik kazası tazminatları ile sigorta ödemelerinin değerlendirilmesi konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk
İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar
İlgili yazılar
- Bilinen Dönem ve Bilinmeyen Dönem Nedir? Tazminat Hesap Raporunu Okuma Rehberi
- İş Kazası Tazminat Dava Dilekçesi Örneği ve Açıklamaları (2026)
- İş Kazası Kusur Raporuna İtiraz Nasıl Yapılır? Bilirkişi Raporunda Süre ve Gerekçeler
- SGK Peşin Sermaye Değeri Tenzili: SGK'nın Bağladığı Gelir Tazminattan Düşülür mü?
- İş Kazası Hangi Kanun Kapsamında İncelenir? 5510, 6331 ve Borçlar Kanunu

