Görevli Olarak İşyeri Dışında Kaza İş Kazası mı? Saha, Şantiye ve Müşteri Ziyareti

Görevli Olarak İşyeri Dışında Kaza İş Kazası mı? Saha, Şantiye ve Müşteri Ziyareti

Görevli Olarak İşyeri Dışında Kaza İş Kazası mı? Saha, Şantiye ve Müşteri Ziyareti

Son güncelleme: 15 Kasım 2026

Görevli olarak işyeri dışında kaza iş kazası mı sorusunun kısa cevabı şudur: İşveren sizi saha işine, şantiyeye, müşteri ziyaretine veya başka bir şehre gönderdiyse, işyerinden ayrıldığınız andan dönene kadar yaşadığınız kaza kural olarak iş kazasıdır. Kazanın tam iş yaparken değil, yolda, yemekte veya konaklama sırasında olması da sonucu kural olarak değiştirmez.

Önemli istisna, görevin bir kenara bırakılıp tamamen kişisel bir amaca yönelindiği durumlardır; bu hâlde olay ile görev arasındaki bağın kesilip kesilmediği ayrıca tartışılır. Yurt dışındaki görevlerde ise işçinin Türkiye'de sigortalı sayılıp sayılmadığı da önem kazanır. Bu yazıda görevlendirmeye ilişkin kanun hükmü, görevin başlangıç ve bitişi, meslek gruplarına göre örnekler, kişisel işe sapma, görev sırasında trafik kazası ve kazadan sonra yapılacaklar anlatılmaktadır.

Görevli Olarak İşyeri Dışında Kaza: Kanunda İki Ayrı Bent

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesi, işyeri dışındaki kazalar için iki ayrı bent içerir:

  • İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle (m.13/1-b): İşçi işin kendisini işyeri dışında yapıyorsa, örneğin teknik servis elemanı müşterinin evinde kombi onarıyorsa, şoför yük taşıyorsa veya saha ekibi bir köyde sayaç okuyorsa, bu sırada olan kaza bu bent kapsamındadır.
  • Görevli olarak işyeri dışına gönderilme (m.13/1-c): İşverene bağlı çalışan, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmişse, asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda olan kaza da iş kazasıdır. Yolculuk, otelde konaklama, görev yerinde yemek ve bekleme süreleri bu bent sayesinde korunur.

Kısacası işi yaparken olan kaza (b) bendine, görev nedeniyle işyeri dışında geçirilen diğer zamanlarda olan kaza (c) bendine girer. İşe gidiş ve dönüşte yaşanan kazalar ise ayrı kurallara tabidir: İşverenin sağladığı taşıtla gidiş ve gelişte olan kaza m.13/1-e kapsamındadır. Bu konu için servis kazası iş kazası mı yazımıza bakabilirsiniz.

Görevlendirme Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Biter?

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 08.06.2022 tarihli, 2018/5771 E., 2022/8783 K. sayılı kararı, görevlendirme bendinin kapsamını açıkça ortaya koyar. Kararda şu ilkeler yer alır:

  • Zaman: Görevlendirmede koruma, sigortalının işyerinden ayrıldığı andan döndüğü ana kadar geçen süreyi kapsar.
  • Yer: Görev yeri işyerinin bulunduğu şehirde de olabilir; şehir dışına çıkmak şart değildir.
  • Uzun görevler: Görev süresi mesai saatinden uzunsa, günlük hayatın doğal akışı içinde yapılan işlerden doğan olaylar da iş kazası sayılabilir.
  • İşle ilgi: 5510 sayılı Kanun'da (b) bendi dışındaki hâllerde kazanın yapılan işle ilgisi aranmaz.

Aynı kararda, işverenin kurduğu, giderlerini karşıladığı ve servisini sağladığı şirket futbol takımında bir turnuva maçı sırasında sakatlanan çalışanın kazası, işverenin dolaylı kontrolü altında meydana geldiği gerekçesiyle iş kazası sayılmıştır. Bu karar, "görev" kavramının yalnızca asıl iş tanımıyla sınırlı olmadığını gösterir.

Satış, Servis, Şoför ve Saha Çalışanları İçin Örnekler

Aşağıdaki tablo, görevle işyeri dışında bulunan çalışanların sık karşılaştığı durumların kural olarak nasıl değerlendirildiğini gösterir. Somut olayda görevlendirmenin kapsamı ve deliller sonucu değiştirebilir.

Durum Kural olarak değerlendirme Dayanak
Satış temsilcisinin müşteri ziyaretine giderken trafik kazası İş kazası 5510 m.13/1-c
Teknik servis elemanının müşteri evinde merdivenden düşmesi İş kazası 5510 m.13/1-b
Şoför veya kuryenin teslimat sırasında yaralanması İş kazası 5510 m.13/1-b
Başka şehirdeki şantiyeye gönderilen mühendisin otelde kayıp düşmesi Kural olarak iş kazası 5510 m.13/1-c
Görev yerinde akşam yemeğine giderken kaza Kural olarak iş kazası Yargıtay 10. HD, 08.06.2022
Görev bittikten sonra kendi isteğiyle tatile devam ederken kaza Somut olaya göre; çoğunlukla tartışmalı Uygun illiyet bağı
Yurt dışındaki yabancı şirket şantiyesinde, görevlendirme belgesi olmadan kaza 5510 kapsamında tartışmalı Yargıtay 10. HD, 06.10.2025

Görev Sırasında Kişisel İşe Sapma ve İlliyet Bağı

Hafif ticari aracın direksiyonundaki sürücünün elleri; görevli olarak işyeri dışında kaza ve iş yolculuğu

Görevlendirme geniş bir koruma sağlasa da sınırsız değildir. Olay ile zarar arasında uygun illiyet bağı (makul bir sebep-sonuç ilişkisi) bulunmalıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 11.02.2020 tarihli, 2019/21-389 E., 2020/120 K. sayılı kararında, servis aracı arızalanınca işverenin yeni araç göndereceğini bildirmesine rağmen maaş çekmek için yürüyerek ilçe merkezine giden sigortalının geçirdiği trafik kazasında, işverenin hâkimiyet alanından kendi iradesiyle çıkılması nedeniyle illiyet bağının kesildiği kabul edilmiştir.

Bu yaklaşım görevlendirmelere de yansır. Uygulamada şu sorular sorulur:

  • Sapmanın amacı: Görev güzergâhından akrabayı ziyaret etmek veya alışveriş için uzaklaşmak tamamen kişisel bir amaç mıdır, yoksa yol üzerinde olağan bir mola mıdır?
  • Süre ve mesafe: Kısa bir yemek veya yakıt molası günlük hayatın doğal akışı içinde kalırken, saatlerce süren ve görevle ilgisi olmayan bir etkinlik bağı zayıflatabilir.
  • İşverenin bilgisi: İşveren güzergâhı veya konaklama yerini belirlemiş ya da onaylamışsa, bu düzen içindeki olaylar görevin parçası sayılmaya daha yakındır.

Bu sorulara verilecek cevap her dosyada farklı olabilir; bu nedenle görev yazısı, e-postalar, araç takip kayıtları ve masraf belgeleri belirleyici delil hâline gelir.

Görev Sırasında Trafik Kazası: SGK, İşveren ve Karşı Taraf

Satış ve servis çalışanlarının en sık yaşadığı kaza, görev sırasındaki trafik kazasıdır. Bu durumda üç ayrı ilişki birlikte işler:

  1. SGK yardımları: Kaza iş kazası olduğundan SGK geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri veya ölüm geliri öder. Kaza üçüncü bir kişinin kusuruyla olmuşsa SGK, ödemelerinin ve bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısını o kişiye ve kusuru varsa onu çalıştırana rücu eder (5510 m.21/4).
  2. İşverenin sorumluluğu: İşveren de araç, çalışma düzeni ve görevlendirme bakımından tedbir almakla yükümlüdür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 22.02.2022 tarihli, 2019/403 E., 2022/168 K. sayılı kararında, şoför ve yedek şoför izinliyken asıl işi şoförlük olmayan ekip şefinin aracı kullanması sonucu ölümle biten kazada, işverenin şoförlük görevi olmayan kişileri şoför olarak kullandırması ve kurallara uyulmasını denetlememesi kusur sayılmış; sigortalının hızlı araç kullanması illiyet bağını kesecek ağırlıkta görülmemiştir.
  3. Karşı tarafın sorumluluğu: Kusurlu karşı aracın sürücüsü, işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortası da zarardan sorumlu olabilir. Bu yöndeki haklar için yaralamalı trafik kazasında tazminat hakları yazımıza bakabilirsiniz.

Aynı zarar iki kez tazmin edilmez; SGK'nın ödedikleri ve diğer ödemeler tazminat hesabında dikkate alınır.

Yurt Dışına Görevli Gönderilmede Dikkat Edilecekler

Yurt dışındaki işlerde kazanın Türk sosyal güvenlik sistemine göre iş kazası sayılabilmesi için önce işçinin bu sistemde sigortalı olması gerekir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 06.10.2025 tarihli, 2025/7189 E., 2025/13038 K. sayılı kararında, Irak'taki bir hastane inşaatında yaralanan işçinin olayı; Türkiye ile Irak arasında sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmaması, işçinin Türkiye'den geçici görevle gönderildiğine dair bildirim ve yazılı sözleşme bulunmaması gibi nedenlerle 5510 kapsamında iş kazası sayılmamıştır. Karar oy çokluğuyla verilmiştir ve karşı oyda farklı görüş açıklanmıştır.

Bu nedenle yurt dışı görevlerde görevlendirme yazısının, iş sözleşmesinin ve SGK bildirimlerinin yola çıkmadan önce kontrol edilmesi önemlidir.

Görevde Kaza Geçirirseniz Ne Yapmalısınız?

  1. Görevi belgeleyin: Görev yazısı, iş emri, müşteri randevusu, yol ve konaklama masraf belgeleri ile araç takip kayıtlarını saklayın.
  2. Kazayı tutanakla tespit ettirin: Trafik kazasında kaza tespit tutanağı veya kolluk tutanağı, diğer kazalarda tanık ve fotoğraf delilleri önemlidir.
  3. İşvereni hemen bilgilendirin: İşveren kazayı kolluğa derhal, SGK'ya üç iş günü içinde bildirir; kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olmuşsa bu süre kazanın öğrenildiği tarihten başlar (5510 m.13/2).
  4. Rapor alın: Geçici iş göremezlik ödeneği için SGK'ca yetkilendirilen hekimden istirahat raporu gerekir (5510 m.18).
  5. Ret hâlinde dava: SGK kazayı iş kazası saymazsa iş mahkemesinde tespit davası açılabilir; iş kazasından doğan tazminat ve tespit davalarında zorunlu arabuluculuk yoktur (7036 m.3/3).

Sık Sorulan Sorular

Görevli olarak işyeri dışında kaza geçirirsem mesai bitmiş olsa da iş kazası sayılır mı?

Görev süresince ve görev nedeniyle işyeri dışında bulunuyorsanız kural olarak evet. Yargıtay, görev mesai saatinden uzun sürdüğünde günlük hayatın doğal akışı içindeki olayları da koruma kapsamında görmektedir.

Kendi aracımla müşteri ziyaretine giderken kaza yaparsam iş kazası olur mu?

İşveren tarafından verilen bir görev için yoldaysanız, aracın size ait olması sonucu kural olarak değiştirmez; olay görevlendirme kapsamında değerlendirilir. Görev yazısı veya e-posta gibi belgeler bu durumu ispat etmede önemlidir.

Şehir dışı görevde otelde düşüp yaralanmak iş kazası mıdır?

Görev nedeniyle konaklanan otelde olan kaza, asıl işin yapılmadığı zamanlarda meydana gelse de kural olarak iş kazasıdır (5510 m.13/1-c). İşverenin tazminat sorumluluğu ise ayrıca kusur ve illiyet bağına göre değerlendirilir.

Görev dönüşü yolu değiştirip ailemi ziyaret ederken kaza geçirirsem ne olur?

Görevle ilgisi olmayan kişisel bir amaç için güzergâhtan ayrılmak, olay ile görev arasındaki bağın kesildiği iddiasına yol açabilir. Sonuç sapmanın süresine, mesafesine ve işverenin bilgisine göre değişir.

Şoför olmadığım hâlde işveren görevde bana araç kullandırdıysa kazadan sorumlu mu?

İşverenin asıl işi şoförlük olmayan bir çalışana araç kullandırması ve kurallara uyulmasını denetlememesi kusur olarak değerlendirilebilir (Yargıtay HGK, 2019/403 E., 2022/168 K.). Çalışanın da kusuru varsa tazminat bu oranda azalabilir; ancak çalışanın kusuru her zaman işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Özet

  • Görev nedeniyle işyeri dışındayken, asıl iş yapılmayan zamanlarda olan kaza da iş kazasıdır (5510 m.13/1-c).
  • İşin kendisi işyeri dışında yapılıyorsa (servis, teslimat, saha işi) kaza m.13/1-b kapsamındadır.
  • Koruma işyerinden ayrılıştan dönüşe kadar sürer; görev aynı şehirde de olabilir (Yargıtay 10. HD, 2018/5771 E.).
  • Görevle ilgisiz kişisel bir amaca sapma illiyet bağının kesildiği tartışmasını doğurabilir.
  • Üçüncü kişinin kusuruyla olan kazada SGK, ödemelerinin yarısını o kişiye rücu eder (5510 m.21/4).
  • İşverenin kontrolü dışındaki yerde olan kazada üç iş günlük bildirim süresi öğrenmeyle başlar (5510 m.13/2).

Görevlendirmede olan kazalarda sonuç; görevin kapsamına, belgelere ve olay anında görevin sürüp sürmediğine bağlı olduğundan her dosyanın ayrıca incelenmesi gerekir. Dural Hukuk, iş kazasının tespiti, görev sırasındaki trafik kazaları ve iş kazası tazminatı konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk

İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar

İlgili yazılar