İş Kazası Göz Yaralanması Tazminatı: Görme Kaybında Haklarınız

İş Kazası Göz Yaralanması Tazminatı: Görme Kaybında Haklarınız

İş Kazası Göz Yaralanması Tazminatı: Görme Kaybında Haklarınız

Son güncelleme: 15 Kasım 2026

İş kazası göz yaralanması tazminatı konusunda kısa cevap şudur: İşyerinde gözünü yaralayan işçi, işverenin kusuru oranında tedavi giderlerini, tedavi süresince ve kalıcı görme kaybı nedeniyle uğradığı kazanç kaybını ve manevi tazminatı isteyebilir; SGK da şartları varsa geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri öder. Tutarı belirleyen en önemli etkenler görme kaybının derecesi, kusur dağılımı ve işçinin ücretidir.

Göz yaralanmaları özellikle kaynak, taşlama, kesme ve kimyasal maddelerle yapılan işlerde sık görülür ve çoğu zaman koruyucu gözlüğün sağlanmaması veya kullanılmaması tartışmasına dönüşür. Bu yazıda işverenin koruma yükümlülüğü, gözlük takmayan işçinin kusuru, görme kaybında maluliyet ve SGK hakları, istenebilecek tazminat kalemleri ve ceza boyutu anlatılmaktadır.

Göz Yaralanmaları Hangi İşlerde ve Nasıl Olur?

Göz, işyerinde hem ani bir olayla hem de tekrarlanan maruziyetle zarar görebilir. Ani olaylar iş kazası, uzun süreli maruziyetle ortaya çıkan hastalıklar ise koşulları varsa meslek hastalığı olarak değerlendirilir. Meslek hastalığında sağlık kurulu raporu ve tıbbi belgeler incelenerek SGK Kurum Sağlık Kurulunca tespit yapılması gerekir (5510 m.14); bu nedenle iki yolun süreçleri birbirinden farklıdır. Sık karşılaşılan durumlar şöyledir:

İş Tipik yaralanma Beklenen önlem
Kaynak Kaynak ışığına bağlı yanık, sıçrayan kıvılcım veya cüruf Uygun filtreli kaynak maskesi, perdeleme
Taşlama, kesme, torna Göze metal veya taş parçası batması Koruyucu gözlük veya yüz siperi, makine koruyucusu
Kimyasal madde ile çalışma Asit, baz veya çözücü sıçraması sonucu yanık Kimyasala dayanıklı gözlük, göz duşu, eğitim
İnşaat ve ağaç işleri Toz, çivi, tahta parçası veya çarpma Koruyucu gözlük, düzenli saha denetimi

Hangi koruyucunun kullanılacağı genel bir tercihe bırakılmamıştır: İşveren, risk değerlendirmesi sonucunda kullanılması gereken koruyucu donanımı belirlemekle yükümlüdür (6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.10/2).

İşverenin Koruyucu Gözlük ve Donanım Yükümlülüğü

6331 sayılı Kanun'un 4. maddesine göre işveren, mesleki risklerin önlenmesi için gerekli her türlü tedbiri almak, araç ve gereci sağlamak ve tedbirlere uyulup uyulmadığını denetlemekle yükümlüdür. Göz yaralanmaları bakımından bu yükümlülük şu başlıklarda somutlaşır:

  • Uygun donanımı vermek: Standartlara uygun ve CE işaretli kişisel koruyucu donanım temin etmemenin idari para cezası 2026'da çalışan başına 8.980 TL'dir (6331 m.26; ÇSGB 2026 tablosu). Ayrıntılar Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik'te (RG 02.07.2013) düzenlenmiştir.
  • Eğitim vermek: İşçiye riskler ve donanımın doğru kullanımı anlatılmalı, eğitim kayıt altına alınmalıdır (6331 m.17).
  • Denetlemek: Gözlüğü dağıtmak yeterli değildir; kullanılıp kullanılmadığının izlenmesi ve uygunsuzlukların giderilmesi gerekir (6331 m.4/1-b).
  • Toplu önlem almak: Makine koruyucuları ve perdeleme gibi toplu korunma önlemlerine, kişisel korunma önlemlerine göre öncelik verilmelidir (6331 m.5).

Gözlük Takmayan İşçinin Kusuru Tazminatı Nasıl Etkiler?

İşçinin de yükümlülükleri vardır: Kendisine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve korumak zorundadır (6331 m.19/2-b). Gözlüğü verildiği hâlde takmayan işçiye bilirkişi raporunda kusur verilebilir ve TBK m.52 uyarınca tazminat bu kusur oranında indirilebilir.

Ancak işçinin gözlük takmaması, işvereni kendiliğinden sorumluluktan kurtarmaz. Uygulamada bilirkişiler; gözlüğün işe uygun olup olmadığına, eğitimin verilip verilmediğine, ustabaşı veya iş güvenliği uzmanının denetim yapıp yapmadığına ve makinede koruyucu bulunup bulunmadığına bakarak kusuru paylaştırır. Kusurun nasıl belirlendiği için iş kazasında kusur oranı yazımıza bakabilirsiniz.

Görme Kaybında Maluliyet ve SGK Hakları

İş kazasında göz yaralanmasını önlemek için iş eldiveniyle tutulan koruyucu gözlük

Göz yaralanmasından sonra kalan kalıcı kayıp, görme keskinliği ve görme alanı gibi ölçümlerle belirlenir ve Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ndeki göz hastalıkları listesine göre orana çevrilir. Oran; kaybın tek gözde mi iki gözde mi olduğuna, işin niteliğine ve yaşa göre değişir. Bu nedenle kesin bir yüzde vermek mümkün değildir.

  • Geçici dönem: Tedavi ve istirahat süresince SGK, iş kazasında prim gün şartı aramadan geçici iş göremezlik ödeneği öder (5510 sayılı Kanun m.18).
  • Kalıcı kayıp: Meslekte kazanma gücü en az %10 azalmışsa sürekli iş göremezlik geliri bağlanır (5510 m.19). Oranın altında kalınsa da işverenden tazminat istenebilir.
  • İki gözde tam kayıp: Yönetmeliğin 15. maddesi iki gözde tam görme kaybını başkasının sürekli bakımına muhtaç olma hâlleri arasında sayar; bu durumda gelir aylık kazancın %100'ü üzerinden bağlanır.
  • İtiraz: SGK'nın oranına itiraz Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunda incelenir (5510 m.95); mahkemede çelişkili raporlar Adli Tıp Kurumu tarafından giderilir.

Görme kaybı bazen zamanla artabilir. Karar verilirken sonuçlar kesin olarak belirlenemiyorsa hâkim, iki yılla sınırlı olarak kararı sonradan değiştirme hakkını saklı tutabilir (TBK m.75).

İş Kazası Göz Yaralanması Tazminatı Hangi Kalemlerden Oluşur?

Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 54. maddesi bedensel zarar kalemlerini, 56. maddesi manevi tazminatı düzenler. Göz yaralanmasında öne çıkan kalemler şunlardır:

Kalem Açıklama
Tedavi giderleri SGK'nın karşılamadığı ameliyat, kornea nakli, lens, gözlük, protez göz ve yol giderleri
Geçici iş göremezlik kaybı İstirahat süresince net ücret ile SGK ödeneği arasındaki fark
Sürekli iş göremezlik kaybı Kalıcı görme kaybının meslekte kazanma gücüne etkisi
Ekonomik geleceğin sarsılması Görme kaybı nedeniyle iş bulma veya meslekte ilerleme imkânının daralması
Bakıcı gideri İki gözde ağır kayıp gibi bakıma muhtaçlık hâllerinde
Manevi tazminat Acı, yüzdeki iz ve yaşam kalitesindeki düşüş; hâkim olayın özelliklerine göre takdir eder

Ekonomik geleceğin sarsılması kalemi göz yaralanmalarında ayrıca önem taşır. Şoförlük, vinç operatörlüğü veya hassas montaj gibi iyi görme gerektiren işlerde çalışan biri, maluliyet oranı yüksek görünmese bile eski işine dönemeyebilir. Bu durum, iş değiştirme zorunluluğu ve gelir kaybı belgelerle gösterilerek tazminat hesabına yansıtılmalıdır.

Maddi tazminattan işçinin kusur payı ve SGK ödemelerinin işverene rücu edilebilecek kısmı düşülür. Kalemlerin genel çerçevesi için iş kazası sonucu maddi ve manevi tazminat yazımızı okuyabilirsiniz.

Ceza Boyutu: Görme İşlevinin Zayıflaması veya Yitirilmesi

Kaza, işverenin veya sorumluların taksiriyle meydana gelmişse taksirle yaralama suçu (Türk Ceza Kanunu (TCK) m.89) gündeme gelir. Temel ceza 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Yaralanma bir duyu veya organın işlevinde sürekli zayıflamaya ya da yüzde sabit ize yol açmışsa ceza yarı oranında (m.89/2), duyu veya organ işlevinin yitirilmesine yol açmışsa bir kat (m.89/3) artırılır. Hangi bendin uygulanacağı Adli Tıp raporuna göre belirlenir.

Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi 6 aydır (TCK m.73). Bu ağır sonuçlar bilinçli taksirle doğmuşsa şikâyet aranmaz.

Göz Yaralanmasından Sonra Yapılması Gerekenler

  1. Hemen tedavi olun: Kimyasal sıçramalarda gözü bol suyla yıkamak ve vakit kaybetmeden göz hekimine başvurmak, kalıcı hasarı azaltabilir.
  2. Kaydı kontrol edin: Kazanın SGK'ya iş kazası olarak bildirildiğinden emin olun; işveren 3 iş günü içinde bildirmek zorundadır (5510 m.13).
  3. Delilleri saklayın: Muayene ve ameliyat raporları, görme ölçümleri, faturalar, kullanılan makine ve gözlüğün fotoğrafları ile tanık bilgilerini toplayın.
  4. Eğitim ve zimmet kayıtlarını isteyin: Gözlük zimmet tutanağı ve eğitim belgeleri kusur tartışmasında belirleyici olabilir.
  5. Anlaşma tekliflerine dikkat edin: Görme kaybının kalıcı derecesi belli olmadan imzalanan ibraname veya düşük tutarlı anlaşma, ileride ortaya çıkacak zararları karşılamayabilir.
  6. Dava yolunu değerlendirin: İş kazası tazminat davaları zorunlu arabuluculuğa tabi değildir (7036 sayılı Kanun m.3/3); belirsiz alacak davası kaldırıldığından kısmi dava açılıp talep bir kez artırılabilir (HMK m.109/4).

İşverene karşı sözleşmeye dayalı tazminat istemlerinde zamanaşımı kural olarak 10 yıldır (TBK m.146, m.417); sürenin başlangıcı somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

İş kazası göz yaralanması tazminatı ne kadar olur?

Sabit bir tutar yoktur. Tutar; görme kaybının oranına, işçinin yaşına ve ücretine, kusur dağılımına ve SGK ödemelerine göre bilirkişi tarafından hesaplanır. Manevi tazminat ise hâkim tarafından ayrıca takdir edilir.

Koruyucu gözlük takmadıysam tazminat alabilir miyim?

Kural olarak alabilirsiniz; ancak size verilen kusur oranında tazminat indirilir. İşverenin eğitim ve denetim yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği de kusur dağılımında dikkate alınır.

Tek gözde görme kaybında SGK gelir bağlar mı?

Kayıp, Yönetmeliğe göre meslekte kazanma gücünde en az %10 azalmaya karşılık geliyorsa sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Oran, ölçüm sonuçlarına ve işin niteliğine göre sağlık kurulunca belirlenir.

Kaynak ışığından gözüm zarar gördü, bu iş kazası mı?

Belirli bir olay sırasında ortaya çıkan ani yaralanma iş kazası olarak değerlendirilir. Uzun süreli maruziyetle yavaş gelişen göz hastalıklarında ise meslek hastalığı yolu gündeme gelir.

Göz yaralanmasında manevi tazminat istenebilir mi?

Evet. Bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde TBK m.56 uyarınca manevi tazminat istenebilir. Görme kaybının ağırlığı, yüzde kalan iz ve tarafların kusuru tutarı etkiler.

Göz yaralanması nedeniyle tazminat davası nerede açılır?

Dava iş mahkemesinde, iş mahkemesi olmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesinde açılır. Davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer mahkemesinin yanında kazanın meydana geldiği yer ile işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 sayılı Kanun m.6). Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak gerekmez.

Özet

  • Göz yaralanmasında tedavi giderleri, kazanç kaybı ve manevi tazminat istenebilir (TBK m.54, m.56).
  • İşveren uygun koruyucu donanımı vermek, eğitmek ve kullanımı denetlemekle yükümlüdür (6331 m.4, m.17).
  • Gözlük takmayan işçinin kusuru tazminatı azaltır ama işvereni kendiliğinden kurtarmaz (6331 m.19/2-b).
  • SGK geliri için en az %10 kayıp gerekir; iki gözde tam kayıpta gelir %100 üzerinden bağlanır (5510 m.19).
  • Görme işlevinin zayıflaması veya yitirilmesi taksirle yaralamada cezayı artırır; şikâyet süresi 6 aydır (TCK m.89, m.73).

Görme kaybının oranı ve kusur dağılımı her olayda farklı olduğundan tazminat hakları tıbbi belgeler ve işyeri kayıtlarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Dural Hukuk, iş kazası tazminat davaları, kusur raporuna itiraz ve SGK süreçleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk

İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar

İlgili yazılar