Maluliyet Hesabında Hangi Yönetmelik Uygulanır? Kaza Tarihine Göre Yönetmelikler ve Yargıtay

Maluliyet Hesabında Hangi Yönetmelik Uygulanır? Kaza Tarihine Göre Yönetmelikler ve Yargıtay

Maluliyet Hesabında Hangi Yönetmelik Uygulanır? Kaza Tarihine Göre Yönetmelikler ve Yargıtay

Son güncelleme: 15 Kasım 2026

Maluliyet hesabında hangi yönetmelik uygulanır sorusunun kısa cevabı şudur: Trafik kazası tazminatında maluliyet (sürekli sakatlık) oranı, kazanın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan düzenlemeye göre belirlenir. 20.02.2019'dan sonraki kazalarda yetişkinler için Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, 18 yaşını doldurmamış kişiler için ÇÖZGER uygulanır; daha eski kazalarda ise Yargıtay'ın belirlediği tarih aralıklarına göre farklı tüzük ve yönetmelikler esas alınır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2025 tarihli kararında, zarar görene daha elverişli sonuç veren düzenlemenin değil, fiilin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan mevzuatın esas alınacağını açıkça vurgulamıştır. Yanlış yönetmeliğe göre alınan rapor hükme esas alınamaz ve dosyanın uzamasına yol açabilir. Bu yazıda yönetmelik seçiminin neden önemli olduğu, kaza tarihine göre uygulanacak düzenlemeler, Hukuk Genel Kurulu kararı, dikkat edilmesi gereken geçiş dönemi ve raporun yanlış düzenlenmesi hâlinde izlenecek yol anlatılmaktadır.

Yönetmelik Seçimi Neden Bu Kadar Önemli?

Maluliyet oranı, sürekli iş göremezlik tazminatının hesabında doğrudan çarpan olarak kullanılır. Diğer bütün veriler aynı kalmak kaydıyla oranın %10 yerine %15 belirlenmesi, bu kalemdeki tazminatı yarı yarıya artırır. Bu nedenle oranı belirleyen düzenlemenin hangisi olduğu, dosyanın sonucunu en çok etkileyen sorulardan biridir.

Düzenlemelerin yöntemleri de birbirinden farklıdır. Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, arızayı sigortalının meslek grubu ve yaşıyla birlikte değerlendiren cetveller kullanır; birden fazla arıza Balthazard formülüyle birleştirilir (m.22-24). Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ise engellilik oranını tüm vücut fonksiyon kaybı üzerinden ifade eder. Bu nedenle aynı yaralanma farklı yönetmeliklere göre farklı oranlar verebilir.

Bu yönetmelikler aslında tazminat hesabı için değil, engellilik ve sosyal güvenlik işlemleri için hazırlanmıştır. Erişkinler yönetmeliğinin 2. maddesi, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki sürekli iş göremezlik geliri ve malullük aylığı için istenen raporların bu yönetmelikte değerlendirilmeyeceğini belirtir. Buna rağmen Yargıtay, trafik kazası tazminatında kaza tarihine göre bu düzenlemeleri esas almaktadır.

Maluliyet İçin Hangi Yönetmelik? Kaza Tarihine Göre Tablo

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ve 4. Hukuk Dairesi'nin aşağıda anılan kararlarında, kaza tarihine göre uygulanacak düzenlemeler şu şekilde sıralanmıştır:

Kaza tarihi Uygulanacak düzenleme Resmî Gazete
11.10.2008'den önce Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü Kararlarda belirtilmemiştir
11.10.2008 - 01.09.2013 Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği 11.10.2008 / 27021
01.09.2013 - 01.06.2015 Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği 03.08.2013 / 28727
01.06.2015 - 20.02.2019 Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik 30.03.2013 / 28603
20.02.2019 sonrası, 18 yaş ve üstü Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik 20.02.2019 / 30692
20.02.2019 sonrası, 18 yaş altı Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (ÇÖZGER) 20.02.2019 / 30692

Tablodaki sınır tarihler Yargıtay kararlarındaki sıralamadır. Kaza bu tarihlerden birine çok yakın bir günde meydana geldiyse, uygulanacak düzenleme dosyada ayrıca kontrol edilmelidir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı: Belirleyici Olan Kaza Tarihidir

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 26.03.2025 tarihli, 2024/423 E., 2025/169 K. sayılı kararına konu olayda, 10.04.2016 tarihli tek taraflı bir trafik kazasında yolcu yaralanmıştı. Yerel mahkeme, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne göre %46,2 maluliyet tespit eden rapora dayanarak tazminata hükmetti. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, kaza tarihinde yürürlükte olan Özürlülük Ölçütü Yönetmeliği'ne göre rapor alınmadığı gerekçesiyle kararı bozdu. Bölge adliye mahkemesi ise Özürlülük Ölçütü Yönetmeliği'nin zarar görenler aleyhine sonuç doğurduğunu ve Genel Şartların zarar görene karşı ileri sürülemeyeceğini belirterek önceki kararında direndi.

Hukuk Genel Kurulu, kaza tarihinde birden fazla yönetmeliğin aynı anda yürürlükte bulunduğunu tespit etmekle birlikte, aynı tarihlerde farklı düzenlemelerin bulunmasının fiil tarihindeki mevzuatın uygulanması ilkesinden ayrılmayı haklı kılmadığını, aksinin hukuki güvenlik ve istikrar ilkesine aykırı olacağını belirtti. Direnme kararı bozuldu; kaza tarihinde yürürlükte olan Özürlülük Ölçütü Yönetmeliği'ne uygun rapor alınması ve gerekirse aktüerya bilirkişisinden ek rapor alınarak karar verilmesi istendi.

Kararın pratik anlamı şudur: Zarar gören de sigorta şirketi de kendisine daha elverişli sonuç veren yönetmeliği seçemez; mahkeme de daha hakkaniyetli gördüğü bir düzenlemeyi tercih edemez.

Dikkat: 30.03.2013 ile 01.06.2015 Arasındaki Kazalar

Özürlülük Ölçütü Yönetmeliği Resmî Gazete'de 30.03.2013 tarihinde yayımlanmıştır; Erişkinler yönetmeliğinin 18. maddesi de bu tarihli yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır. 4. Hukuk Dairesi'nin yukarıdaki dosyadaki bozma kararında da kaza tarihinde yürürlükte olan "30.03.2013 tarihli" yönetmelikten söz edilmiştir. Buna karşılık Yargıtay'ın sıralamasında bu yönetmelik için 01.06.2015 başlangıç tarihi esas alınmakta, 01.09.2013-01.06.2015 arası için Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği gösterilmektedir. Kararın yayımlanan metninde bu farkın gerekçesi açıklanmamıştır.

Bu nedenle kazası 30.03.2013 ile 01.06.2015 arasında meydana gelen dosyalarda hangi düzenlemeye göre rapor alınacağı tartışmaya açıktır. Bu dönemdeki kazalar için rapor istenmeden önce güncel Yargıtay kararları kontrol edilmeli ve talep buna göre açıkça yazılmalıdır.

Çocuklar, İş Kazaları ve 2026 Düzenlemesi

Erişkinler yönetmeliği 18 yaşını doldurmamış kişileri kapsamaz. 20.02.2019'dan sonraki kazalarda çocukların değerlendirmesi ÇÖZGER'e göre yapılır. Çocuklarda gelişim sürdüğü için kalıcılık değerlendirmesi ayrıca önem taşır.

Kaza aynı zamanda iş kazasıysa farklı bir tabloyla karşılaşılabilir. Erişkinler yönetmeliği 5510 sayılı Kanun kapsamındaki sürekli iş göremezlik raporlarını kapsam dışında bıraktığından, SGK'nın sürekli iş göremezlik oranı kural olarak Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne göre belirlenir. Bu nedenle SGK'nın belirlediği meslekte kazanma gücü kaybı oranı ile trafik sigortası dosyasında esas alınan maluliyet oranı birbirinden farklı çıkabilir.

19.05.2026'da yürürlüğe giren Sağlık Raporları Yönetmeliği de engelli sağlık kurulu raporlarının 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'a dayanan yönetmeliklere göre düzenleneceğini belirtir (m.13). Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının mevzuat sayfasında Erişkinler yönetmeliği yürürlükte görünmektedir.

Raporu Kim Düzenler, Önceki Yaralanmalar Nasıl Değerlendirilir?

Maluliyet raporu için el röntgenini inceleyen iki sağlık çalışanı

Doğru yönetmeliğin seçilmesi kadar raporu kimin düzenlediği de önemlidir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 10.02.2026 tarihli, 2023/2879 E., 2026/1311 K. sayılı kararında, maluliyet raporunun Adli Tıp Kurumunun ilgili ihtisas dairesi veya üniversite hastanelerinin adli tıp anabilim dalları gibi kurumların uzman heyetince hazırlanması gerektiği belirtilmiştir. Adli Tıp Kurumunda maluliyet değerlendirmesi Üçüncü İhtisas Kurulunun görevleri arasındadır (2659 sayılı Kanun m.16).

Aynı karar önceki yaralanmalar bakımından da yol göstericidir. 03.11.2020 tarihli kazaya ilişkin rapor, Erişkinler yönetmeliğine uygun olarak %6 oran belirlemişti. Ancak zarar görenin daha önce başka bir trafik kazası geçirdiği ve bacağında önceki bir yaralanma bulunduğu anlaşıldığından, önceki kazayı hiç değerlendirmeyen rapor yetersiz bulundu. Yargıtay, önceki tedavi evrakı getirtilerek yalnızca dava konusu kazaya bağlı oranın ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli bir raporla yeniden belirlenmesini istedi.

Rapor Yanlış Yönetmeliğe Göre Düzenlendiyse Ne Yapılmalı?

  1. Tarihleri karşılaştırın: Kaza tarihini ve raporda hangi yönetmeliğe dayanıldığını kontrol edin; rapor yönetmelik adını hiç anmıyorsa bunu da itiraz konusu yapın.
  2. Süresinde itiraz edin: Bilirkişi raporuna, tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilmelidir (6100 sayılı HMK m.281).
  3. Doğru düzenlemeye göre yeni rapor isteyin: Raporun Adli Tıp Kurumu veya bir üniversitenin adli tıp anabilim dalınca, kaza tarihindeki yönetmeliğe göre düzenlenmesini talep edin.
  4. Hesabın güncellenmesini isteyin: Oran değişirse aktüerya bilirkişisinden ek rapor alınması gerekir.
  5. Önceki sağlık kayıtlarını baştan sunun: Önceki kaza veya rahatsızlıklara ait belgeler eksik kalırsa rapor sonradan yetersiz bulunabilir.

İtiraz sürecinin ayrıntıları ve Adli Tıp aşaması için trafik kazası maluliyet oranına itiraz ve Adli Tıp raporu süreci yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Maluliyet hesabında hangi yönetmelik uygulanır, rapor tarihine mi kaza tarihine mi bakılır?

Kaza tarihine bakılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre fiil tarihinde yürürlükte olan düzenleme esas alınır; aynı tarihte birden fazla düzenlemenin yürürlükte olması bu ilkeden ayrılmayı haklı kılmaz.

2017'de olan bir kaza için bugün rapor alınacaksa hangi yönetmelik esas alınır?

Yargıtay'ın sıralamasına göre 01.06.2015 ile 20.02.2019 arasındaki kazalarda Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik uygulanır. Raporun 2026'da düzenlenmesi bu sonucu değiştirmez.

Kazadan önce de rahatsızlığım vardı, maluliyet oranı nasıl belirlenir?

Rapor, önceki rahatsızlık veya yaralanmayı değerlendirerek yalnızca dava konusu kazaya bağlı oranı göstermelidir. Yargıtay önceki kazayı dikkate almayan raporu yetersiz bulmuştur; bu nedenle önceki tedavi kayıtlarının dosyaya sunulması önemlidir.

Çocuğum kazada yaralandı, hangi yönetmelik uygulanır?

20.02.2019'dan sonraki kazalarda 18 yaşını doldurmamış kişiler için Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (ÇÖZGER) uygulanır. Başvuruyu veli veya vasi yapar.

SGK'nın belirlediği oran trafik davasında da kullanılır mı?

SGK'nın oranı 5510 sayılı Kanun kapsamında, meslek grubunu ve yaşı dikkate alan farklı bir yönetmeliğe göre belirlenir. Trafik sigortacısına karşı davada kaza tarihindeki engellilik düzenlemesine göre rapor aranması uygulamada yaygındır; iki oran farklı olabilir ve hangisinin esas alınacağı somut dosyada değerlendirilir.

Özet

  • Trafik kazası maluliyet oranı, kaza tarihinde yürürlükte olan düzenlemeye göre belirlenir (Yargıtay HGK, 26.03.2025).
  • 20.02.2019 sonrası kazalarda yetişkinlerde Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, çocuklarda ÇÖZGER uygulanır.
  • 01.06.2015-20.02.2019 arası kazalarda Özürlülük Ölçütü Yönetmeliği esas alınır; 30.03.2013-01.06.2015 arası kazalar ayrıca kontrol edilmelidir.
  • Rapor Adli Tıp Kurumu veya üniversite adli tıp anabilim dalınca düzenlenmeli ve önceki yaralanmaları değerlendirmelidir (Yargıtay 4. HD, 10.02.2026).
  • Yanlış yönetmeliğe dayanan bilirkişi raporuna tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilmelidir (HMK m.281).
  • SGK'nın iş kazası oranı farklı bir yönetmeliğe dayandığından trafik dosyasındaki orandan farklı çıkabilir.

Uygulanacak yönetmelik, raporu düzenleyen kurum ve önceki sağlık kayıtları maluliyet oranını doğrudan etkilediğinden her rapor kaza tarihi esas alınarak ayrıca incelenmelidir. Dural Hukuk, trafik kazası tazminatı, maluliyet raporlarına itiraz ve Adli Tıp süreçleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk

İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar

İlgili yazılar