Adapazarı boşanma avukatı araştırmasına başlamadan önce sürecin nasıl işlediğini bilmek isteyenler için kısa cevap şudur: Adapazarı ve ayrı adliyesi bulunmayan merkeze yakın ilçelerde boşanma davaları, kural olarak Sakarya (merkez) Adliyesindeki Sakarya aile mahkemelerinde görülür. Dava, eşlerden birinin yerleşim yerinde ya da eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerde açılır; anlaşmalı boşanmada çoğu zaman tek duruşma yeterli olurken çekişmeli boşanma dilekçeler, ön inceleme, tahkikat ve karar aşamalarından geçer.
İlçelerde ise durum farklıdır: Akyazı, Hendek, Karasu veya Sapanca gibi kendi adliyesi olan ilçelerde ayrı bir aile mahkemesi bulunmadığından, aile davalarına bu adliyelerde aile mahkemesi sıfatıyla görev yapan asliye hukuk mahkemesi bakar. Bu yazıda Sakarya'da boşanma davasının hangi mahkemede açılacağı, adliyeye ilişkin pratik bilgiler, anlaşmalı ve çekişmeli boşanmanın aşamaları, dava sürerken alınabilecek geçici önlemler ve karardan sonraki istinaf ve temyiz süreci anlatılmaktadır.
Adapazarı'nda Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Bu sorunun iki ayağı vardır: görevli mahkeme ve yetkili mahkeme. Görevli mahkeme, davaya hangi tür mahkemenin bakacağını; yetkili mahkeme ise hangi yerdeki mahkemenin bakacağını ifade eder.
4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'a göre boşanma davaları aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesi kurulmayan yerlerde bu davalara, Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetki konusunda ise Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 168. maddesi uygulanır: boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde veya eşlerin davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir.
| Durumunuz | Davanın kural olarak görüleceği yer |
| Adapazarı'nda ya da ayrı adliyesi olmayan Serdivan, Erenler veya Arifiye'de oturuyorsunuz | Sakarya (merkez) Adliyesindeki Sakarya Aile Mahkemeleri |
| Akyazı, Ferizli, Geyve, Hendek, Karasu, Kaynarca, Kocaali, Pamukova veya Sapanca'da oturuyorsunuz | İlgili ilçe adliyesinde aile mahkemesi sıfatıyla görev yapan asliye hukuk mahkemesi |
| Siz Sakarya'da, eşiniz başka bir ilde yaşıyor | Sizin ya da eşinizin yerleşim yeri mahkemesi veya son altı ay birlikte oturduğunuz yer (TMK m.168) |
| Aile mahkemesi kararına karşı istinaf | Serdivan'daki Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi |
Yetki kuralı seçimlik olduğu için, örneğin İstanbul'a taşınmış bir eş de davayı Sakarya'da kalan eşin yerleşim yerinde açabilir. Hangi ilçenin hangi adliyenin yargı çevresinde kaldığı konusunda tereddüt varsa dava açmadan önce adliyenin ön bürosundan veya UYAP üzerinden kontrol etmek, yetkisizlik nedeniyle zaman kaybını önler.
Sakarya Aile Mahkemeleri: Adliye ve Pratik Bilgiler
Sakarya Adliyesinin 2024 yılı faaliyet raporuna göre merkez adliyede 4 aile mahkemesi bulunmakta ve bu mahkemeler, ana binayla aynı mahallede (Adapazarı, 15 Temmuz Camili Mahallesi) 338 numaralı iş merkezinde hizmet veren ek hizmet binasında çalışmaktadır. Aynı raporda yeni adliye hizmet binası inşaatının sürdüğü de belirtildiği için mahkeme sayısı ve yerleşimi zamanla değişebilir; duruşmaya gitmeden önce mahkemenin güncel adresini UYAP'tan veya adliyenin internet sitesinden kontrol etmeniz önerilir. Ana bina, ek binalar, ilçe adliyeleri ve ulaşım hakkında ayrıntılı bilgiye Sakarya Adliyesi rehberimizden ulaşabilirsiniz.
- Kimlik ve güvenlik: Adliye girişinde güvenlik kontrolü yapılır; kimliğinizi yanınızda bulundurun ve duruşma saatinden önce gelin.
- Duruşma salonu: Celse saatinde mahkeme kaleminden veya salon önündeki listeden dosyanızın sırasını takip edin.
- Uzmanlar: 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemelerinde psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı gibi uzmanlar görev yapar; çocuklu dosyalarda bu uzmanlarla görüşmeniz istenebilir.
Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma: Süreç Nasıl Ayrılır?
Sakarya'daki boşanma davaları da Türkiye'nin her yerinde olduğu gibi iki ana yoldan ilerler. Anlaşmalı boşanma, TMK'nın 166. maddesinin üçüncü fıkrasına dayanır: evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvurur ya da bir eş diğerinin davasını kabul ederse, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Hâkim tarafları bizzat dinler ve nafaka, velayet, mal paylaşımı gibi konuları düzenleyen protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir. Çekişmeli boşanmada ise taraflardan biri boşanmaya veya sonuçlarına karşı çıkar ve davacı, TMK m.161-166'daki boşanma sebeplerinden birini ispat etmek zorundadır.
| Konu | Anlaşmalı boşanma | Çekişmeli boşanma |
| Ön şart | En az bir yıllık evlilik, ortak irade ve protokol | Kanundaki boşanma sebeplerinden birinin varlığı |
| Deliller | Genellikle protokol ve tarafların beyanı yeterli | Tanık, yazışma, belge, kayıt ve uzman raporları |
| Duruşma sayısı | Çoğu zaman tek duruşma | Ön inceleme ve birden fazla tahkikat duruşması |
| Süre | Mahkemenin duruşma takvimine göre değişir | Delil, tanık sayısı ve kanun yollarına göre uzayabilir |
Çekişmeli olarak başlayan bir dava, taraflar sonradan uzlaşırsa anlaşmalı boşanmaya dönüşebilir. Bunun için de evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerekir.
Çekişmeli Boşanma Davasının Aşamaları
Boşanma davası kural olarak Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki (HMK) yazılı yargılama usulüne göre görülür. Sakarya aile mahkemelerinde de süreç şu sırayla ilerler:
- Dava dilekçesi ve masraflar: Dilekçe; boşanma sebebi, vakıalar, deliller ve nafaka, velayet, tazminat gibi taleplerle birlikte hazırlanır. Harç ve gider avansı yatırılarak dava adliyenin ön bürosundan veya UYAP üzerinden açılır.
- Tebliğ ve cevap: Dilekçe davalı eşe tebliğ edilir. Davalının cevap süresi tebliğden itibaren iki haftadır; zorunlu hâllerde mahkeme bu süreyi bir ayı geçmemek üzere uzatabilir (HMK m.127).
- Cevaba cevap ve ikinci cevap: Taraflar ikişer haftalık sürelerle karşılıklı dilekçe verebilir (HMK m.136).
- Ön inceleme: Hâkim uyuşmazlık noktalarını belirler, tarafları sulhe teşvik eder ve delillerin toplanmasına karar verir.
- Tahkikat: Tanıklar dinlenir, kayıtlar toplanır; çocuk varsa çoğu dosyada sosyal inceleme raporu alınır.
- Sözlü yargılama ve karar: Taraflar son beyanlarını sunar ve mahkeme kararını açıklar.
12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun ile HMK'nın 147. maddesine eklenen hükme göre duruşmalar arasındaki süre kural olarak üç aydan uzun olamaz; bilirkişi incelemesinin uzaması gibi zorunlu hâllerde hâkim gerekçesini belirterek daha uzun süre verebilir. Bu kural yargılamayı hızlandırmayı amaçlasa da toplam süre yine dosyanın özelliklerine bağlıdır.
Dava Sürerken Geçici Önlemler: Nafaka, Velayet ve Koruma
Boşanma davası açıldığında hâkim, dava devam ettiği sürece eşlerin barınması, geçimi, mallarının yönetimi ve çocukların bakımı ile korunması için gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Uygulamada en sık görülen önlemler şunlardır:
- Tedbir nafakası: Dava süresince ihtiyaç içindeki eş ve müşterek çocuklar için hükmedilen nafakadır.
- Geçici velayet ve kişisel ilişki: Çocuğun dava boyunca kiminle kalacağı ve diğer ebeveynle görüşme düzeni belirlenir.
- Aile konutu ve mallar: Mal kaçırma riskine karşı tapuya şerh veya ihtiyati tedbir istenebilir.
- Koruma kararları: Şiddet veya şiddet tehlikesi varsa 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbirler, boşanma davasından bağımsız olarak da istenebilir.
Geçici önlem kararları dosyanın sonucunu belirlemez; nihai nafaka, velayet ve tazminat konuları karar aşamasında ayrıca değerlendirilir.
Karardan Sonra: İstinaf, Temyiz ve Kesinleşme
Aile mahkemesinin kararına karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m.345). Sakarya'daki aile mahkemelerinin kararlarını Serdivan'daki Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi inceler; 2024 yılı faaliyet raporundaki iş bölümüne göre aile hukuku dosyalarına bu mahkemenin 2. Hukuk Dairesi bakmaktadır. Bölge adliye mahkemesi kararına karşı da tebliğden itibaren iki hafta içinde Yargıtay'a temyiz yoluna gidilebilir (HMK m.361).
Boşanma kararı, kanun yolu süreleri geçtikten veya kanun yolu incelemesi tamamlandıktan sonra kesinleşir ve nüfus kaydına işlenir. Kanun yoluna hiç başvurulmayacaksa taraflar kanun yolundan feragat ederek kesinleşmeyi hızlandırabilir; ancak bu tercih geri dönüşü zor sonuçlar doğurduğundan dikkatle yapılmalıdır.
Adapazarı'nda Boşanma Avukatı ile Süreç: Pratik Hazırlık Notları
Boşanma davasında avukatla temsil zorunlu değildir; dava, kişinin kendisi tarafından da açılıp takip edilebilir. Avukatla ilerlemeyi tercih edenlerin ise şu noktalara dikkat etmesi faydalı olur:
- Vekâletname: Boşanma, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan vekâletnamede boşanma davası açma ve takip etme yetkisinin açıkça yer alması gerekir (HMK m.74).
- Belgeler: Nüfus kayıt örneği, varsa çocuklara ilişkin okul ve sağlık belgeleri, gelir belgeleri, tapu ve araç kayıtları ile mesaj, e-posta gibi yazışmaları düzenli bir dosyada saklayın.
- Tanıklar: Olayları bizzat bilen kişileri ve iletişim bilgilerini önceden belirleyin.
- Süreler: Cevap ve istinaf gibi iki haftalık süreler kaçırılırsa hak kaybı doğabilir; tebligatları e-Devlet ve UYAP üzerinden takip edin.
Boşanma hukukunun genel çerçevesi, mal paylaşımı, nafaka ve velayet konuları için boşanma hukuku sayfamızı da inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Adapazarı'nda boşanma davası hangi adliyede açılır?
Adapazarı'nda oturuyorsanız boşanma davası kural olarak Sakarya (merkez) Adliyesindeki aile mahkemelerinde açılır. 2024 yılı faaliyet raporuna göre bu mahkemeler 15 Temmuz Camili Mahallesi'ndeki ek hizmet binasında çalışmaktadır. Yeni adliye binası inşaatı sürdüğünden duruşma öncesi güncel adresi kontrol etmeniz önerilir.
Adapazarı boşanma avukatı ile çalışmak zorunlu mu?
Hayır. Boşanma davasını avukat olmadan kendiniz açabilir ve takip edebilirsiniz. Ancak dilekçede vakıaların ve taleplerin eksiksiz yazılması, delillerin süresinde bildirilmesi ve kanun yolu sürelerinin takibi sonucu doğrudan etkiler.
Eşim başka şehirde yaşıyorsa davayı Sakarya'da açabilir miyim?
Evet. TMK m.168'e göre dava, eşlerden birinin yerleşim yerinde açılabilir. Sakarya'da yerleşikseniz davayı burada açabilirsiniz; eşinizin yerleşim yerinde veya son altı ay birlikte oturduğunuz yerde açmak da mümkündür.
Anlaşmalı boşanma Sakarya'da kaç duruşmada biter?
Protokol eksiksiz ve taraflar duruşmaya bizzat katılırsa anlaşmalı boşanma çoğu zaman tek duruşmada karara bağlanır. Duruşma tarihinin ne zaman verileceği ise mahkemenin iş yüküne göre değişir; kesin bir süre söylemek mümkün değildir.
Boşanma davası açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Bu yazının hazırlandığı tarih itibarıyla boşanma davası için zorunlu arabuluculuk uygulanmamaktadır. Boşanma süreçlerinde arabuluculuk kamuoyunda tartışılmış olsa da yasal bir düzenleme yapılmadıkça mevcut kural geçerlidir.
Boşanma kararı ne zaman kesinleşir?
Karar, istinaf ve temyiz süreleri geçtikten ya da kanun yolu incelemeleri tamamlandıktan sonra kesinleşir. Kesinleşen karar nüfus müdürlüğüne bildirilir ve boşanma nüfus kaydına işlenir.
Özet
- Adapazarı ve ayrı adliyesi olmayan merkeze yakın ilçelerde boşanma davaları kural olarak Sakarya Aile Mahkemelerinde görülür (4787 s.K.).
- Dava, eşlerden birinin yerleşim yerinde veya son altı ay birlikte oturulan yerde açılabilir (TMK m.168).
- Anlaşmalı boşanma için en az bir yıllık evlilik, ortak irade ve hâkimin uygun bulduğu protokol gerekir (TMK m.166/3).
- Çekişmeli davada cevap süresi iki haftadır ve duruşmalar arası süre kural olarak üç ayı geçemez (HMK m.127, m.147).
- Dava sürerken tedbir nafakası, geçici velayet ve koruma kararları alınabilir (TMK m.169, 6284 s.K.).
- Karara karşı iki hafta içinde Sakarya Bölge Adliye Mahkemesine istinaf, ardından Yargıtay'a temyiz yolu açıktır (HMK m.345, m.361).
Boşanma davasında yetkili mahkeme, deliller, geçici önlemler ve protokolün içeriği her ailenin koşullarına göre değiştiğinden sürecin somut olarak değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, boşanma, nafaka, velayet ve mal rejimi davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk