Ayıplı mal ihbar süresi ne kadar sorusunun kısa cevabı şudur: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, tüketicinin ayıbı satıcıya bildirmesi için ayrıca gün sayısı öngörmez; belirleyici sınır, malın teslim tarihinden itibaren işleyen iki yıllık zamanaşımı süresidir. Bu süre konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda beş yıldır; ayıp ağır kusur ya da hileyle gizlenmişse zamanaşımı hiç uygulanmaz.
Ancak bu kural her satış için geçerli değildir. Tacirler arasındaki ticari satışlarda iki ve sekiz günlük kısa ihbar süreleri vardır; genel satışlarda ise Türk Borçlar Kanunu'ndaki "uygun süre" ve "hemen bildirme" kuralları uygulanır. Bu yazıda tüketici, genel ve ticari satışlardaki ihbar süreleri, iki yıllık zamanaşımının işleyişi, altı aylık ispat karinesi, ikinci el ve hile istisnaları ile ayıbın satıcıya nasıl bildirileceği anlatılmaktadır.
Ayıplı Mal Nedir, İhbar Ne İşe Yarar?
6502 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında kararlaştırılan örnek ya da modele uygun olmayan veya objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan maldır. Ambalajında, etiketinde, kullanım kılavuzunda ya da reklamında belirtilen özellikleri taşımayan mallar da ayıplı sayılır.
Ayıp ihbarı, satıcıya malın ayıplı olduğunu bildirmek ve Kanun'un 11. maddesindeki seçimlik haklardan birini (sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme) kullandığınızı açıklamaktır. Seçimlik hakların ayrıntıları için ayıplı mal ve tüketicinin seçimlik hakları rehberimize bakabilirsiniz.
Tüketici İşlemlerinde Ayıplı Mal İhbar Süresi
6502 sayılı Kanun'da tüketicinin ayıbı belirli bir gün içinde bildirmesini zorunlu kılan bir hüküm bulunmamaktadır. Kanun yalnızca iki yıllık zamanaşımını (m.12) ve altı aylık ispat karinesini (m.10) düzenler. Bu nedenle tüketici, kural olarak zamanaşımı süresi dolmadan ayıbı ileri sürebilir.
Bununla birlikte Kanun'un 83. maddesi, Kanun'da hüküm bulunmayan hâllerde genel hükümlerin uygulanacağını söyler. Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 223. maddesindeki gözden geçirme ve bildirme külfetinin tüketici işlemlerine de uygulanıp uygulanmayacağı öğretide tartışmalıdır. Bu belirsizlik karşısında en güvenli yol, ayıbı fark eder etmez satıcıya yazılı olarak bildirmek ve bildirim tarihini ispatlayabilecek bir yöntem kullanmaktır. Ayrıca sözleşme kurulurken ayıptan haberdar olduğunuz veya haberdar olmanızın beklendiği durumlarda, örneğin satıcının etikette açıkça belirttiği bir kusurda, bu ayıba dayanamazsınız (m.10/2).
2 Yıllık Zamanaşımı Nasıl İşler?
6502 sayılı Kanun'un 12. maddesine göre kanunlarda veya sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmedikçe, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Yani süre ayıbın fark edildiği günden değil, teslim gününden başlar. Ayıplı mal hükümleri bakımından önemli süreler şunlardır:
| Süre | Ne için geçerli? | Dayanak |
| Teslimden itibaren 6 ay | Bu sürede ortaya çıkan ayıpların teslimde var olduğu kabul edilir | 6502 s.K. m.10/1 |
| Teslimden itibaren 2 yıl | Ayıplı maldan sorumluluk için zamanaşımı | 6502 s.K. m.12/1 |
| Teslimden itibaren 5 yıl | Konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda zamanaşımı | 6502 s.K. m.12/1 |
| En az 1 yıl (taşınmazda en az 3 yıl) | İkinci el satışlarda satıcının sorumluluk süresi | 6502 s.K. m.12/2 |
| Süre sınırı yok | Ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse | 6502 s.K. m.12/3 |
| En geç 30 iş günü (taşınmazda 60 iş günü) | Ücretsiz onarım veya değişim talebinin yerine getirilmesi | 6502 s.K. m.11/4 |
| En az 2 yıl | Garanti belgeli mallarda garanti süresi | 6502 s.K. m.56/2 |
İkinci el satışlarda satıcı, Kanun'un 10. maddesinin üçüncü fıkrasına uygun olarak ayıbı etiket veya satış belgesiyle açıkça bildirmişse, bu ayıptan sorumlu tutulamaz. Garanti süresi ile zamanaşımı farklı kavramlardır: Garanti süresi içinde onarılan mal tekrar arızalanırsa, tamir süresi aşılırsa veya tamir mümkün değilse tüketici diğer seçimlik haklarını kullanabilir (m.56/3). Alacak, tazminat ve kira gibi diğer uyuşmazlıklardaki süreler için zamanaşımı süreleri tablomuzu inceleyebilirsiniz.
6 Aylık Karine: İspat Yükü Kimde?
Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir; bu durumda malın ayıplı olmadığını ispat etmek satıcıya düşer (m.10/1). Karine, malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz; örneğin kullanıcı hatasından kaynaklandığı açık olan bir kırılma bu kapsama girmeyebilir.
Altı aydan sonra ortaya çıkan ayıplarda ise ayıbın teslim anında var olduğunu ispat yükü kural olarak tüketicidedir. Bu aşamada yetkili servis raporları, bilirkişi incelemesi, fotoğraf ve videolar belirleyici olur. Bu nedenle ayıbı ilk fark ettiğiniz anı belgelemek, ileride hakem heyeti veya mahkeme önünde işinizi kolaylaştırır.
Tüketici, Genel ve Ticari Satışlarda İhbar Süreleri
Ayıp ihbarına ilişkin kurallar, satışın kimler arasında yapıldığına göre değişir:
| Satış türü | İhbar kuralı | Zamanaşımı |
| Tüketici işlemi (6502 s.K.) | Ayrı bir ihbar süresi yok; gecikmeden yazılı bildirim önerilir | Teslimden itibaren 2 yıl, konutta 5 yıl |
| Genel satış (TBK) | Olağan gözden geçirmeyle anlaşılan ayıp uygun süre içinde, gizli ayıp ortaya çıkınca hemen bildirilir (TBK m.223) | Satıcı daha uzun süre üstlenmedikçe teslimden itibaren 2 yıl (TBK m.231) |
| Ticari satış (TTK) | Açık ayıp 2 gün içinde; açıkça belli olmayan ayıp teslimden itibaren 8 gün içinde incelenip bildirilir (TTK m.23) | Kural olarak TBK hükümleri |
Genel satışlarda süresinde bildirim yapılmazsa alıcı malı ayıbıyla birlikte kabul etmiş sayılır. Bu ağır sonuç nedeniyle, işlemin tüketici işlemi olup olmadığını (örneğin malı mesleki amaçla alıp almadığınızı) doğru belirlemek önemlidir.
Ayıbı Satıcıya Nasıl Bildirmelisiniz?
İhbarın ispatlanabilir olması, süreden bile daha önemlidir. Şu adımları izleyebilirsiniz:
- Ayıbı belgeleyin: Kusurun fotoğrafını ve videosunu çekin; fatura, sipariş kaydı ve kargo teslim tutanağını saklayın.
- Yazılı bildirim yapın: Noter ihtarnamesi, kayıtlı elektronik posta (KEP) veya iadeli taahhütlü mektupla bildirim yapın; satıcının müşteri hizmetleri kaydı ve e-posta yazışmaları da destekleyici delil olur.
- Seçimlik hakkınızı açıkça yazın: Dönme, indirim, onarım veya değişimden hangisini istediğinizi belirtin.
- Servis kayıtlarını alın: Ürün servise gönderildiyse servis fişini ve teslim tarihini mutlaka isteyin; onarım veya değişim en geç 30 iş günü içinde yapılmalıdır.
- Sonuç alamazsanız başvurun: 2026 yılında 186.000 TL'nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda önce arabulucuya, anlaşma sağlanamazsa tüketici mahkemesine gidilir (6502 s.K. m.68, m.73/A).
İnternetten Alınan Ürünlerde Cayma Hakkı ile Ayıp Farkı
Mesafeli satışlarda tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeden sözleşmeden cayabilir (6502 s.K. m.48/4). Cayma hakkı malın ayıplı olmasını gerektirmez; ancak süresi kısadır. Ayıplı mal hükümleri ise cayma süresi geçtikten sonra da iki yıllık zamanaşımı içinde kullanılabilir. İnternetten aldığınız ürün ilk günlerde kusurlu çıkarsa iki yoldan hangisinin daha uygun olduğunu değerlendirin; cayma süresi geçtiyse ayıp hükümlerine dayanmaya devam edebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Ayıplı mal ihbar süresi kaç gündür?
Tüketici işlemlerinde 6502 sayılı Kanun ayrıca gün sayısı öngörmez; sınır, teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımıdır. Ticari satışlarda ise açık ayıp için iki gün, açıkça belli olmayan ayıp için sekiz günlük ihbar süreleri vardır (TTK m.23).
Gizli ayıp iki yıldan sonra ortaya çıkarsa ne olur?
Zamanaşımı ayıbın fark edildiği tarihten değil, teslim tarihinden başladığı için iki yıl geçtikten sonra ortaya çıkan ayıp için kural olarak talepte bulunulamaz. Ancak sözleşmede daha uzun bir süre üstlenilmişse veya ayıp ağır kusur ya da hileyle gizlenmişse bu sınır uygulanmaz.
İkinci el üründe ayıp için ne kadar süre var?
İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan, konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda üç yıldan az olamaz. Satıcı bir ayıbı etiket veya satış belgesiyle açıkça bildirmişse o ayıptan sorumlu olmaz.
Ayıp ihbarı WhatsApp veya e-postayla yapılabilir mi?
Kanun belirli bir şekil öngörmediği için bu yazışmalar delil olarak değerlendirilebilir. Ancak bildirimin satıcıya ulaştığını ve tarihini tartışmasız ispatlamak için noter ihtarnamesi, KEP veya iadeli taahhütlü mektup daha güvenlidir.
Satıcı ayıplı malı onarmazsa ne yapabilirim?
Onarım veya değişim talebi en geç 30 iş günü içinde yerine getirilmezse diğer seçimlik haklarınızı kullanabilirsiniz (6502 s.K. m.11/4). Sonuç alamazsanız tutara göre tüketici hakem heyetine veya arabuluculuk sonrası tüketici mahkemesine başvurabilirsiniz.
Özet
- Tüketici işlemlerinde ayrıca bir ihbar süresi yoktur; ancak ayıbı fark eder etmez yazılı bildirim yapmak en güvenli yoldur (6502 s.K. m.83, TBK m.223).
- Ayıplı maldan sorumluluk, teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda süre beş yıldır (6502 s.K. m.12/1).
- Teslimden sonraki altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslimde var olduğu kabul edilir (6502 s.K. m.10/1).
- İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan, taşınmazlarda üç yıldan az olamaz (6502 s.K. m.12/2).
- Ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz (6502 s.K. m.12/3).
- Ticari satışlarda açık ayıp iki gün, açıkça belli olmayan ayıp sekiz gün içinde bildirilmelidir (TTK m.23).
Ayıbın niteliği, işlemin tüketici işlemi olup olmadığı ve bildirimin nasıl yapıldığı sonucu doğrudan etkilediğinden her uyuşmazlığın somut olarak değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, ayıplı mal ve hizmet uyuşmazlıkları, tüketici hakem heyeti başvuruları ve tüketici davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk