Çocuk Nafakası Ne Kadar? Asgari Ücretli Babanın Ödeyeceği Nafaka

Boşanma sürecindeki ebeveynlerin en sık sorduğu sorulardan biri çocuk nafakası ne kadar olacağıdır. Net cevap şudur: Türk hukukunda çocuk nafakası için kanunda belirlenmiş sabit bir tutar, yüzde veya tablo yoktur. Tutarı hâkim; çocuğun ihtiyaçlarını, anne ve babanın hayat koşullarını ve ödeme gücünü birlikte değerlendirerek belirler. Asgari ücretle çalışan bir baba da çocuğu için nafaka ödemekle yükümlüdür; düşük gelir yükümlülüğü ortadan kaldırmaz, yalnızca belirlenecek tutarı etkiler.

Bu yazıda çocuk nafakasının (hukuki adıyla iştirak nafakasının) nasıl belirlendiği, asgari ücretli bir ebeveynin durumunun nasıl değerlendirildiği, nafakanın ne zaman başlayıp nasıl arttığı ve ödenmemesi hâlinde neler olacağı sade bir dille anlatılmaktadır. 2026 yılı için net asgari ücretin aylık 28.075,50 TL (brüt 33.030 TL) olduğu da hesaplamalarda göz önünde tutulmalıdır.

Çocuk Nafakası (İştirak Nafakası) Nedir?

İştirak nafakası, boşanma veya ayrılık sonrasında velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılması için ödediği aylık paradır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 182. maddesine göre velayetin kendisine verilmediği eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Kanunun 327. maddesi de çocuğun bakım, eğitim ve korunma giderlerinin kural olarak ana ve baba tarafından karşılanacağını öngörür.

Nafakayı ödeyecek kişi her zaman baba değildir. Velayet babaya verilirse, çalışan ve geliri olan anne de iştirak nafakası ödemekle yükümlü tutulabilir. Uygulamada velayetin çoğunlukla anneye verilmesi nedeniyle konu genellikle babanın ödeyeceği nafaka üzerinden tartışılır.

Çocuk için ödenen nafaka, sürecin hangi aşamasında olunduğuna göre farklı adlar alır:

Çocuk Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?

Türk Medeni Kanunu'nun 330. maddesine göre nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir; çocuğun kendi gelirleri de göz önünde tutulur. Hâkim bu değerlendirmeyi yaparken genellikle şu bilgilere bakar:

• Çocuğun yaşı, sağlık durumu, okul ve kurs giderleri, özel ihtiyaçları,
• Nafaka yükümlüsünün maaşı, ek gelirleri, mal varlığı ve yaşam standardı,
• Velayet sahibi ebeveynin geliri ve çocuğa doğrudan yaptığı bakım katkısı,
• Yükümlünün bakmakla yükümlü olduğu başka kişilerin bulunup bulunmadığı,
• Kira, ulaşım gibi zorunlu giderler ve yaşanılan şehirdeki hayat pahalılığı.

Mahkemeler tarafların ekonomik ve sosyal durumunu genellikle kolluk aracılığıyla yaptırılan sosyal ve ekonomik durum araştırması, SGK kayıtları, maaş bordroları, banka hesapları, tapu ve araç kayıtları gibi delillerle tespit eder. Bu nedenle beyan edilen gelirin, belgelerle desteklenmesi önemlidir.

Uygulamada sık duyulan "nafaka maaşın yüzde 25'i kadardır" gibi kalıpların kanuni bir dayanağı yoktur. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir ve aynı gelire sahip iki ebeveyn için farklı tutarlara hükmedilebilir.

Nafaka talebinde hazırlanması faydalı belgeler

Nafaka miktarı büyük ölçüde dosyaya sunulan bilgilere göre şekillendiğinden, talepte bulunan ebeveynin çocuğun gerçek giderlerini somut olarak ortaya koyması önemlidir. Bu amaçla şu belgeler hazırlanabilir:

• Okul, servis, kırtasiye, kurs ve etüt giderlerine ilişkin fatura veya dekontlar,
• Sağlık giderleri, düzenli kullanılan ilaç ve tedavi belgeleri,
• Kira sözleşmesi, aidat ve faturalar gibi ortak yaşam giderlerini gösteren kayıtlar,
• Karşı tarafın işyeri, mesleği, ek gelirleri ve mal varlığına ilişkin bilinen bilgiler.

Karşı tarafın gelirine ilişkin bilgilerin araştırılmasını mahkemeden talep etmek de mümkündür; mahkeme gerekli gördüğünde ilgili kurumlara yazı yazarak bu bilgileri toplar.

Asgari Ücretli Babanın Ödeyeceği Nafaka Ne Kadar Olur?

Asgari ücretle çalışan bir baba bakımından da kural değişmez: Hâkim, çocuğun zorunlu ihtiyaçlarını karşılayacak, ancak babanın ödeme gücünü aşmayacak bir tutar belirler. 2026 yılında net asgari ücretin 28.075,50 TL olduğu düşünüldüğünde, babanın kendi barınma ve geçim giderleri ile çocuğun ihtiyaçları arasında bir denge kurulması gerekir. Hakkaniyet ilkesi gereği nafaka, yükümlünün kendi temel ihtiyaçlarını karşılayamaz hâle gelmesine yol açmamalıdır; öte yandan çocuğun bakımına katkı yükümlülüğü, düşük gelir gerekçesiyle tamamen ortadan kalkmaz.

Tutarı etkileyen başlıca durumlar

• Çocuk sayısı: Her çocuk için ayrı nafaka belirlenir; birden fazla çocuk varsa toplam yük artar, hâkim de bunu ödeme gücüyle birlikte değerlendirir.
• Annenin geliri: Velayet sahibi anne de çalışıyorsa giderlere katılım payı buna göre dağılır.
• Ek gelir ve mal varlığı: Kayıt dışı kazanç, kira geliri veya taşınmaz gibi unsurlar ispatlanırsa tutar yükselebilir.
• Yeni aile ve diğer çocuklar: Babanın yeni evliliğinden doğan çocukları gibi bakmakla yükümlü olduğu başka kişiler varsa bu da dikkate alınır.

İşsiz olmak nafakayı ortadan kaldırır mı?

Yargıtay uygulamasında, çalışma gücü bulunan bir ebeveynin işsiz olması tek başına nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Çalışabilecek durumdaki kişinin çocuğuna karşı bakım borcu devam eder; ancak işsizlik ve gelir kaybı, nafakanın miktarının belirlenmesinde veya sonradan azaltılmasında dikkate alınabilir.

Anlaşmalı Boşanmada Çocuk Nafakası

Anlaşmalı boşanmada taraflar nafaka miktarını protokolde kendileri kararlaştırabilir. Ancak hâkim protokolü olduğu gibi onaylamak zorunda değildir. Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Çocuğun ihtiyaçlarını açıkça karşılamayan, sembolik bir nafaka öngören düzenlemeler bu nedenle sorun yaratabilir.

Protokolde nafakanın her yıl hangi oranda artacağının da yazılması, ileride artırım davası açma ihtiyacını azaltır. Böyle bir hüküm bulunsa bile koşullar önemli ölçüde değişirse ayrıca artırım istenebilir.

Nafaka Ne Zaman Başlar, Her Yıl Artar mı?

Boşanma davası sürerken çocuk için tedbir nafakasına hükmedilebilir. Boşanma kararıyla belirlenen iştirak nafakası ise kural olarak kararın kesinleşmesinden itibaren ödenmeye başlar. Kanun gereği nafaka her ay peşin ödenir.

Türk Medeni Kanunu'nun 330. maddesi, istem hâlinde hâkimin nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini belirleyebileceğini öngörür. Uygulamada bu, nafakanın her yıl TÜİK tarafından açıklanan üretici fiyat endeksi (ÜFE) oranında artırılması şeklinde karara bağlanır. Yargıtay, bu yönde bir talep bulunmadan otomatik yıllık artışa hükmedilmesini usule aykırı bulmaktadır. Bu nedenle yıllık artış isteniyorsa dava dilekçesinde açıkça talep edilmelidir.

Nafaka Ödenmezse Ne Olur?

Nafaka kararı ilam niteliğindedir ve ödenmeyen nafaka için ilamlı icra takibi başlatılabilir. Birikmiş nafaka borcu için borçlunun maaşına ve mallarına haciz uygulanabilir; nafaka alacakları, maaş haczinde diğer alacaklara göre daha korunaklı bir konumdadır.

Ayrıca 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 344. maddesine göre nafaka ödeme emrine uymayan borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir. Borç ödenirse borçlu tahliye edilir. Tazyik hapsi bir ceza değil, ödemeye zorlama aracıdır.

Nafaka yükümlüsü bakımından da ödemelerin ispatı önemlidir. Elden ödeme yerine banka havalesi tercih edilmesi ve açıklama kısmına hangi ayın iştirak nafakası olduğunun yazılması, ileride çıkabilecek "ödenmedi" uyuşmazlıklarında kolaylık sağlar.

Nafaka Ne Zaman Değişir veya Sona Erer?

Türk Medeni Kanunu'nun 331. maddesine göre durumların önemli ölçüde değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır. Çocuğun büyümesiyle artan okul giderleri artırım; yükümlünün ciddi gelir kaybı ise azaltma sebebi olabilir.

İştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olmasıyla, yani 18 yaşını doldurmasıyla sona erer. Ancak çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa ana ve babanın bakım yükümlülüğü, durum ve koşullara göre eğitimi sona erinceye kadar sürebilir. Bu konudaki ayrıntılar için 18 yaşından büyük çocuklar için nafaka ödenip ödenmeyeceği hakkındaki yazıya bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Boşanmada çocuğa nafaka ne kadar bağlanır?

Kanunda sabit bir tutar veya oran yoktur. Hâkim; çocuğun ihtiyaçlarını, anne ve babanın gelirini, yaşam koşullarını ve ödeme gücünü değerlendirerek her dosya için ayrı bir tutar belirler.

Çocuk nafakası kaç TL?

Herkes için geçerli bir rakam söylemek mümkün değildir. Aynı gelire sahip iki baba için bile, çocuğun yaşı, okul giderleri, annenin geliri ve yaşanılan şehir gibi nedenlerle farklı tutarlara hükmedilebilir.

Asgari ücretli baba nafaka ödemek zorunda mı?

Evet. Asgari ücretle çalışmak nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Gelirin düşük olması, belirlenecek nafakanın miktarında dikkate alınır.

İşsiz olan baba çocuk nafakası öder mi?

Çalışma gücü bulunan ebeveynin işsiz olması tek başına nafaka yükümlülüğünü kaldırmaz. Ancak gelir durumu, nafakanın miktarı belirlenirken veya sonradan azaltma talebinde değerlendirilir.

Çocuk nafakası her yıl artar mı?

Kararda yıllık artış öngörülmüşse nafaka her yıl belirtilen oranda, uygulamada genellikle ÜFE oranında artar. Kararda böyle bir hüküm yoksa artış için nafaka artırım davası açılması gerekir.

Özet

• Çocuk nafakası için kanunda sabit tutar, yüzde veya tablo bulunmaz.
• Hâkim, çocuğun ihtiyaçlarını ve ana-babanın ödeme gücünü birlikte değerlendirir (TMK m.330).
• Asgari ücretli veya işsiz ebeveyn de çalışma gücü varsa nafaka ödemekle yükümlüdür.
• 2026 yılı için net asgari ücret 28.075,50 TL'dir; tutar bu gelir ve giderler dengesinde belirlenir.
• Yıllık artış istenirse dava dilekçesinde açıkça talep edilmelidir.
• Ödenmeyen nafaka için icra takibi yapılabilir ve tazyik hapsi istenebilir.

Çocuk nafakasının talep edilmesi, miktarının belirlenmesi, anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanması veya ödenmeyen nafakanın tahsili konularında Dural Hukuk destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk