Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı alınır mı sorusunun kısa cevabı şudur: Evet. Kadın işçi, resmî nikâh tarihinden itibaren bir yıl içinde iş sözleşmesini kendi isteğiyle sona erdirirse ve aynı işverende en az bir yıl çalışmışsa kıdem tazminatına hak kazanır. Bu ayrılış görünüşte bir istifa olsa da 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi bu hâli, kıdem tazminatı doğuran sebepler arasında açıkça saymıştır.
Bu hak yalnızca kadın işçiye tanınmıştır ve bir yıllık süreye bağlıdır. Süre geçtikten sonra yapılan ayrılış, başka bir haklı sebep yoksa sıradan istifa sayılır ve kıdem tazminatı doğurmaz. Bu yazıda evlilik nedeniyle kıdem tazminatının şartları, bir yıllık sürenin hesabı, fesih bildiriminin nasıl yapılacağı, tazminatın hesaplanması ve uygulamada sık karşılaşılan sorular anlatılmaktadır.
Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatının Yasal Dayanağı
Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 120. maddesi gereği hâlâ eski 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesiyle düzenlenmektedir. Bu maddeye göre iş sözleşmesinin "kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi" hâlinde, işçiye her tam çalışma yılı için 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir.
Kural olarak kendi isteğiyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatı alamaz. Evlilik, emeklilik, askerlik ve haklı nedenle fesih gibi hâller bu kuralın kanunda sayılan istisnalarıdır. İstifa ile kıdem tazminatı arasındaki genel ilişkiyi istifa eden işçinin kıdem tazminatı yazımızda ayrıca ele aldık.
Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Şartları
Hakkın doğması için aşağıdaki şartların birlikte bulunması gerekir:
| Şart | Açıklama |
| Kadın işçi olmak | Hak yalnızca kadın işçiye tanınmıştır. Erkek işçinin evlilik nedeniyle ayrılması kıdem tazminatı doğurmaz. |
| İş Kanunu kapsamında çalışmak | İş sözleşmesiyle, kıdem tazminatı hükmüne tabi bir işte çalışılıyor olmalıdır. |
| En az bir yıllık kıdem | Aynı işverende, deneme süresi de dâhil olmak üzere en az bir yıl çalışılmış olmalıdır. |
| Resmî evlilik | Evlilik, evlendirme memuru önünde yapılan resmî nikâhla gerçekleşmiş olmalıdır. Yalnızca dinî nikâh yeterli değildir. |
| Bir yıl içinde fesih | Fesih bildirimi, resmî nikâh tarihinden itibaren bir yıl dolmadan işverene ulaşmalıdır. |
| Kendi isteğiyle ayrılma | Sözleşmeyi işçi sona erdirir; işverenin onayı veya kabulü gerekmez. |
Bir Yıllık Süre Nasıl Hesaplanır?
Süre, resmî nikâhın kıyıldığı ve evlilik cüzdanında yazan tarihten başlar. Örneğin 15 Mart 2026'da evlenen kadın işçinin fesih bildiriminin, en geç 15 Mart 2027'ye kadar işverene ulaşmış olması gerekir. Son günlere bırakmamak, tebliğde yaşanabilecek gecikmeler nedeniyle en güvenli yoldur.
- Evlilikten önce ayrılmak: Yargıtay uygulamasına göre nikâhtan önce yapılan fesih, ileride evlenilecek olsa bile bu hakkı doğurmaz. Önce nikâh kıyılmalı, sonra fesih bildirimi yapılmalıdır.
- Süre içinde zamanı seçmek: Bir yıllık süre içinde ayrılış tarihini işçi belirler; nikâhtan birkaç gün ya da birkaç ay sonra ayrılmak sonucu değiştirmez.
- Süreyi kaçırmak: Süre hak düşürücü niteliktedir. Bir yıl geçtikten sonra evlilik gerekçesine dayanılamaz.
- İzinli dönemler: Kural olarak sözleşme devam ettiği sürece, yıllık izin veya analık izni sırasında da süre içinde fesih bildirimi yapılabilir.
Fesih Bildirimi ve Evlilik Nedeniyle İstifa Dilekçesi Nasıl Yazılır?
Evlilik nedeniyle ayrılışta en sık yapılan hata, gerekçe yazmadan "istifa ediyorum" demektir. Bildirimin içeriği ileride doğabilecek uyuşmazlıkta temel delildir. Şu adımları izleyin:
- Gerekçeyi açıkça belirtin: Bildirimde, evlendiğiniz tarihi ve iş sözleşmesini 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca evlilik nedeniyle sona erdirdiğinizi yazın.
- Evliliği belgeleyin: Evlilik cüzdanının fotokopisini veya e-Devlet'ten alabileceğiniz nüfus kayıt örneğini bildirime ekleyin.
- Talebinizi yazın: Kıdem tazminatınızın ve varsa diğer alacaklarınızın (ödenmemiş ücret, kullanılmayan yıllık izin ücreti gibi) ödenmesini istediğinizi ve ödeme yapılacak banka hesabınızı belirtin.
- Teslimi belgeleyin: Bildirimi imza karşılığı elden verin ya da noter veya iadeli taahhütlü posta yoluyla gönderin. Bir yıllık sürenin hesabında bildirimin işverene ulaştığı tarih önemlidir.
- Bir örneğini saklayın: Bildirimin ve eklerinin bir örneğini, teslim belgesiyle birlikte saklayın.
İhbar süresi ve çıkış kodu: Yargıtay uygulamasında evlilik nedeniyle ayrılan kadın işçinin ihbar süresi tanıma zorunluluğu bulunmadığı kabul edilmektedir; buna karşılık işçi ihbar tazminatı da isteyemez. İşverenin işten ayrılışı SGK'ya "13 - Kadın işçinin evlenmesi" koduyla bildirmesi gerekir. Ayrılış işçinin kendi isteğine dayandığı için İŞKUR'dan işsizlik ödeneği alınamaz.
Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Evlilik nedeniyle ödenen kıdem tazminatı, diğer kıdem tazminatı hâllerinden farklı hesaplanmaz. Her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret esas alınır; yıldan artan süreler de oranlanarak hesaba katılır. Giydirilmiş ücrete, çıplak ücretin yanında yol, yemek, ikramiye gibi sürekli ödemeler de eklenir.
- Tavan: 01.07.2026 - 31.12.2026 döneminde ayrılanlar için bir yıllık kıdem tazminatı tavanı 73.729,87 TL'dir. Giydirilmiş ücret tavanı aşarsa hesap tavan üzerinden yapılır.
- Kesinti: Kıdem tazminatından gelir vergisi ve SGK primi kesilmez; yalnızca binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir.
- Örnek: 4 yıl 6 ay çalışan ve giydirilmiş brüt ücreti 40.000 TL olan işçinin brüt kıdem tazminatı 180.000 TL'dir. 1.366,20 TL damga vergisi düşüldüğünde net tutar 178.633,80 TL olur.
Tavan ve giydirilmiş ücretin ayrıntıları için kıdem tazminatı hesaplama rehberimize bakabilirsiniz. Kıdem tazminatı, sözleşme sona erdiğinde hemen ödenmelidir. Geç ödemede bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir; alacak, sözleşmenin sona ermesinden itibaren 5 yıllık zamanaşımına tabidir (4857 s.K. ek m.3).
Ayrıldıktan Sonra Başka Bir İşte Çalışmak Hakkı Ortadan Kaldırır mı?
Kanun, evlilik nedeniyle ayrılan kadın işçinin bir daha çalışmamasını şart koşmaz. Yargıtay uygulamasında, işçinin ayrıldıktan sonra başka bir işyerinde çalışmaya başlaması tek başına hakkın kötüye kullanıldığı anlamına gelmemektedir. İşveren kötü niyet iddia ediyorsa bunu somut delillerle ispatlamalıdır.
Bununla birlikte her olay kendi koşullarında değerlendirilir. Örneğin evliliğin yalnızca gerekçe olarak gösterildiği, ayrılışın aslında önceden ayarlanmış başka bir işe geçmek için yapıldığı veya işçinin kısa süre sonra aynı işverende yeniden işe başladığı durumlarda tartışma çıkabilir. Bu nedenle fesih bildiriminin gerçeği yansıtması ve belgelerin düzenli tutulması önemlidir.
İşveren Kıdem Tazminatını Ödemezse Ne Yapılır?
İşverenin evlilik gerekçesini kabul etmemesi veya ödemeyi geciktirmesi hâlinde önce zorunlu arabuluculuğa başvurulur. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'na göre kıdem tazminatı gibi işçilik alacaklarında arabulucuya başvurmadan dava açılamaz. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir. Bu süreçte evlilik cüzdanı veya nüfus kayıt örneği, fesih bildirimi ve teslim belgesi, ücret bordroları ile SGK hizmet dökümü temel delillerdir.
Sık Sorulan Sorular
Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı için ne kadar çalışmış olmak gerekir?
Aynı işverende en az bir yıl çalışmış olmanız gerekir. Bir yılı doldurmadan evlilik nedeniyle ayrılırsanız kıdem tazminatı doğmaz; ancak varsa ödenmemiş ücret gibi diğer alacaklarınızı isteyebilirsiniz.
Erkek işçi evlilik nedeniyle kıdem tazminatı alabilir mi?
Hayır. 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi bu hakkı yalnızca kadın işçiye tanımıştır. Erkek işçinin evlilik nedeniyle ayrılması, başka bir haklı sebep yoksa istifa sayılır.
Evlendikten bir yıl sonra işten ayrılırsam kıdem tazminatı alabilir miyim?
Evlilik gerekçesiyle alamazsınız; bir yıllık süre hak düşürücüdür. Ancak haklı nedenle fesih veya emeklilik gibi başka bir hak kazanma sebebi varsa kıdem tazminatı bu sebebe dayanarak istenebilir.
Dinî nikâhla evlenen kadın işçi bu haktan yararlanabilir mi?
Hayır. Kanundaki evlilik, resmî nikâhla kurulan evliliktir. Bir yıllık süre de resmî nikâh tarihinden başlar.
Evlilik nedeniyle ayrılırken işverenin onayı gerekir mi?
Gerekmez. Fesih, bildirimin işverene ulaşmasıyla hüküm doğurur. İşverenin dilekçeyi kabul etmemesi veya imzalamaması hakkınızı ortadan kaldırmaz; bu yüzden teslimi noter veya iadeli taahhütlü posta gibi ispatı kolay bir yolla yapmak önemlidir.
Evlilik nedeniyle işten ayrılan kadın işçi işsizlik maaşı alabilir mi?
Hayır. İşsizlik ödeneği, kural olarak işçinin kendi isteği ve kusuru dışında işsiz kalması hâlinde ödenir. Evlilik nedeniyle ayrılış işçinin kendi tercihine dayandığından işsizlik ödeneği şartları oluşmaz.
Özet
- Kadın işçi, resmî nikâh tarihinden itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılırsa kıdem tazminatına hak kazanır (1475 s.K. m.14).
- Aynı işverende en az bir yıllık kıdem gerekir; hak erkek işçiye tanınmamıştır.
- Bir yıllık süre hak düşürücüdür; nikâhtan önce yapılan fesih bu hakkı doğurmaz.
- Fesih bildiriminde evlilik gerekçesi açıkça yazılmalı, evlilik belgesi eklenmeli ve teslim belgelenmelidir.
- İhbar tazminatı ve işsizlik ödeneği doğmaz; SGK çıkış kodu 13'tür.
- Tazminat giydirilmiş brüt ücret ve tavan üzerinden hesaplanır; alacak 5 yıllık zamanaşımına tabidir ve dava öncesinde arabuluculuk zorunludur (4857 s.K. ek m.3, 7036 s.K. m.3).
Bir yıllık sürenin başlangıcı, fesih bildiriminin içeriği ve ayrılıştan sonraki çalışma durumu sonucu doğrudan etkileyebildiğinden, ayrılmadan önce durumunuzun somut olarak değerlendirilmesi önemlidir. Dural Hukuk, kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin sona ermesi ve işçilik alacakları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk