HAGB Şartları: Kimler Yararlanabilir? 12. Yargı Paketi Sonrası

Ceza yargılamasında en çok merak edilen konulardan biri HAGB şartlarıdır. HAGB, yani hükmün açıklanmasının geri bırakılması, mahkemenin sanık hakkında kurduğu mahkûmiyet hükmünü belirli bir denetim süresi boyunca açıklamaması ve bu süre sorunsuz geçerse davanın düşmesi anlamına gelir. Kısa cevap şudur: Verilen ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olmalı, sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamalı, mahkeme sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalı ve suçtan doğan zarar giderilmiş olmalıdır.

Bu kurum son yıllarda sık değişti. Anayasa Mahkemesi, 10.07.2025 tarihli ve E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 231. maddesindeki HAGB düzenlemesini iptal etti ve iptalin yürürlüğünü dokuz ay erteledi. Bu süre dolmadan, 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun (Resmî Gazete: 31.07.2026) CMK'nın 231. maddesinin beşinci ilâ on dördüncü fıkralarını yeniden yazdı. Aşağıda HAGB şartları, denetim süresi ve kanun yolları bu güncel metne göre anlatılmaktadır.

HAGB Nedir, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Ne Demek?

HAGB'de mahkeme yargılamayı tamamlar, suçun işlendiği kanaatine varır ve ceza miktarını belirler; ancak bu hükmü açıklamaz. CMK'nın 231. maddesine göre geri bırakılan hüküm, müsadereye ilişkin kısımlar hariç, sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmaz. Sanık bir denetim süresine tabi tutulur. Bu süre içinde kasten yeni bir suç işlemez ve kendisine yüklenen yükümlülüklere uyarsa geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir.

Bu yönüyle HAGB, cezanın ertelenmesinden farklıdır. Ertelemede mahkûmiyet hükmü açıklanır, yalnızca cezanın infazı ertelenir; HAGB'de ise ortada açıklanmış bir mahkûmiyet yoktur. Kurumun genel işleyişi için hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını (HAGB) temel hatlarıyla anlatan yazıya da göz atabilirsiniz.

HAGB Şartları Nelerdir?

Güncel CMK'nın 231. maddesine göre mahkemenin HAGB kararı verebilmesi için aşağıdaki şartların birlikte bulunması gerekir:

1. Ceza sınırı: Yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ya da adli para cezası olmalıdır. Burada kanundaki ceza aralığına değil, indirimler uygulandıktan sonra mahkemenin belirlediği sonuç cezaya bakılır.
2. Kasıtlı suçtan önceki mahkûmiyet bulunmaması: Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmalıdır. Taksirli bir suçtan önceki mahkûmiyet tek başına bu şartı ortadan kaldırmaz.
3. Olumlu kanaat: Mahkeme, sanığın kişiliğini ve yargılama sırasındaki tutum ve davranışlarını değerlendirerek yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır.
4. Zararın giderilmesi: Suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı zarar; aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmelidir.

Zararın giderilmesi şartıyla ilgili iki ayrıntı önemlidir. Birincisi, Yargıtay uygulamasına göre bu şart, suçtan somut ve giderilebilir bir zarar doğmuşsa aranır. İkincisi, zarar hemen ödenemiyorsa mahkeme, zararın denetim süresi içinde aylık taksitler hâlinde ödenmesi koşuluyla da HAGB kararı verebilir. Bu imkândan yararlanmak isteyen sanığın talebini mahkemeye açıkça iletmesi yararlı olur.

Eski uygulamada sanığa HAGB'yi kabul edip etmediği sorulur, kabul etmeyen sanık hakkında bu karar verilemezdi. 1 Haziran 2024'ten itibaren bu kabul şartı kaldırılmıştır; 7589 sayılı Kanun'la yapılan yeni düzenlemede de sanığın kabulü şart olarak yer almamaktadır. Ayrıca HAGB, şartlar bulunsa bile mahkemenin takdirine bağlıdır; şartların varlığı kararın mutlaka verileceği anlamına gelmez.

HAGB Hangi Durumlarda Uygulanmaz?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa HAGB kararı verilmesi kural olarak mümkün değildir:

• Hükmolunan hapis cezası iki yılı aşıyorsa,
• Sanığın kasıtlı bir suçtan önceki mahkûmiyeti varsa,
• Zarar giderilmemişse ve taksitle ödeme koşuluyla karar verilmesi de uygun görülmemişse,
• Mahkeme sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varamamışsa,
• Suç; işkence ve eziyet suçlarından ya da kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlardan ise.

Son madde, 12. Yargı Paketi'nin getirdiği önemli bir yeniliktir. Anayasa Mahkemesinin iptal gerekçeleri arasında, kamu görevlilerinin kötü muamele niteliğindeki eylemlerinde HAGB'nin cezasızlık sonucu doğurabilmesi de yer almıştı; yeni on dördüncü fıkra bu suçları kapsam dışında bırakır. Bunun yanında HAGB kararı verilen hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olsa bile seçenek yaptırımlara çevrilemez. Mahkeme, somut olaya göre cezanın adli para cezasına çevrilmesi, ertelenmesi veya HAGB seçeneklerinden hangisinin uygun olduğunu değerlendirir.

Denetim Süresi ve Yükümlülükler

HAGB kararı verilen sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur. Suça sürüklenen çocuklar bakımından 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 23. maddesi denetim süresini üç yıl olarak düzenler. Denetim süresi boyunca dava zamanaşımı durur; yani bu süre zamanaşımı hesabına katılmaz.

Mahkeme, denetim süresi içinde bir yıldan fazla olmamak üzere belirleyeceği süreyle sanığı denetimli serbestlik tedbirine tabi tutabilir. Örneğin bir meslek veya sanat edinmesi için eğitim programına devam etmesi, bir kamu kurumunda ya da özel olarak gözetim altında çalıştırılması veya belirli yerlere gitmemesi gibi yükümlülükler getirilebilir. Denetim süresinin sonunda ne olacağı, bu sürenin nasıl geçtiğine bağlıdır:

Denetim Süresinde Suç İşlenirse Ne Olur?

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi ya da yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde mahkeme, daha önce geri bıraktığı hükmü açıklar. Ancak bu durumda mahkeme hükmü olduğu gibi açıklamak zorunda değildir. Sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine, koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verebilir.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, yeni suçun "kasten" işlenmiş olmasıdır. Denetim süresi içinde işlenen taksirli bir suç, tek başına hükmün açıklanması sonucunu doğurmaz. Yeni suç nedeniyle açılan dosyanın sonucu da önem taşıdığından, iki dosyanın birlikte takip edilmesi gerekir.

HAGB Kararına İtiraz mı, İstinaf mı?

HAGB kararına karşı başvurulacak kanun yolu, uygulamada en çok karıştırılan konulardan biridir. Güncel düzenlemeye göre tablo şöyledir:

İstinaf yolunun açılması, HAGB kararının yalnızca şekil yönünden değil, suçun sübutu ve cezanın belirlenmesi yönünden de üst mahkemece incelenebilmesi bakımından önemlidir. Sanık, suçu işlemediğini düşünüyorsa HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurarak beraat talebini ileri sürebilir. Kanun yoluna başvuru süreleri kısa olduğundan ve sürenin kaçırılması hak kaybına yol açtığından, kararın tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren süre takibi titizlikle yapılmalıdır.

HAGB Sabıka Kaydına İşler mi?

HAGB kararları adli sicil kaydına (halk arasında sabıka kaydı) mahkûmiyet olarak işlenmez. Kanuna göre bu kararlar yalnızca bunlara özgü bir sisteme kaydedilir ve bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde bu amaçla kullanılabilir. Bu nedenle e-Devlet üzerinden alınan adli sicil belgesinde HAGB kararı mahkûmiyet olarak yer almaz.

Bununla birlikte bazı özel kanunlar ve kamu görevine giriş süreçleri kendi düzenlemelerine göre ayrıca değerlendirme yapabilir. Bu nedenle HAGB kararının iş, meslek veya memuriyet hayatına etkisi somut duruma göre ayrıca incelenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

HAGB şartları nelerdir?

Hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olması, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, mahkemenin sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçtan doğan zararın giderilmesi (veya taksitle ödenmesi koşulunun kabul edilmesi) gerekir. İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin kötü muamele niteliğindeki suçlarında HAGB uygulanmaz.

HAGB kararı nedir?

HAGB kararı, mahkemenin sanık hakkında kurduğu mahkûmiyet hükmünü açıklamayıp beş yıllık denetim süresine bıraktığı karardır. Denetim süresi sorunsuz geçerse hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ne demek?

Mahkemenin verdiği cezanın sanık hakkında hukuki sonuç doğurmayacak şekilde bekletilmesi demektir. Sanık bu süre boyunca kasten suç işlemez ve yükümlülüklere uyarsa ceza hiçbir zaman açıklanmaz.

HAGB için sanığın kabul etmesi gerekir mi?

Hayır. 1 Haziran 2024'ten sonra verilen kararlarda sanığın kabulü aranmamaktadır; 7589 sayılı Kanun'la yapılan yeni düzenlemede de böyle bir şart yoktur. HAGB kararına itiraz etmek isteyen sanık, kararı istinaf yoluyla üst mahkemeye taşıyabilir.

Denetim süresinde yeni suç işlenirse ne olur?

Kasten yeni bir suç işlenirse mahkeme geri bıraktığı hükmü açıklar. Mahkeme bu aşamada cezanın bir kısmının infaz edilmemesine, ertelenmesine veya seçenek yaptırıma çevrilmesine de karar verebilir.

Özet

• HAGB, kurulan mahkûmiyet hükmünün denetim süresi boyunca açıklanmaması ve bu süre sorunsuz geçerse davanın düşmesidir.
• Temel şartlar: iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası, kasıtlı suçtan önceki mahkûmiyet bulunmaması, olumlu kanaat ve zararın giderilmesi.
• CMK'nın 231. maddesi, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrasında 7589 sayılı Kanun'la (12. Yargı Paketi) yeniden düzenlenmiştir.
• Denetim süresi beş yıldır; suça sürüklenen çocuklarda üç yıldır ve bu sürede dava zamanaşımı durur.
• HAGB kararına karşı kanun yolu kural olarak istinaftır; açıklanan hükme karşı itiraz yoluna gidilir.
• HAGB kararı adli sicil belgesinde mahkûmiyet olarak görünmez, özel bir sistemde tutulur.

HAGB şartlarının bulunup bulunmadığı, zararın nasıl giderileceği ve kanun yolu süreleri her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Dural Hukuk, ceza yargılamasının soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu aşamalarında müdafilik ve danışmanlık desteği vermektedir. Büroya 0535 260 74 54 numaralı telefondan veya iletişim sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk