Instagram'dan Satış Yapanların Vergi ve Hukuki Yükümlülükleri

Instagram'dan satış yapmak, son yıllarda küçük işletmeler ve evden üretim yapan girişimciler için en kolay başlangıç yollarından biri hâline geldi. Ancak satış kanalının sosyal medya olması, faaliyetin hukuki niteliğini değiştirmez. Instagram'dan satış vergi açısından ele alındığında kısa cevap şudur: Düzenli ve kazanç amacıyla yapılan satışlar kural olarak ticari faaliyettir ve vergi mükellefiyeti gerektirir. Kişinin kendi konutunda ürettiği ürünleri internet üzerinden satması gibi belirli durumlarda ise şartları sağlanırsa esnaf muaflığından yararlanılabilir.

Vergi, işin yalnızca bir boyutudur. Instagram üzerinden satış yapan kişi, aynı zamanda tüketiciyi koruma kurallarına, reklam mevzuatına, kişisel verilerin korunmasına ve marka hakkına ilişkin kurallara da uymak zorundadır. Bu yazıda Instagram'dan satış yapanların vergi ve hukuki yükümlülükleri sade bir dille ele alınmaktadır.

Instagram'dan Satış Yapmak Vergiye Tabi mi?

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 37. maddesine göre her türlü ticari ve sınai faaliyetten doğan kazançlar ticari kazançtır. Bir faaliyetin ticari sayılmasında belirleyici olan; satışların devamlılık göstermesi, kazanç amacı taşıması ve bir organizasyon içinde yapılmasıdır. Satışın mağazada, internet sitesinde veya Instagram'da yapılması bu değerlendirmeyi değiştirmez.

Bu nedenle ürün tedarik edip Instagram hesabı üzerinden düzenli olarak satan, sipariş alan, kargo gönderen ve ödeme tahsil eden bir kişi, kural olarak vergi mükellefi olmalıdır. Buna karşılık kişinin kendi kullandığı birkaç eşyayı bir defaya mahsus satması gibi arızi satışlar genellikle ticari faaliyet sayılmaz. Arızi ile sürekli faaliyet arasındaki sınır somut olaya göre belirlenir; satış sıklığı, ürün çeşitliliği ve tedarik biçimi bu değerlendirmede önemlidir.

Evde Üretilen Ürünlerde Esnaf Muaflığı

Gelir Vergisi Kanunu'nun 20/B maddesi, kişilerin konutlarında ürettikleri ürünleri işyeri açmaksızın internet üzerinden satmalarından elde ettikleri kazançlar için şartlı bir gelir vergisi istisnası öngörür. Uygulamada "sosyal medya esnaf muaflığı" olarak da bilinen bu düzenleme; el yapımı takı, örgü, ev yapımı yiyecek veya hobi ürünleri satan kişiler için önemlidir.

Bu istisnadan yararlanmak için genel olarak şu şartlar aranır:

• Ürünlerin kişinin kendi konutunda üretilmiş olması ve satışların işyeri açılmadan internet üzerinden yapılması,
• Yıllık satış hasılatının, Kanun'da asgari ücrete bağlı olarak belirlenen sınırı aşmaması,
• Satış bedellerinin bu amaçla bankada açılan bir hesap üzerinden tahsil edilmesi,
• Vergi dairesinden esnaf muaflığı belgesi alınması.

Başkasından satın alınan ürünlerin yeniden satışı bu istisnanın kapsamında değildir. Hasılat sınırı her yıl değiştiği ve şartlar ayrıntılı olduğu için, başvurudan önce güncel tutarın ve şartların vergi dairesi veya bir mali müşavirle teyit edilmesi yerinde olur.

Şahıs Şirketi Kurmak ve Temel Vergi Yükümlülükleri

Esnaf muaflığı kapsamına girmeyen satıcılar için en yaygın yol, şahıs şirketi açarak vergi mükellefi olmaktır. Genel süreç şu adımlardan oluşur:

1. İşe başlama bildirimi: Vergi dairesine veya dijital vergi dairesi üzerinden işe başlama kaydı yapılır.
2. Sicil kaydı: Faaliyetin niteliğine göre esnaf ve sanatkârlar siciline veya ticaret siciline kayıt yapılır.
3. Mali müşavirle çalışma: Defter tutma, beyanname verme ve belge düzenleme işlemleri için genellikle bir mali müşavirden destek alınır.
4. Belge düzeni: Her satış için fatura veya e-arşiv fatura düzenlenir.
5. Tahsilat altyapısı: Satış bedelleri işletme adına açılan banka hesabı veya sanal POS üzerinden tahsil edilir.

KDV ve fatura

Mükellef satıcının yaptığı satışlar, ürün grubuna göre değişen oranlarda katma değer vergisine tabidir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca satışlar için fatura düzenlenmesi gerekir ve internet üzerinden yapılan satışlarda e-arşiv fatura uygulaması yaygındır. Hangi belge düzenine geçilmesi gerektiği, satış hacmi ve faaliyet türüne göre değişebilir.

Kayıt Dışı Satışın Riskleri

Instagram'dan kayıt dışı satış yapılması, vergi idaresinin tespiti hâlinde ciddi mali sonuçlar doğurabilir. Vergi idaresi, banka ve ödeme kuruluşlarından gelen veriler, ihbarlar veya inceleme yoluyla hasılatı tespit edebilir. Bu durumda:

• Geçmiş dönemler için vergi tarh edilir ve gecikme faizi uygulanır,
• Vergi Usul Kanunu'nun 344. maddesi uyarınca vergi ziyaı cezası kesilebilir,
• Fatura düzenlenmemesi nedeniyle Kanun'un 353. maddesi kapsamında özel usulsüzlük cezası uygulanabilir,
• Somut olayın özelliklerine göre vergi kaçakçılığı suçu gündeme gelebilir.

Bu nedenle satışlar düzenli hâle geldiğinde kaydın gecikmeden yaptırılması, ileride oluşabilecek ceza ve faiz yükünü önler.

Tüketici Hukuku Yükümlülükleri

Instagram üzerinden tüketiciye yapılan satışlar mesafeli sözleşme niteliğindedir ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'ne tabidir. Satıcının başlıca yükümlülükleri şunlardır:

• Ön bilgilendirme: Satıcının kimliği, adresi ve iletişim bilgileri, ürünün temel nitelikleri, vergiler dahil toplam fiyatı, ödeme ve teslimat bilgileri ile cayma hakkı hakkında tüketiciye sözleşmeden önce bilgi verilmelidir.
• Cayma hakkı: Kanun'un 48. maddesine göre tüketici 14 gün içinde gerekçe göstermeden cayma hakkına sahiptir. Kişiye özel hazırlanan ürünler gibi yönetmelikte sayılan bazı istisnalar vardır.
• Teslimat: Ürün, taahhüt edilen sürede ve yönetmelikte belirlenen azami süre içinde teslim edilmelidir.
• Ayıplı mal sorumluluğu: Ürün ayıplı çıkarsa tüketicinin iade, değişim, indirim veya onarım hakları vardır.
• Fiyatın gösterilmesi: Satışa sunulan ürünlerin fiyatının tüketicinin görebileceği şekilde belirtilmesi gerekir. "Fiyat için DM" uygulaması, fiyat gösterme yükümlülüğü bakımından sorun yaratabilir.

Reklam, Kişisel Veriler ve Marka Hakkı

Reklam ve iş birlikleri

Ürün tanıtımları ticari reklam kurallarına tabidir. Gerçeğe aykırı, yanıltıcı veya abartılı iddialar içeren tanıtımlar idari yaptırımlara yol açabilir. Fenomenlerle yapılan iş birliklerinde paylaşımın reklam olduğunun açıkça belirtilmesi gerekir. Bu konudaki kuralları Instagram'da reklam yazmanın zorunlu olup olmadığını anlatan yazıda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Kişisel veriler ve ticari ileti

Sipariş sırasında alınan ad, adres ve telefon bilgileri kişisel veridir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında müşterilerin aydınlatılması ve verilerin güvenli biçimde saklanması gerekir. Müşterilere kampanya mesajı gönderilecekse, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'daki ticari elektronik ileti kurallarına ve onay şartlarına dikkat edilmelidir.

Marka hakkı ve sahte ürün

Başkasına ait markayı taşıyan taklit ürünlerin satılması, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında hem tazminat sorumluluğu hem de cezai sorumluluk doğurabilir. Kendi ürünlerini satan girişimcilerin ise marka adlarını tescil ettirmeleri, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önlemek bakımından önemlidir.

Satışa Başlamadan Önce Kontrol Listesi

Instagram üzerinden satışa başlamadan veya mevcut satışları düzene sokmadan önce aşağıdaki noktaların gözden geçirilmesi faydalı olur:

1. Faaliyetin esnaf muaflığı kapsamında mı, yoksa mükellefiyet gerektiren bir ticari faaliyet mi olduğunun belirlenmesi,
2. Vergi kaydının, sicil kaydının ve banka hesabının işletme adına düzenlenmesi,
3. Profil sayfasında veya bağlantı verilen sayfada satıcı bilgilerinin, iletişim kanallarının ve iade koşullarının açıkça yer alması,
4. Ön bilgilendirme formu ve mesafeli satış sözleşmesinin hazırlanması,
5. Kişisel veriler için aydınlatma metninin hazırlanması,
6. Ürün fotoğraflarının ve açıklamalarının gerçeği yansıtması, başkasına ait görsellerin izinsiz kullanılmaması,
7. Marka adının ve logonun tescil edilip edilemeyeceğinin araştırılması.

Sık Sorulan Sorular

Instagram'dan satış yapmak için vergi levhası gerekir mi?

Düzenli ve kazanç amacıyla satış yapılıyorsa kural olarak vergi mükellefiyeti gerekir. Kendi konutunda ürettiği ürünleri internetten satan kişiler ise şartları sağlarsa esnaf muaflığı belgesi alarak gelir vergisi istisnasından yararlanabilir.

Evde ürettiğim ürünleri Instagram'dan satıyorum, vergi öder miyim?

Gelir Vergisi Kanunu'nun 20/B maddesindeki şartları, özellikle yıllık hasılat sınırını ve banka hesabı şartını sağlıyorsanız ve esnaf muaflığı belgesi alırsanız kazancınız gelir vergisinden istisna olabilir. Sınır aşılırsa mükellefiyet gerekir.

Instagram'dan satış yapanlar fatura kesmek zorunda mı?

Vergi mükellefi olan satıcılar her satış için fatura veya e-arşiv fatura düzenlemek zorundadır. Esnaf muaflığından yararlananların belge yükümlülükleri ise bu rejimin kendi kurallarına tabidir.

Instagram'da fiyatı DM'den vermek yasak mı?

Satışa sunulan ürünlerin fiyatının tüketicinin görebileceği şekilde gösterilmesi gerekir. Fiyatın yalnızca özel mesajla verilmesi, bu yükümlülük bakımından idari yaptırım riski doğurabilir.

Kayıt dışı Instagram satışının cezası nedir?

Tespit hâlinde geçmiş dönemler için vergi, gecikme faizi, vergi ziyaı cezası ve belge düzenlenmemesi nedeniyle özel usulsüzlük cezası gündeme gelebilir. Miktar, tespit edilen hasılata ve döneme göre değişir.

Özet

• Instagram'dan düzenli ve kazanç amaçlı satış, kural olarak ticari faaliyettir ve vergi mükellefiyeti gerektirir.
• Konutta üretilen ürünlerin internetten satışında, şartları sağlanırsa GVK m.20/B esnaf muaflığından yararlanılabilir.
• Mükellef satıcılar fatura veya e-arşiv fatura düzenlemeli ve KDV yükümlülüklerine uymalıdır.
• Kayıt dışı satış, vergi ziyaı ve özel usulsüzlük cezalarına yol açabilir.
• Tüketiciye ön bilgilendirme yapılmalı ve 14 günlük cayma hakkına uyulmalıdır.
• Reklam, kişisel veri ve marka kurallarına dikkat edilmelidir.

Instagram veya diğer sosyal medya kanallarından satış yapan işletmelerin mesafeli satış sözleşmesi, ön bilgilendirme formu, KVKK metinleri ve marka tescili gibi hukuki altyapılarının hazırlanması konusunda Dural Hukuk'tan destek alabilirsiniz. Dural Hukuk'a 0535 260 74 54 numaralı telefondan veya iletişim sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk