Son güncelleme: 15 Kasım 2026
İş kazası davasında arabuluculuk zorunlu mu sorusunun kısa cevabı şudur: Hayır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesinin 3. fıkrasına göre iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabulucuya başvurmak dava şartı değildir. Kazazede çalışan veya ölüm hâlinde yakınları, doğrudan iş mahkemesinde dava açabilir.
Karışıklık genellikle kazadan sonra iş sözleşmesi de sona erdiğinde ortaya çıkar. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret veya işe iade gibi talepler iş kazasından değil iş ilişkisinden doğduğu için bunlarda arabuluculuk zorunludur. Bu yazıda hangi taleplerde arabuluculuğun zorunlu olduğu, iki tür talep aynı dilekçede birleştirildiğinde ne olduğu, isteğe bağlı arabuluculuğun avantajları ve riskleri ile trafik kazası niteliğindeki iş kazalarındaki durum anlatılmaktadır.
Zorunlu Arabuluculuk Kuralı ve İş Kazası İstisnası
Arabuluculuk, tarafların tarafsız bir arabulucu eşliğinde görüşerek uyuşmazlığı mahkemeye gitmeden çözmeye çalıştığı bir yöntemdir. Bazı uyuşmazlıklarda kanun, dava açmadan önce arabulucuya başvurulmasını "dava şartı" yapmıştır. Dava şartı, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için bulunması gereken koşul demektir; eksikse dava esasa girilmeden reddedilir.
Dava şartı arabuluculuğun genel çerçevesi 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun (HUAK) 18/A maddesinde düzenlenir. İş uyuşmazlıkları için özel hüküm ise 7036 sayılı Kanun'un 3. maddesidir. Bu maddenin 1. fıkrasına göre kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
Aynı maddenin 3. fıkrası ise açık bir istisna getirir: İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hakkında 1. fıkra uygulanmaz. Bu istisnanın pratik sonucu, kazazedenin arabuluculuk sürecini beklemeden dava açabilmesidir.
İstisnanın kapsamı talebin dayanağına göre belirlenir; dilekçede "iş kazası" ifadesinin geçmesi tek başına yeterli değildir. Örneğin kaza nedeniyle uğranılan iş göremezlik zararı kazadan doğar ve istisna kapsamındadır. Buna karşılık aynı çalışanın kazadan önceki aylara ait ödenmemiş fazla çalışma ücreti iş sözleşmesinden doğar ve arabuluculuğa tabidir.
Hangi Taleplerde Arabuluculuk Zorunlu, Hangilerinde Değil?
Aşağıdaki tablo, iş kazası sonrasında en sık karşılaşılan talepleri dava şartı arabuluculuk bakımından özetler. Talebin dayanağı belirleyicidir; aynı olaydan doğsa bile her talep ayrı değerlendirilir.
| Talep | Dava şartı arabuluculuk | Dayanak |
| Çalışanın işverene karşı maddi tazminatı (iş göremezlik, tedavi ve bakım giderleri) | Yok | 7036 s.K. m.3/3 |
| Çalışanın manevi tazminatı | Yok | 7036 s.K. m.3/3 |
| Ölümlü kazada yakınların destekten yoksun kalma ve manevi tazminatı | Kural olarak yok | 7036 s.K. m.3/3 |
| SGK'ya karşı iş kazası veya meslek hastalığı tespiti | Yok | 7036 s.K. m.3/3 |
| SGK'nın işverene veya üçüncü kişiye açtığı rücu davası | Yok | 7036 s.K. m.3/3 |
| Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma, yıllık izin ücreti | Var | 7036 s.K. m.3/1 |
| İşe iade | Var | 7036 s.K. m.3/1; 4857 s. İş Kanunu m.20 |
Tabloda görüldüğü gibi iş kazasının kendisinden doğan zararlar istisna kapsamındadır. Buna karşılık kaza nedeniyle işten ayrılan veya işten çıkarılan çalışanın iş ilişkisinden doğan alacakları için genel kural geçerlidir. Destekten yoksun kalma ve yakınların manevi tazminatı da iş kazasından kaynaklandığı için kural olarak istisna kapsamında değerlendirilir; somut olayda talebin dayanağı ayrıca incelenmelidir.
İşçilik Alacaklarıyla Birlikte Açılan Davalarda Durum

Uygulamadaki en yaygın hata şudur: Kaza sonrası işten çıkarılan çalışan, aynı dava dilekçesinde hem iş kazası tazminatını hem de kıdem tazminatını, ihbar tazminatını ve ücret alacaklarını ister; ancak işçilik alacakları için önceden arabulucuya başvurmamıştır. Bu durumda dava şartı her talep yönünden ayrı değerlendirilir.
7036 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 2. fıkrasına göre arabulucuya hiç başvurulmadan dava açıldığı anlaşılırsa, dava bu talepler yönünden herhangi bir işlem yapılmaksızın dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Arabulucuya başvurulmuş ancak anlaşamama tutanağı dilekçeye eklenmemişse mahkeme, tutanağın bir haftalık kesin süre içinde sunulmasını ister; sunulmazsa yine usulden ret kararı verilir. İş kazası tazminatına ilişkin talep ise kural olarak incelenmeye devam eder. Sonuçta çalışan hem zaman kaybeder hem de reddedilen kısım için yargılama giderleri ve karşı taraf vekâlet ücreti riskiyle karşılaşabilir.
Bu riski önlemek için şu sırayı izlemek uygulamada daha güvenlidir:
- Talepleri ayırın: Kazadan doğan tazminatları ve iş ilişkisinden doğan işçilik alacaklarını ayrı bir liste hâlinde belirleyin.
- İşçilik alacakları için arabulucuya başvurun: Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (7036 s.K. m.3).
- Süreleri takip edin: Arabulucu, görevlendirmeden itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla bir hafta uzatılabilir. Başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar zamanaşımı durur.
- Tazminat davasını bekletmeyin: İş kazası tazminat davası için arabuluculuğun bitmesini beklemek zorunda değilsiniz; zamanaşımı açısından gerekiyorsa bu dava ayrıca açılabilir.
- Son tutanakla dava açın: Anlaşma sağlanamazsa işçilik alacakları davasını son tutanağı ekleyerek açın; bağlantılı davaların birleştirilmesi mahkemeden talep edilebilir.
İşe iade talebinde ayrıca kısa bir başvuru süresi vardır (4857 sayılı İş Kanunu m.20); bu süre kaçırılırsa işe iade hakkı kaybedilebilir. Kaza sonrası işten çıkarılan çalışanın fesih bildirimini aldığı gün hukuki destek alması bu nedenle önemlidir.
İsteğe Bağlı Arabuluculuk: İş Kazası Tazminatında Anlaşma Mümkün mü?
Arabuluculuğun zorunlu olmaması yasak olduğu anlamına gelmez. Taraflar isterse iş kazası tazminatı için de isteğe bağlı (ihtiyari) arabuluculuğa başvurabilir. HUAK m.18/4'e göre taraflar, avukatları ve arabulucu tarafından birlikte imzalanan anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır; yani ödeme yapılmazsa doğrudan icra takibine konu edilebilir. Anlaşmaya varılan konular için kural olarak yeniden dava açılamayacağından imzadan önce şu noktalar kontrol edilmelidir:
- Maluliyet oranı: Kalıcı iş göremezlik oranı kesinleşmeden yapılan anlaşma, gerçek zararın altında kalabilir.
- SGK ödemeleri: SGK'nın bağladığı gelirin tazminattan nasıl düşüleceği ve kurumun işverene rücu hakkı hesaba katılmalıdır.
- İbra ifadeleri: "Her türlü haktan ibra ederim" gibi geniş ifadeler, manevi tazminat ve ileride ortaya çıkabilecek zararlar bakımından tartışma doğurabilir.
- Dava öncesi ödemeler: 7589 sayılı Kanun'la TBK m.55'e eklenen hükme göre 31.07.2026'dan sonraki olaylarda, tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir.
- Ödeme takvimi: Taksitli ödemelerde vade, gecikme hâli ve teminat açıkça yazılmalıdır.
Trafik Kazası Niteliğindeki İş Kazalarında Arabuluculuk
5510 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş-geliş sırasında meydana gelen kaza da iş kazasıdır. Böyle bir kazada işverene karşı açılan tazminat davası 7036 sayılı Kanun'un 3/3 maddesi gereği arabuluculuğa tabi değildir.
Kazaya karışan aracın zorunlu trafik sigortacısına karşı açılan davalarda da dava şartı arabuluculuk aranmaz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 08.05.2024 tarihli, 2023/12689 E., 2024/4378 K. sayılı kararında bu sonuca varmıştır; ancak 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 97. maddesindeki sigortacıya yazılı başvuru, ayrı bir dava şartı olarak korunmaktadır. Tacir olmayan karşı araç sürücüsüne veya işletenine karşı davada da kural olarak arabuluculuk aranmaz; iki tarafın da tacir olduğu durumlarda somut olaya göre değerlendirme gerekir.
Dava açma adımlarının ayrıntısı için iş kazası davası nasıl açılır başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
İş kazası tazminat davası için arabuluculuk zorunlu mu?
Hayır. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları, 7036 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 3. fıkrası gereği dava şartı arabuluculuk kapsamı dışındadır. Doğrudan iş mahkemesinde dava açılabilir.
Kazadan sonra işten çıkarıldım, kıdem tazminatı için arabulucuya gitmem gerekir mi?
Evet. Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret ve benzeri işçilik alacakları iş ilişkisinden doğduğu için arabulucuya başvurmak dava şartıdır. İş kazası tazminatı için bu şart aranmasa da işçilik alacakları için son tutanak olmadan dava açılmamalıdır.
Kıdem tazminatı ve iş kazası tazminatını aynı davada isteyebilir miyim?
İsteyebilirsiniz; ancak işçilik alacakları için önceden arabulucuya başvurmuş ve anlaşamama tutanağını almış olmanız gerekir. Aksi hâlde bu talepler usulden reddedilebilir ve yalnızca iş kazası tazminatı yönünden yargılama devam eder.
SGK'nın işverene açtığı rücu davasında arabuluculuk aranır mı?
Hayır. 7036 sayılı Kanun'un 3/3 maddesi, iş kazası ve meslek hastalığıyla ilgili rücu davalarını da açıkça istisna kapsamına almıştır. SGK, işverene karşı rücu davasını arabulucuya başvurmadan açabilir.
İşverenle arabulucu önünde anlaşırsam sonradan dava açabilir miyim?
Anlaşmaya varılan konular için kural olarak yeniden dava açılamaz. Bu nedenle maluliyet oranı ve tazminat hesabı netleşmeden imza atılmamalı, anlaşma belgesinin kapsamı dikkatle okunmalıdır.
Meslek hastalığı tazminatında arabuluculuk zorunlu mu?
Hayır. Meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları da iş kazası davalarıyla aynı istisnaya tabidir. Meslek hastalığının tespitine ilişkin davalar için de arabuluculuk dava şartı değildir.
Özet
- İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk zorunlu değildir (7036 s.K. m.3/3).
- Bunlarla ilgili tespit, itiraz ve SGK rücu davaları da istisna kapsamındadır (7036 s.K. m.3/3).
- Kıdem, ihbar, ücret ve işe iade gibi işçilik talepleri için arabuluculuk dava şartıdır (7036 s.K. m.3/1).
- Arabulucuya başvurmadan açılan işçilik alacağı talepleri usulden reddedilir (7036 s.K. m.3/2).
- İsteğe bağlı arabuluculukta imzalanan anlaşma belgesi ilam niteliğinde olabilir; imzadan önce hesap kontrol edilmelidir (HUAK m.18/4).
- Trafik sigortacısına karşı davada arabuluculuk aranmaz; KTK m.97 başvurusu ayrıca gereklidir.
Hangi talebin arabuluculuğa tabi olduğu, aynı olaydan doğan alacakların hukuki dayanağına göre değiştiği için dosyanın somut olarak değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, iş kazası tazminat davaları, işçilik alacakları ve arabuluculuk süreçleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk
İlgili çalışma alanımız: Tazminat Hukuku
İlgili yazılar
- İş Kazası Tazminat Dava Dilekçesi Örneği ve Açıklamaları (2026)
- İş Kazası Davası Hangi Mahkemede Açılır? Görevli ve Yetkili Mahkeme
- İş Kazası Davası Ne Kadar Sürer? İş Mahkemesi, Bilirkişi ve İstinaf Aşamaları
- İşyerinde Beyin Kanaması İş Kazası mı? İnme ve Ani Ölümde SGK ve Tazminat
- İş Kazası Ceza Davası: Taksirle Yaralama ve Öldürmede Süreç Nasıl İşler?

