İşyerinde Beyin Kanaması İş Kazası mı? İnme ve Ani Ölümde SGK ve Tazminat

İşyerinde Beyin Kanaması İş Kazası mı? İnme ve Ani Ölümde SGK ve Tazminat

İşyerinde Beyin Kanaması İş Kazası mı? İnme ve Ani Ölümde SGK ve Tazminat

Son güncelleme: 15 Kasım 2026

İşyerinde beyin kanaması iş kazası mı sorusunun kısa cevabı şudur: Beyin kanaması, inme veya ani ölüm sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelmişse kural olarak iş kazası sayılır. 5510 sayılı Kanun iş kazası için dışarıdan gelen bir etki aramaz; olayın işyerinde ve çalışma düzeni içinde gerçekleşmesi SGK yardımları bakımından çoğunlukla yeterlidir.

Önemli ayrım şudur: Olayın SGK bakımından iş kazası sayılması, işverenin tazminat ödeyeceği anlamına kendiliğinden gelmez. İşverenden tazminat istenebilmesi için yapılan iş ile hastalığın ortaya çıkması arasında uygun illiyet bağı ve işverenin kusuru ayrıca araştırılır. Bu yazıda kanunun ölçütü, olayın yeri ve zamanının önemi, SGK hakları, tazminat şartları, ani ölümde delillerin korunması ve izlenecek yol anlatılmaktadır.

İşyerinde Beyin Kanaması İş Kazası mı? Kanunun Bakışı

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesi, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen ve onu hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olayı iş kazası sayar (m.13/1-a). Tanımda olayın dış bir etkiyle, örneğin bir makine veya düşmeyle olması şartı yoktur.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 09.03.2020 tarihli, 2019/3234 E., 2020/2115 K. sayılı kararında da kanunda iş kazası tanımlanırken dıştan gelen bir etkiden söz edilmediği, bu nedenle sigortalının kalp krizi veya beyin kanaması geçirmesinin de iş kazası kapsamında değerlendirildiği belirtilmiştir. Aynı kararda, bir olayın iş kazası sayılması ile işverenin kusurunun bulunmasının aynı şey olmadığı da vurgulanmıştır.

Bu tür olaylar istatistiklere de yansır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın güvenli inşaat sayfasında yayımlanan, SGK verilerine dayalı 2023 analizine göre inşaat işyerlerinde incelenen 517 ölümden 105'i sağlık sorunları kaynaklıdır ve bu grup yüksekten düşmeden sonra ikinci sıradadır. Kalp krizi açısından benzer kurallar için kalp krizi iş kazası sayılır mı yazımıza da bakabilirsiniz.

Olayın Yeri ve Zamanı Neden Belirleyicidir?

Beyin kanaması veya inmenin nerede ve ne zaman başladığı, kanunun hangi bendinin uygulanacağını belirler. Aşağıdaki tablo genel eğilimi gösterir; somut olayda tıbbi kayıtlar ve tanık anlatımları sonucu değiştirebilir.

Durum Kural olarak değerlendirme Dayanak
Mesai sırasında işyerinde fenalaşma, beyin kanaması veya inme İş kazası 5510 m.13/1-a
Molada işyerinin yemekhanesinde veya dinlenme alanında fenalaşma İş kazası 5510 m.13/1-a, m.11
İşverenin servis aracında işe giderken veya dönerken fenalaşma İş kazası 5510 m.13/1-e
Görevle başka bir yerdeyken, örneğin otelde inme geçirme Kural olarak iş kazası 5510 m.13/1-c
İşyerinde başlayan kanama nedeniyle günler sonra hastanede ölüm İş kazası (sonradan doğan sonuç) 5510 m.13/1
İzin gününde veya evde, işle bağlantısız biçimde inme geçirme Kural olarak iş kazası değil m.13'teki hâllerin hiçbiri yok

Evde başlayan belirtilerle işe gelip işyerinde ağırlaşan durumlarda olayın ne zaman ve nerede ortaya çıktığı tartışmalı hâle gelebilir. Bu nedenle ilk belirtilerin saati, işyerindeki tanıklar ve ambulans kayıtları önem taşır.

SGK'nın Sağladığı Haklar

Olay iş kazası sayılırsa, kusur kimde olursa olsun SGK yardımları gündeme gelir:

  • Geçici iş göremezlik ödeneği: Tedavi ve istirahat süresince her gün için ödenir; iş kazasında prim günü şartı aranmaz. Yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide üçte ikisi ödenir (5510 m.18).
  • Sürekli iş göremezlik geliri: İnme sonrası felç gibi kalıcı bir kayıp nedeniyle meslekte kazanma gücü en az %10 azalmışsa gelir bağlanır; tam iş göremezlikte aylık kazancın %70'i, başkasının sürekli bakımına muhtaç olunursa %100'ü esas alınır (5510 m.19).
  • Ölüm geliri ve cenaze ödeneği: Ölüm hâlinde hak sahiplerine aylık kazancın %70'i üzerinden ölüm geliri bağlanır (5510 m.20); 2026 yılı için cenaze ödeneği 6.398 TL'dir.

Bu hakların ayrıntıları ve başvuru süreci için iş kazasında SGK hakları yazımızı inceleyebilirsiniz.

İşverenden Tazminat: Uygun İlliyet Bağı ve Kusur

Boş bir ameliyathane ve tıbbi cihazlar; işyerinde beyin kanaması sonrası tedavi ve iş kazası süreci

Maddi ve manevi tazminat davasında ilk soru, yapılan iş ile beyin kanaması veya inme arasında uygun illiyet bağı (makul bir sebep-sonuç ilişkisi) bulunup bulunmadığıdır. Bu soru çoğunlukla Adli Tıp Kurumu veya tıp alanındaki bilirkişilerden görüş alınarak cevaplanır. Ağır fiziksel efor, aşırı sıcakta çalışma, uzun ve yorucu mesai veya ani bir stres olayı bu bağın kurulmasında önemli olabilir.

İkinci soru işverenin kusurudur. Şu durumlar işverenin sorumluluğunu gündeme getirebilir:

  • Sağlık gözetiminin yapılmaması: İşveren işe girişte, iş değişikliğinde ve düzenli aralıklarla sağlık muayenesi yaptırmak zorundadır; tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde işe uygunluk raporu olmadan işe başlatılamaz (6331 m.15).
  • Sağlık durumuna uygun görev verilmemesi: İşveren görev verirken çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu gözetmelidir (6331 m.4/1-ç). Bilinen ciddi bir hastalığa rağmen ağır işe verilmek bu açıdan değerlendirilir.
  • İlk yardım ve acil müdahalede gecikme: İşveren yeterli sayıda eğitimli ilk yardımcı görevlendirmek ve acil tıbbi müdahale için dış kuruluşlarla irtibatı sağlamak zorundadır (6331 m.11). Müdahalenin gecikmesi zararın ağırlaşmasına yol açmışsa bu durum kusur değerlendirmesine girer.
  • Aşırı çalışma: Kanuni sınırları aşan çalışma süreleri ve dinlenme verilmemesi, illiyet bağı ve kusur tartışmasında puantaj ve giriş-çıkış kayıtlarıyla birlikte değerlendirilir.

Çalışanın önceden var olan hastalığı ve kendi davranışları da tazminatın belirlenmesinde dikkate alınabilir. Her ani rahatsızlıkta işverenin kusurlu olduğu sonucuna varılmaz; sonuç tıbbi ve teknik bilirkişi raporlarına göre şekillenir.

Ani Ölümde Otopsi ve Delillerin Korunması

İşyerinde ani ölümlerde ölüm sebebinin belirlenmesi, hem SGK süreci hem tazminat davası için temel delildir. Bu tür ölümlerde Cumhuriyet savcılığı kural olarak ölü muayenesi yaptırır ve gerektiğinde otopsiye karar verir. Otopsi raporu, ölümün beyin kanaması, kalp krizi veya başka bir sebepten mi kaynaklandığını ve olay anının tespitini kolaylaştırır.

Ailenin ve çalışma arkadaşlarının şu belgeleri korumaya çalışması önerilir:

  • Tıbbi kayıtlar: Ambulans çağrı saati, acil servis kayıtları, epikriz ve otopsi raporu.
  • Çalışma kayıtları: Olay günü ve önceki haftalara ait puantaj, giriş-çıkış ve fazla çalışma kayıtları.
  • Sağlık gözetimi belgeleri: İşe giriş ve periyodik muayene raporları, işyeri hekimine yapılan başvurular.
  • Tanıklar: Fenalaşmayı gören ve ilk müdahaleyi yapan kişilerin adları ve iletişim bilgileri.

Çalışanın veya Ailenin İzleyeceği Yol

  1. Bildirimi kontrol edin: İşveren olayı kolluğa derhal, SGK'ya en geç üç iş günü içinde bildirmelidir (5510 m.13, 6331 m.14). İşveren olayı "hastalık" olarak gösterip bildirmezse SGK'ya başvurulabilir.
  2. Ret hâlinde tespit davası: SGK olayı iş kazası saymazsa iş mahkemesinde iş kazası tespit davası açılabilir; zorunlu arabuluculuk şartı yoktur (7036 m.3/3).
  3. Tazminat davası: Çalışanın, işverenin koruma borcuna aykırılığına dayanan maddi ve manevi tazminat istemlerinde zamanaşımı kural olarak 10 yıldır (TBK m.146, m.417/3). Ölüm hâlinde aile destekten yoksun kalma ve manevi tazminat isteyebilir; yakınlar iş sözleşmesinin tarafı olmadığından bu taleplerde haksız fiil zamanaşımı (TBK m.72: öğrenmeden itibaren 2 yıl) da tartışıldığı için süre kaçırmamak adına en kısa süre esas alınmalıdır.
  4. Belge imzalarken dikkat: Olayın "işle ilgisi olmayan hastalık" olarak yazıldığı tutanak veya ibraname imzalanmadan önce içerik dikkatle okunmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

İşyerinde beyin kanaması iş kazası mı sayılır, işçinin tansiyon hastalığı varsa da?

Olay işyerinde meydana gelmişse önceden var olan hastalık, SGK bakımından iş kazası niteliğini kural olarak ortadan kaldırmaz. Bu durum daha çok işverenin tazminat sorumluluğunun ve tazminat miktarının belirlenmesinde, uygun illiyet bağı ve kusur tartışmasında önem taşır.

İşyerinde inme geçiren işçiye SGK hangi ödemeleri yapar?

Tedavi süresince geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Kalıcı felç gibi bir kayıp nedeniyle meslekte kazanma gücü en az %10 azalmışsa sürekli iş göremezlik geliri bağlanır (5510 m.18, m.19).

Servis aracında fenalaşıp ölen işçinin ölümü iş kazası mıdır?

İşverenin sağladığı taşıtla işe gidiş veya dönüş sırasında meydana gelen olay iş kazası kapsamındadır (5510 m.13/1-e). Aile ölüm geliri için SGK'ya başvurabilir; tazminat ise ayrıca illiyet bağı ve kusura göre değerlendirilir.

Evde beyin kanaması geçiren çalışan için iş kazası başvurusu yapılabilir mi?

Olay işyerinde, görev sırasında veya işverenin servisinde değilse kural olarak iş kazası sayılmaz. Belirtiler işyerinde başlamış ve evde ağırlaşmışsa olayın başladığı yer ve zaman tıbbi kayıtlar ve tanıklarla ayrıca değerlendirilir.

Ani ölümde otopsi yapılmadıysa iş kazası ispat edilebilir mi?

Otopsi önemli bir delildir ancak tek delil değildir. Hastane kayıtları, ölüm belgesi, tanık anlatımları ve olay yerine ilişkin tutanaklar da değerlendirilir; somut olayda ispat güçlüğü yaşanabilir.

Beyin kanaması nedeniyle işverenden tazminat almak için ne gerekir?

Yapılan iş ile hastalık arasında uygun illiyet bağının ve işverenin kusurunun ortaya konması gerekir. Sağlık gözetiminin yapılmaması, ağır çalışma koşulları veya ilk yardımın gecikmesi gibi durumlar bilirkişi raporlarıyla değerlendirilir.

Özet

  • İşyerinde bulunulan sırada olan beyin kanaması, inme veya ani ölüm kural olarak iş kazasıdır (5510 m.13/1-a).
  • İş kazası tanımı dışarıdan gelen bir etki aramaz; iş kazası sayılmak işverenin kusurlu olduğu anlamına gelmez.
  • Serviste veya görevle dışarıdayken olan olaylar da kapsamdadır (5510 m.13/1-c ve e).
  • SGK; geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm geliri sağlar (5510 m.18-20).
  • Tazminat için uygun illiyet bağı ve işverenin kusuru aranır; sağlık gözetimi ve ilk yardım yükümlülükleri önemlidir (6331 m.11, m.15).
  • Çalışanın işverene karşı tazminat istemlerinde zamanaşımı kural olarak 10 yıldır; ölümde yakınlar için süre tartışmalı olduğundan en kısa süre esas alınmalıdır; zorunlu arabuluculuk yoktur (TBK m.146, m.72, 7036 m.3/3).

Ani sağlık olaylarında iş kazası niteliği ve tazminat hakkı tıbbi kayıtlara, çalışma koşullarına ve işverenin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğine göre değiştiğinden her dosyanın ayrıca incelenmesi gerekir. Dural Hukuk, iş kazası tespiti, SGK hakları ve ölümlü iş kazalarında tazminat konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk

İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar

İlgili yazılar