Taşeron İşçi İş Kazası Geçirirse Asıl İşveren de Sorumlu mu?

Taşeron İşçi İş Kazası Geçirirse Asıl İşveren de Sorumlu mu?

Taşeron İşçi İş Kazası Geçirirse Asıl İşveren de Sorumlu mu?

Son güncelleme: 15 Kasım 2026

Taşeron işçi iş kazası geçirirse asıl işveren de sorumlu mu sorusunun kısa cevabı şudur: Kural olarak evet. Geçerli bir asıl işveren-alt işveren ilişkisi varsa, taşeron işçinin iş kazasından doğan zararlarından alt işveren ile asıl işveren birlikte (müteselsilen) sorumludur; işçi tazminatın tamamını ikisinden birinden veya her ikisinden birlikte isteyebilir.

Önemli istisna, işin tamamını bir yükleniciye anahtar teslim veren iş sahibidir: Bu kişi kural olarak asıl işveren sayılmaz, ancak işin yürütümüne fiilen karışmışsa veya kendi kusuru varsa sorumluluğu ayrıca değerlendirilir. Organize sanayi bölgelerinde taşeron yapısının yaygın olması nedeniyle davalının doğru seçilmesi tazminatın tahsili bakımından kritik önemdedir. Bu yazıda asıl işveren-alt işveren ilişkisi, müteselsil sorumluluk, anahtar teslim ayrımı, doğru davalının seçimi, süreler ve iç ilişkide rücu anlatılmaktadır.

Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisi Nedir?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesine göre asıl işveren-alt işveren ilişkisi, bir işverenden işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde ya da işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde asıl işin bir bölümünü alan ve bu iş için görevlendirdiği işçileri yalnızca o işyerinde çalıştıran işveren ile iş veren işveren arasında kurulur. Günlük dilde alt işverene taşeron denir.

  • Asıl iş kural olarak bölünemez: Teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez.
  • Muvazaa: İlişki muvazaalı (danışıklı) kurulmuşsa alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.
  • Sigorta yükümlülükleri: 5510 sayılı Kanun'un 12. maddesine göre asıl işveren, alt işverenin sigortalılarına karşı Kanun'dan doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur.

Taşeron İşçi İş Kazasında Asıl İşveren Neden Sorumludur?

İş Kanunu'nun 2. maddesi, asıl işverenin alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili yükümlülüklerinden alt işverenle birlikte sorumlu olduğunu düzenler. Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 61. maddesi de birden çok kişinin aynı zarardan sorumlu olduğu hâllerde müteselsil sorumluluğu öngörür. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ise alt işveren bulunan işyerlerinde koordinasyonu (m.22/2) ve aynı çalışma alanını paylaşan işverenlerin iş birliğini (m.23) düzenler; organize sanayi bölgesi gibi alanlarda koordinasyon yönetim tarafından sağlanır (m.23/2).

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi'nin 07.05.2019 tarihli, 2018/3572 E., 2019/3500 K. sayılı kararında, asıl işveren ile alt işverenin işçinin iş kazası zararlarından müteselsilen sorumlu olduğu, zarar görenin davayı ikisine birlikte veya yalnızca birine karşı açabileceği belirtilmiştir. Aynı kararda, asıl işveren ile alt işveren arasında yapılan "tazminat sorumluluğu alt işverene aittir" türünden bir anlaşmanın, sözleşmenin tarafı olmayan işçiyi veya mirasçılarını bağlamayacağı vurgulanmıştır.

Kim Neyden Sorumlu?

Taraf Sorumluluğun kapsamı Dayanak
Alt işveren (taşeron) İşçinin doğrudan işvereni; tedbir, eğitim ve koruyucu donanım sağlama yükümlülüğü TBK m.417, 6331 m.4
Asıl işveren Alt işverenle birlikte müteselsil sorumluluk; ortak alanda koordinasyon İş K. m.2, TBK m.61, 6331 m.22-23
Anahtar teslim iş sahibi Kural olarak asıl işveren değildir; işe fiilen karışmışsa veya kendi kusuru varsa sorumluluğu araştırılır Yargıtay uygulaması
Kusurlu üçüncü kişi (ör. başka firmanın operatörü) Kendi kusuru oranında haksız fiil sorumluluğu TBK m.49, m.72
SGK Ödenek ve gelirleri öder; şartları varsa işverenlere rücu eder 5510 m.18-21

Asıl İşveren mi, Anahtar Teslim İş Sahibi mi?

Masada belgeler üzerinde tokalaşan iki kişi; asıl işveren ile alt işveren arasındaki sözleşme ve iş kazası sorumluluğu

Uygulamada en çok tartışılan nokta, işi veren tarafın asıl işveren mi yoksa işin tamamını devretmiş bir iş sahibi mi olduğudur. Sözleşmenin adının "eser sözleşmesi" veya "anahtar teslim" olması tek başına belirleyici değildir; fiilî durum incelenir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 06.11.2025 tarihli, 2025/2143 E., 2025/14951 K. sayılı kararı bu ayrımın nasıl araştırılacağını göstermektedir. Bir şantiyede yaklaşık 10 metreden düşen işçinin davasında, iş sahibi şirket yönünden davanın reddine ilişkin karar bozulmuş ve şu hususların ayrıntılı incelenmesi istenmiştir:

  • Devredilen işin kapsamı: İşin tamamının mı yoksa bir bölümünün mü devredildiği.
  • Belgeler: Sözleşmeler, sipariş belgeleri ve iş organizasyonu.
  • Fiilî müdahale: İş sahibinin işin yürütümüne karışıp karışmadığı, emir ve talimat verip vermediği.
  • Ekipman: Kazaya karışan iş makinesi gibi ekipmanı kimin sağladığı.
  • Çelişkili raporlar: Aynı olaya ilişkin SGK rücu davasında farklı bir kusur dağılımı kesinleşmişse bu çelişkinin giderilmesi.

Davalı Kim Olmalı? Doğru Hasım Seçimi ve Süreler

Taşeron firmaların sermayesi çoğu zaman sınırlıdır ve iş bitince faaliyetleri sona erebilir. Bu nedenle davanın alt işveren ile birlikte asıl işverene de yöneltilmesi, tahsil kabiliyeti bakımından büyük önem taşır. Davalı belirlenirken şu belgeler incelenmelidir:

  1. Hizmet dökümü: İşçinin hangi işyeri sicil numarasından ve hangi firma tarafından bildirildiği.
  2. Sözleşmeler: Asıl işveren ile alt işveren arasındaki hizmet veya yapım sözleşmesi.
  3. İş güvenliği kayıtları: Eğitim belgeleri, koruyucu donanım zimmet tutanakları, risk değerlendirmesi ve kaza tutanağı.
  4. Ceza soruşturması dosyası: Savcılığın aldırdığı kusur raporu ve tanık ifadeleri.

Süreler bakımından ayrım önemlidir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 24.12.2024 tarihli, 2024/12354 E., 2024/13655 K. sayılı kararına göre işveren sıfatı taşıyan asıl ve alt işverenler bakımından sözleşmeye aykırılığa dayanan 10 yıllık zamanaşımı (TBK m.146) uygulanır; asıl veya alt işveren sıfatı bulunmayan ve şahsi kusuruyla zarara yol açan üçüncü kişiler bakımından ise TBK m.72'deki haksız fiil zamanaşımı esas alınır.

İş kazası tazminat davaları iş mahkemesinde görülür ve zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır (7036 m.3/3). Davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer mahkemesinin yanında, kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 m.6/3). 31.07.2026'dan itibaren belirsiz alacak davası (HMK m.107) kaldırıldığından tazminat çoğunlukla kısmi dava olarak açılır; talep, bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir (HMK m.109/4).

İç İlişkide Paylaşım ve SGK'nın Rücu Davası

Müteselsil sorumluluk, işçiye karşı tüm borcun her bir işverenden istenebilmesini sağlar. Ödemeyi yapan işveren daha sonra iç ilişkide kusur oranına göre diğerine başvurabilir (TBK m.62). Bu nedenle asıl işveren, alt işverenle aralarındaki anlaşmaya dayanarak işçiye ödeme yapmaktan kaçınamaz; ancak ödediğini anlaşma ve kusur oranları çerçevesinde alt işverenden isteyebilir.

SGK da kaza işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu olmuşsa yaptığı ödemeleri ve bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değerini işverene rücu eder (5510 m.21/1). Bu dava 10 yıllık zamanaşımına tabidir (5510 m.93). Rücu davasında ve işçinin tazminat davasında farklı kusur oranlarının çıkması yeni uyuşmazlıklara yol açabildiğinden, kusur raporlarının birbiriyle uyumu ayrıca takip edilmelidir. İşverenin sorumluluğunun genel sınırları için işveren iş kazasından sorumlu mu yazımıza da bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Taşeron işçi iş kazası geçirirse asıl işverene dava açabilir mi?

Evet. Geçerli bir asıl işveren-alt işveren ilişkisi varsa asıl işveren, alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. İşçi davayı ikisine birlikte veya yalnızca birine karşı açabilir; uygulamada tahsil güvencesi için ikisinin birlikte davalı gösterilmesi tercih edilir.

Asıl işveren ile taşeron arasındaki "sorumluluk taşerona aittir" maddesi işçiyi bağlar mı?

Bağlamaz. Bu tür bir hüküm yalnızca sözleşmenin tarafları arasında, yani iç ilişkide sonuç doğurur. İşçi veya mirasçıları, bu maddeye rağmen asıl işverenden de tazminat isteyebilir; asıl işveren ödediğini daha sonra alt işverenden talep edebilir.

Taşeron firma kapandıysa tazminatı kim öder?

Alt işverenin faaliyetinin sona ermesi, asıl işverenin müteselsil sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu nedenle tazminat asıl işverenden istenebilir. Kusuru bulunan başka kişiler varsa onların sorumluluğu da ayrıca değerlendirilir.

İşin tamamını müteahhide veren fabrika sahibi iş kazasından sorumlu olur mu?

İşin tamamını gerçekten devretmiş ve işin yürütümüne karışmamış iş sahibi, kural olarak asıl işveren sayılmaz. Ancak talimat vermiş, ekipman sağlamış veya işi fiilen yönetmişse sorumluluğu gündeme gelebilir. Bu ayrım sözleşmenin adına göre değil, fiilî duruma göre yapılır.

Taşeron işçinin iş kazası davası için arabulucuya gitmek gerekir mi?

Gerekmez. İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara ilişkin tespit ve rücu davaları, 7036 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 3. fıkrası gereği zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır. Taraflar isterse ihtiyari olarak arabulucuya başvurabilir.

Taşeron işçi iş kazasında zamanaşımı ne kadardır?

Asıl ve alt işverene karşı istemlerde kural olarak 10 yıllık zamanaşımı uygulanır (TBK m.146). İşveren sıfatı bulunmayan kusurlu üçüncü kişilere karşı ise haksız fiil zamanaşımı esas alınır. Sürelerin başlangıcı somut olaya göre değişebileceğinden geç kalınmaması önerilir.

Özet

  • Asıl işveren, alt işverenin işçisinin iş kazası zararından alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur (İş K. m.2, TBK m.61).
  • Asıl işveren ile alt işveren arasındaki sorumluluk paylaşımı anlaşması işçiyi bağlamaz.
  • Anahtar teslim iş sahibi kural olarak asıl işveren değildir; fiilî müdahale ve ekipman sağlama gibi durumlar ayrıca araştırılır.
  • İşverenlere karşı zamanaşımı 10 yıl (TBK m.146), işveren sıfatı olmayan kusurlu üçüncü kişilere karşı haksız fiil zamanaşımıdır (TBK m.72).
  • Dava iş mahkemesinde açılır, zorunlu arabuluculuk aranmaz (7036 m.3/3); kaza yeri ve işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 m.6/3).
  • Ödeme yapan işveren iç ilişkide diğerine kusuru oranında başvurabilir; SGK da şartları varsa işverenlere rücu eder (TBK m.62, 5510 m.21).

Taşeron yapısındaki iş kazalarında kimin asıl işveren sayılacağı ve kusurun nasıl paylaştırılacağı sözleşmelere ve fiilî duruma göre değiştiğinden, dava açılmadan önce belgelerin dikkatle incelenmesi gerekir. Dural Hukuk, iş kazası tazminatı, işveren sorumluluğu ve SGK rücu davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Hazırlayan: Dural Hukuk

İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar

İlgili yazılar