Son güncelleme: 15 Kasım 2026
İnşaat iş kazası tazminatı yüksekten düşmede nasıl belirlenir sorusunun kısa cevabı şudur: İnşaatta yüksekten düşen işçi veya ölümü hâlinde yakınları, kusuru bulunan işveren, alt işveren (taşeron) ve asıl işverenden maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Tazminatın miktarını en çok maluliyet oranı, kazanç, yaş ve bilirkişinin belirlediği kusur dağılımı etkiler; işçiye yüklenen kusur oranı kadar tazminat indirilebilir.
İnşaat, ölümlü iş kazalarında en riskli sektördür. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın güvenli inşaat sayfasında yayımlanan değerlendirmeye göre 2023 yılı SGK verilerinde inşaat işyerlerinde 552 can kaybı yaşanmış, sektör tüm sektörler içinde %28 oranla ilk sırada yer almış; incelenen 517 bildirimde yüksekten düşme 166 ölümle ilk sırada gelmiştir. Bu yazıda yüksekten düşmeye ilişkin yükümlülükler, şantiyedeki tarafların sorumluluğu, kusur dağılımının nasıl yapıldığı, tazminat kalemleri ve basit bir hesap örneği anlatılmaktadır.
Yüksekten Düşmeye Karşı İşverenin Yükümlülükleri
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 4. maddesi, işverene her türlü tedbiri alma, tedbirlere uyulup uyulmadığını izleme ve denetleme yükümlülüğü getirir. Kanunun 5. maddesinde sayılan korunma ilkelerinden biri de toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik verilmesidir. Bu, işçiye yalnızca emniyet kemeri vermenin yeterli olmadığı, öncelikle düşmeyi önleyen düzenlerin kurulması gerektiği anlamına gelir.
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (RG 05.10.2013, Sayı 28786) bu yükümlülükleri şantiyeye özgü biçimde düzenler:
- Toplu koruma önceliği: Yüksekte çalışmada çalışanların güvenliği öncelikle korkuluk, düşmeyi önleyici platform, bariyer ve kapak gibi toplu koruma tedbirleriyle sağlanır.
- Eğitim: Yüksekte çalışacak kişilere yüksekte çalışmanın tehlikeleri ve güvenli çalışma yöntemleri konusunda eğitim verilmelidir.
- Koordinatör ve plan: Aynı yapı alanında birden fazla işveren veya alt işveren varsa işveren veya proje sorumlusu sağlık ve güvenlik koordinatörü görevlendirir ve işe başlamadan önce sağlık ve güvenlik planı hazırlanır (m.8).
- Sorumluluk devam eder: Koordinatör görevlendirilmesi işverenin ve proje sorumlusunun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz (m.6/2).
Şantiyede Kim Sorumlu? Yapı Sahibi, Yüklenici ve Taşeron
Bir inşaatta çoğu zaman yapı sahibi, ana yüklenici, bir veya birkaç alt yüklenici ile iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi birlikte yer alır. Kusur dağılımı bu tarafların her birinin fiilî rolüne göre yapılır.
| Taraf | Rolü | Sorumluluk bakımından değerlendirme |
| Ana yüklenici | Şantiyeyi yöneten, işi üstlenen firma | Alt yükleniciye iş verdiyse asıl işveren olarak alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur (İş K. m.2). |
| Alt yüklenici (taşeron) | İşçiyi doğrudan çalıştıran firma | Tedbir, eğitim ve koruyucu donanım yükümlülüğünün doğrudan muhatabıdır (6331 m.4). |
| Yapı sahibi veya arsa sahibi | İşi yükleniciye veren kişi | İşin tamamını devretmişse kural olarak asıl işveren sayılmaz; işe fiilen karışmış, talimat vermiş veya ekipman sağlamışsa sorumluluğu araştırılır. |
| İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi | İşverene danışmanlık ve bildirim | İhmallerinden işverene karşı sorumludur; ölüm veya maluliyetle sonuçlanan kazada ihmalleri tespit edilirse belgeleri askıya alınır (6331 m.8). |
| İşçi | Talimatlara uyma yükümlülüğü | Talimatlara aykırı davranış, müterafik kusur (zarar görenin kendi kusuru) olarak tazminatın indirilmesine yol açabilir (TBK m.52). |
Taşeron işçisinin kazasında asıl işverenin ve yapı sahibinin sorumluluğu bakımından şunu bilmek önemlidir: Sözleşmenin adı değil, işin fiilen nasıl yürütüldüğü belirleyicidir.
İnşaat İş Kazası Tazminatında Kusur Dağılımı Nasıl Belirlenir?

Kusur oranları mahkemenin atadığı bilirkişi heyetince belirlenir. Heyette çoğunlukla iş güvenliği uzmanı ve gerekirse inşaat mühendisi bulunur. Heyet; risk değerlendirmesinin yapılıp yapılmadığını, iskele ve korkulukların durumunu, eğitim kayıtlarını, koruyucu donanımın verilip kullanımının denetlenip denetlenmediğini ve olay günkü çalışma koşullarını inceler. Kusur raporunun nasıl okunacağı ve itiraz yolları için iş kazasında kusur oranı nasıl belirlenir yazımıza bakabilirsiniz.
- Teknik kurallara aykırılık kusurdur: Yargıtay 21. Hukuk Dairesi'nin 07.05.2019 tarihli, 2018/3572 E., 2019/3500 K. sayılı kararına göre mevzuattaki teknik kurallara uyulmaması işverenin kusurlu davranışı sayılır; yazılı olmayan ancak teknolojinin gerektirdiği önlemlerin alınmaması da kusur oluşturur.
- Raporlar arasında çelişki olmamalı: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 06.11.2025 tarihli, 2025/2143 E., 2025/14951 K. sayılı kararında, yaklaşık 10 metreden düşme olayına ilişkin SGK rücu davasında kusur iş sahibi %25, yüklenici %25 ve alt yüklenici %50 olarak kesinleşmişken tazminat davasında iş sahibinin kusursuz bulunması çelişki sayılmış ve yeni bir bilirkişi heyetiyle inceleme yapılması istenmiştir.
- İşçinin kusuru: Emniyet kemerini bağlamamak gibi bir davranış işçiye kusur yüklenmesine yol açabilir; ancak işverenin bu kullanımı denetleme yükümlülüğü bulunduğundan işçinin kusuru işverenin sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
- Kaçınılmazlık: SGK'nın işverene rücu davasında, alınabilecek tüm önlemlere rağmen önlenemeyecek kısım kaçınılmazlık olarak dikkate alınır (5510 m.21).
Tazminat Kalemleri: Yaralanma ve Ölümde Neler İstenir?
- Yaralanmada: Tedavi giderleri, çalışılamayan döneme ait kazanç kaybı, sürekli maluliyet nedeniyle çalışma gücü kaybı ve gerekiyorsa bakıcı gideri istenebilir (TBK m.54). İşçiye ayrıca manevi tazminat ödenebilir; ağır bedensel zararda yakınlar da manevi tazminat isteyebilir (TBK m.56).
- Ölümde: Ölenin desteğinden yoksun kalanlar destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze giderleri ve manevi tazminat isteyebilir (TBK m.53, m.56).
- SGK ödemeleri: SGK'nın bağladığı gelirler, aynı zararın iki kez karşılanmaması için tazminat hesabında dikkate alınır.
- Faiz: 31.07.2026'dan sonraki kazalarda kazancın bilinmeyen dönemine ait tazminata karar tarihinden faiz işler (TBK m.55); kanuni faiz yıllık %31'dir. Ayrıntılar için kanuni faiz oranı 2026 yazımıza bakabilirsiniz.
Örnek: Kusur Dağılımı Tazminatı Nasıl Etkiler?
Aşağıdaki örnek yalnızca kusur oranının etkisini göstermek için basitleştirilmiştir ve bağlayıcı değildir. Gerçek hesap, bilirkişi tarafından TRH-2010 yaşam tablosu ve progresif rant gibi yöntemlerle, SGK gelirleri ve diğer mahsuplar dikkate alınarak yapılır.
| Varsayım | Senaryo 1 | Senaryo 2 |
| Bilirkişinin belirlediği toplam maddi zarar (varsayım) | 2.000.000 TL | 2.000.000 TL |
| Ana yüklenici kusuru | %50 | %40 |
| Alt yüklenici kusuru | %30 | %20 |
| İşçinin kusuru (tazminattan düşülen) | %20 (400.000 TL) | %40 (800.000 TL) |
| İşverenlerden müteselsilen istenebilecek tutar | 1.600.000 TL | 1.200.000 TL |
| İç ilişkide yüklenicinin payı | 1.000.000 TL | 800.000 TL |
| İç ilişkide alt yüklenicinin payı | 600.000 TL | 400.000 TL |
Örnekte görüldüğü gibi işçiye yüklenen kusur oranındaki her artış tazminatı doğrudan azaltır. Bu nedenle kusur raporuna süresinde ve gerekçeli itiraz edilmesi, tazminat miktarı bakımından büyük önem taşır. İşçi, işverenlere düşen tutarın tamamını müteselsil sorumluluk nedeniyle herhangi birinden isteyebilir; yükleniciler aralarındaki paylaşımı sonradan kendi aralarında çözer.
Ceza Soruşturması ve Süreler
Yüksekten düşme sonucu ölüm hâlinde taksirle öldürme suçu gündeme gelir; ceza 2 yıldan 6 yıla, birden fazla kişinin ölümü veya ölümle birlikte yaralanma hâlinde 2 yıldan 15 yıla kadar hapistir (TCK m.85). Taksirle yaralamada ceza 4 aydan 2 yıla kadardır; birden fazla kişinin yaralanmasında 9 aydan 5 yıla kadar hapis öngörülür (TCK m.89). Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi 6 aydır (TCK m.73); taksirle öldürme ise şikâyete bağlı değildir.
Tazminat davası iş mahkemesinde açılır ve zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır (7036 m.3/3). Yaralanan işçinin işverenlere karşı istemlerinde zamanaşımı kural olarak 10 yıldır (TBK m.146). Ölüm hâlinde yakınların kendi talepleri bakımından ise süre tartışmalıdır: Yargıtay uygulamasında 10 yıllık sürenin uygulandığı kararlar bulunsa da yakınlar iş sözleşmesinin tarafı olmadığından haksız fiil zamanaşımı (TBK m.72: öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl) da tartışılır; süre kaçırmamak için en kısa süre esas alınmalıdır. Ceza dosyasındaki kusur raporu tazminat davasında da önemli bir delildir; bu nedenle soruşturma aşamasından itibaren dosyanın takip edilmesi önerilir.
Sık Sorulan Sorular
İnşaatta yüksekten düşen işçi emniyet kemeri takmamışsa tazminat alabilir mi?
Alabilir; ancak işçiye kusur yüklenirse tazminat bu oranda indirilebilir. İşveren, emniyet kemerinin kullanımını denetlemekle ve öncelikle korkuluk, platform gibi toplu koruma tedbirlerini almakla yükümlüdür. Bu yükümlülükler yerine getirilmemişse işverenin kusuru devam eder.
Arsa sahibi inşaat iş kazasından sorumlu mu?
İnşaatın tamamını bir yükleniciye vermiş ve işin yürütümüne karışmamış arsa sahibi kural olarak asıl işveren sayılmaz. Ancak talimat vermiş, işi fiilen yönetmiş veya ekipman sağlamışsa sorumluluğu araştırılır. Sonuç, sözleşmelere ve şantiyedeki fiilî duruma göre değişir.
İnşaat iş kazası tazminat davası hangi mahkemede açılır?
İş kazasından doğan tazminat davaları iş mahkemesinde, iş mahkemesi bulunmayan yerlerde iş mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür. Davalının yerleşim yeri mahkemesinin yanında kazanın meydana geldiği yer ve işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 m.6/3). Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu değildir.
Sigortasız çalışan inşaat işçisi düşerse SGK öder mi?
Evet. İşe giriş bildirgesi verilmeden önce meydana gelen iş kazasında da gelir ve ödenekler SGK tarafından ödenir. SGK, yaptığı masrafları ve bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değerini kusur şartı aranmaksızın işverenden tahsil eder (5510 m.23).
Ölümlü inşaat kazasında aile hangi tazminatları isteyebilir?
Ölenin desteğinden yoksun kalan eş, çocuklar ve diğer destek görenler destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Cenaze giderleri ve yakınların manevi tazminatı da talep edilebilir. SGK ayrıca hak sahiplerine ölüm geliri bağlar.
Özet
- İnşaat, 2023 SGK verilerinde ölümlü iş kazalarında ilk sıradadır; en sık ölüm nedeni yüksekten düşmedir.
- İşveren toplu koruma tedbirlerine öncelik vermek ve tedbirlere uyulmasını denetlemek zorundadır (6331 m.4, m.5).
- Koordinatör görevlendirilmesi işverenin sorumluluğunu kaldırmaz (Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği m.6/2).
- Kusur dağılımını bilirkişi heyeti belirler; işçinin kusuru oranında tazminat indirilebilir (TBK m.52).
- Yüklenici ve alt yüklenici işçiye karşı müteselsilen sorumludur; iç ilişkide kusura göre paylaşırlar (İş K. m.2, TBK m.61-62).
- Dava iş mahkemesinde açılır, zorunlu arabuluculuk yoktur; işçinin işverenlere karşı istemlerinde zamanaşımı kural olarak 10 yıldır, ölümde yakınlar için süre tartışmalı olduğundan en kısa süre esas alınmalıdır (7036 m.3/3, TBK m.146, m.72).
Yüksekten düşme kazalarında kusur dağılımı, şantiyedeki her tarafın fiilî rolüne ve alınan tedbirlere göre belirlendiğinden tazminatın kapsamı ancak somut dosya üzerinden değerlendirilebilir. Dural Hukuk, inşaat iş kazaları, iş kazası tazminatı ve kusur raporuna itiraz konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk
İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar
İlgili yazılar
- İş Kazası Kusur Raporuna İtiraz Nasıl Yapılır? Bilirkişi Raporunda Süre ve Gerekçeler
- İş Kazasında Kaçınılmazlık Oranı Nedir? Kusur Raporunda Tazminata Etkisi
- Taşeron İşçi İş Kazası Geçirirse Asıl İşveren de Sorumlu mu?
- İşyerinde Beyin Kanaması İş Kazası mı? İnme ve Ani Ölümde SGK ve Tazminat
- Stajyer İş Kazası Geçirirse Ne Olur? Stajyer ve Çırağın Sigorta ve Tazminat Hakları

