Bir kişinin sürekli takip edilmesi, istemediği hâlde defalarca aranması veya sosyal medya üzerinden mesaj yağmuruna tutulması, uzun süre yalnızca "huzur bozma" olarak değerlendirildi. 2022'de yapılan düzenlemeyle bu davranışlar bağımsız bir suç hâline geldi. Israrlı takip suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 123/A maddesinde düzenlenmiştir ve temel hâlinin cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir. Suçun çocuğa, boşanılan eşe karşı işlenmesi gibi nitelikli hâllerinde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapse çıkar.
Israrlı takip suçu, 7406 sayılı Kanun'la TCK'ya eklenmiş ve 27 Mayıs 2022'de Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Suçun soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır ve bu suçta uzlaştırma yoluna gidilemez. Mağdurlar, ceza süreciyle birlikte 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbirleri de talep edebilir. Aşağıda suçun unsurları, cezası, şikâyet süreci ve mağdurun atabileceği adımlar anlatılmaktadır.
Israrlı Takip Suçu Nedir?
TCK'nın 123/A maddesine göre ısrarlı bir şekilde fiziken takip etmek ya da haberleşme, bilişim veya iletişim araçlarını veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan kişi cezalandırılır. Uygulamada bu suça örnek olabilecek davranışlar şunlardır:
- Bir kişiyi evinden, okulundan veya iş yerinden sürekli izlemek ve peşinden gitmek,
- İstenmediği açıkça belli olduğu hâlde tekrar tekrar aramak veya mesaj göndermek,
- Engellendiği hesaplar yerine yeni hesaplar açarak sosyal medyadan ulaşmaya çalışmak,
- Arkadaşlar, aile üyeleri veya iş arkadaşları aracılığıyla mesaj iletmeye çalışmak,
- Kişinin bulunduğu yerlere habersiz ve sürekli olarak gelmek.
Suçun Unsurları: Israr ve Ciddi Huzursuzluk
Suçun oluşması için iki temel unsurun birlikte bulunması gerekir. Birincisi ısrardır: Tek seferlik bir arama veya karşılaşma kural olarak yeterli değildir; davranışın belirli bir süre içinde tekrarlanması ve mağdurun istememesine rağmen sürdürülmesi aranır. Kaç kez tekrarın "ısrar" sayılacağı kanunda belirtilmemiştir; davranışların sıklığı, süresi ve mağdurun açık reddine rağmen devam edilip edilmediği somut olaya göre değerlendirilir.
İkinci unsur sonuçla ilgilidir: Davranışların mağdurda ciddi bir huzursuzluk ya da kendisinin veya yakınlarının güvenliğinden endişe duyma hâli yaratması gerekir. Mağdurun bu nedenle günlük hayatını değiştirmesi, yolunu değiştirmesi, telefon numarasını değiştirmek zorunda kalması gibi durumlar bu unsurun varlığını gösteren önemli işaretlerdir.
Israrlı Takip Suçunun Cezası ve Nitelikli Hâller
TCK'nın 123/A maddesinin ikinci fıkrası, suçun daha ağır cezayı gerektiren hâllerini sayar. Buna göre suçun:
- Çocuğa ya da hakkında ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi,
- Mağdurun okulunu, iş yerini, konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olması,
- Hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbirine karar verilen fail tarafından işlenmesi,
hâlinde ceza artırılır. Cezalar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Hâl | Öngörülen ceza |
|---|---|
| Temel hâl (TCK m.123/A-1) | Altı aydan iki yıla kadar hapis |
| Çocuğa veya ayrılık kararı verilen ya da boşanılan eşe karşı | Bir yıldan üç yıla kadar hapis |
| Mağdurun okulunu, iş yerini veya konutunu değiştirmesine yol açması | Bir yıldan üç yıla kadar hapis |
| Uzaklaştırma veya yaklaşmama tedbirine rağmen işlenmesi | Bir yıldan üç yıla kadar hapis |
Hükmolunan cezanın miktarına ve sanığın durumuna göre hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi, ertelenmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kurumlar gündeme gelebilir. Bunların uygulanıp uygulanmayacağı, her dosyada kanuni şartlara göre ayrıca değerlendirilir.
Şikâyet, Uzlaştırma ve Yargılama Süreci
Israrlı takip suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. TCK'nın 73. maddesine göre şikâyet, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Takip davranışlarının devam ettiği durumlarda yeni eylemler bakımından sürenin ayrıca değerlendirileceği unutulmamalıdır. Şikâyetten vazgeçilmesi ise, sanığın vazgeçmeyi kabul etmemesi hâli dışında, soruşturmanın veya davanın düşmesi sonucunu doğurur.
Suç şikâyete bağlı olmasına rağmen, 7406 sayılı Kanun'la 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinde yapılan değişiklikle ısrarlı takip suçunda uzlaştırma yoluna gidilemeyeceği düzenlenmiştir. Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılabilir. Soruşturma sonunda yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir ve yargılama asliye ceza mahkemesinde yapılır.
Israrlı Takip ile Tehdit ve Huzur Bozma Arasındaki Fark
Israrlı takip, uygulamada bazı benzer suçlarla karıştırılabilir. TCK'nın 123. maddesindeki kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçu, sırf huzur bozmak amacıyla ısrarla telefon etme, gürültü yapma veya hukuka aykırı başka davranışları kapsar; ısrarlı takipte ise fiziki takip veya temas kurma çabası ile mağdurda ciddi huzursuzluk ya da güvenlik endişesi oluşması öne çıkar. Takip sırasında mağdura bir kötülük yapılacağı bildirilirse TCK'nın 106. maddesindeki tehdit, mağdurun özel görüntü veya bilgileri ele geçirilip yayılırsa özel hayatın gizliliğine ilişkin suçlar ayrıca gündeme gelebilir. Hangi suçun veya suçların oluştuğu, eylemlerin niteliğine göre belirlenir.
Mağdur Ne Yapmalı? Delil, Şikâyet ve Koruma Kararı
Israrlı takibe maruz kalan kişinin hem ceza sürecini başlatması hem de kendi güvenliğini sağlaması önemlidir. Bu süreçte şu adımlar yol göstericidir:
- Delilleri saklayın: Mesajların ve arama kayıtlarının ekran görüntülerini, sosyal medya bağlantılarını, tarih ve saatleriyle birlikte kaydedin; görgü tanıklarının iletişim bilgilerini not alın.
- Kamera kayıtlarını isteyin: Takibin yaşandığı yerlerdeki güvenlik kamerası kayıtları kısa sürede silinebileceğinden, bu kayıtların korunması için gecikmeden başvurun.
- Şikâyette bulunun: Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da sözlü şikâyette bulunun.
- Koruma tedbiri talep edin: 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında uzaklaştırma, yaklaşmama ve iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme gibi tedbirler istenebilir.
Koruma tedbirleri aile mahkemesinden talep edilir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bazı tedbirler kolluk amiri veya mülki amir tarafından da alınabilir. Tedbir kararına aykırı davranan kişi hakkında 6284 sayılı Kanun uyarınca zorlama hapsi uygulanabilir; tedbire rağmen takibin sürmesi ise ısrarlı takip suçunun nitelikli hâlini oluşturur. Başvuru süreci ve tedbir türleri için koruma kararının nasıl alındığını anlatan yazıya göz atabilirsiniz.
Hakkında ısrarlı takip iddiasıyla şikâyette bulunulan kişi açısından ise ifade aşamasında müdafi yardımından yararlanmak ve mağdurla iletişim kurmaya çalışmaktan kaçınmak önemlidir. Şikâyetten sonra sürdürülen temas girişimleri yeni bir suçlamaya veya koruma kararı ihlaline dönüşebilir.
Israrlı Takip Dosyalarında Sık Yapılan Hatalar
Uygulamada mağdurların haklı oldukları hâlde süreçte zorlandıkları bazı durumlar dikkat çekmektedir:
- Şikâyeti ertelemek: Takibin kendiliğinden biteceği düşüncesiyle beklemek, hem altı aylık şikâyet süresi bakımından risk yaratır hem de delillerin kaybolmasına yol açabilir.
- Delilleri silmek: Rahatsız edici mesajları silmek veya hesabı tamamen kapatmak, ispatı zorlaştırabilir. Engellemeden önce kayıt almak daha doğrudur.
- Karşılıklı tartışmaya girmek: Faile hakaret veya tehdit içeren cevaplar vermek, mağdurun kendisini de bir suçlamayla karşı karşıya bırakabilir.
- Yalnızca tek bir yola başvurmak: Ceza şikâyeti ile koruma tedbiri talebi birbirinin alternatifi değildir; ikisi birlikte yürütülebilir.
Sık Sorulan Sorular
Israrlı takip suçu şikâyete bağlı mı?
Evet. TCK'nın 123/A maddesine göre suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Şikâyet, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.
Israrlı takip suçunun cezası nedir?
Temel hâlde altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörülür. Çocuğa veya boşanılan eşe karşı işlenmesi, mağdurun okul, iş veya konut değiştirmesine yol açması ya da koruma tedbirine rağmen işlenmesi hâllerinde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir.
Sosyal medyadan sürekli mesaj atmak ısrarlı takip sayılır mı?
İstenmediği açıkça belli olmasına rağmen sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları veya e-posta yoluyla tekrar tekrar temas kurmaya çalışmak, mağdurda ciddi huzursuzluk yaratıyorsa ısrarlı takip suçunu oluşturabilir.
Eski sevgiliyi veya eski eşi sürekli aramak suç mu?
Karşı tarafın görüşmek istemediğini açıkça belirtmesine rağmen sürdürülen aramalar, mesajlar veya kapıya gitmeler, karşı tarafta ciddi huzursuzluk ya da güvenlik endişesi yaratıyorsa ısrarlı takip suçunu oluşturabilir. Mağdur, hakkında ayrılık kararı verilen veya boşanılan eşse ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir.
Israrlı takip suçunda uzlaştırma var mı?
Hayır. Suç şikâyete bağlı olsa da Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesi uyarınca ısrarlı takip suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez.
Israrlı takip için koruma kararı alınabilir mi?
Evet. Mağdur, 6284 sayılı Kanun kapsamında aile mahkemesinden uzaklaştırma, yaklaşmama ve iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme gibi koruma tedbirleri talep edebilir. Bu tedbirler ceza soruşturmasından bağımsız olarak da istenebilir.
Özet
- Israrlı takip suçu, 7406 sayılı Kanun'la TCK'nın 123/A maddesine eklenmiş ve 27 Mayıs 2022'de yürürlüğe girmiştir.
- Temel hâlin cezası altı aydan iki yıla, nitelikli hâllerin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir.
- Suç için davranışın ısrarlı olması ve mağdurda ciddi huzursuzluk veya güvenlik endişesi yaratması gerekir.
- Soruşturma şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi altı aydır ve uzlaştırma uygulanmaz.
- Mağdur, 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbirleri isteyebilir; tedbire rağmen takip nitelikli hâl oluşturur.
Israrlı takip dosyalarında delillerin zamanında toplanması, şikâyet süresinin kaçırılmaması ve koruma tedbirlerinin doğru şekilde talep edilmesi büyük önem taşır. Dural Hukuk, ceza soruşturması ve kovuşturmasında hem mağdurlara hem şüpheli ve sanıklara hukuki destek sunmaktadır. Büroya 0535 260 74 54 numaralı telefondan veya iletişim sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk