Yeni bir işe başlayan ya da ürününe isim veren herkesin sorduğu sorulardan biri marka tescili ne kadar sürer sorusudur. Kısa cevap şudur: Kanunda başvurudan tescile kadar geçecek toplam bir süre belirlenmemiştir. Eksiksiz yapılan ve itiraza uğramayan başvurularda süreç uygulamada çoğunlukla 6 ila 12 ay arasında tamamlanmaktadır. Başvuruya itiraz edilmesi, Türk Patent ve Marka Kurumunun (TÜRKPATENT) ret kararı vermesi veya bu kararlara itiraz edilmesi hâlinde süreç bir yılı rahatlıkla aşabilir.
Toplam süre belirsiz olsa da sürecin bazı aşamaları kanunla belirlenmiş kesin sürelere bağlıdır. Örneğin 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 18. maddesine göre Resmî Marka Bülteninde yayımlanan başvurulara yayım tarihinden itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir. Bu yazıda marka tescil sürecinin aşamaları, her aşamadaki süreler, süreci uzatan durumlar ve tescilden sonra dikkat edilmesi gerekenler anlatılmaktadır.
Marka Tescil Süreci Hangi Aşamalardan Oluşur?
Bir marka başvurusu, tescil belgesi düzenlenene kadar genel olarak şu aşamalardan geçer:
- Ön araştırma: Başvurudan önce aynı veya benzer markaların bulunup bulunmadığı araştırılır. Zorunlu değildir, ancak ret ve itiraz riskini azaltır.
- Başvuru: Başvuru, TÜRKPATENT'in elektronik sistemi üzerinden marka örneği, mal ve hizmet listesi ve ücret ödemesiyle yapılır. Başvuru tarihi bu aşamada belirlenir.
- Şekli inceleme: Başvurunun belgeleri ve ücretleri kontrol edilir. Eksiklik varsa giderilmesi için kural olarak iki ay süre verilir; süresinde giderilmeyen başvuru işlemden kaldırılır.
- Esas inceleme: Kurum, başvuruyu Kanun'un 5. maddesindeki mutlak ret nedenleri bakımından inceler. Ayırt edici niteliği olmayan, tanımlayıcı veya daha önce aynı mallar için tescil edilmiş ya da başvurusu yapılmış markalarla aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olan işaretler reddedilir.
- Bültende yayım: Reddedilmeyen başvuru Resmî Marka Bülteninde yayımlanır.
- İtiraz süresi: Yayımdan itibaren iki ay içinde üçüncü kişiler, özellikle önceki hak sahipleri, başvuruya itiraz edebilir.
- Tescil: İtiraz yapılmazsa veya itirazlar reddedilip kesinleşirse, tescil ücretinin ödenmesiyle marka Sicile kaydedilir, tescil Bültende yayımlanır ve tescil belgesi düzenlenir.
Başvurunun nasıl hazırlanacağı, sınıf seçimi ve gerekli bilgiler hakkında ayrıntılı bilgi için marka tescili nasıl yapılır başlıklı yazıya göz atabilirsiniz.
Aşamalara Göre Süreler
Aşağıdaki tabloda sürecin kanun ve yönetmelikle belirlenmiş süreleri ile Kurumun iş yüküne bağlı aşamaları birlikte gösterilmiştir:
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Şekli eksikliklerin giderilmesi | 2 ay | SMK Uygulama Yönetmeliği m.8 |
| Esas inceleme ve Bültende yayım | Belirli bir süre yok; Kurumun iş yüküne bağlı | - |
| Yayımlanan başvuruya itiraz | Yayımdan itibaren 2 ay | SMK m.18 |
| Başvuru sahibinin itiraza karşı görüşü | 1 ay | Yönetmelik m.28 |
| Kurum kararına itiraz (YİDK) | Kararın bildiriminden itibaren 2 ay | SMK m.20 |
| Tescil ücretinin ödenmesi | Kurumun verdiği 2 aylık süre | Yönetmelik m.12 |
| YİDK kararına karşı dava | Kararın bildiriminden itibaren 2 ay | SMK; Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi |
Tescil ücreti süresinde ödenmez veya ödeme bilgisi Kuruma sunulmazsa başvuru işlemden kaldırılır. Bu nedenle itiraz süresinin bitiminden sonra Kurumdan gelecek bildirimlerin yakından takip edilmesi gerekir.
Marka Tescil Sürecini Uzatan Durumlar
İtirazsız ve sorunsuz ilerleyen bir başvuru ile itiraza uğrayan bir başvuru arasında süre bakımından ciddi fark vardır. Süreci uzatan başlıca durumlar şunlardır:
- Şekli eksiklikler: Eksik belge veya ücret, iki aya kadar ek bekleme demektir.
- Mutlak ret kararı: Kurum başvuruyu kısmen veya tamamen reddederse, karara itiraz ve Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) süreci başlar.
- Yayına itiraz: Önceki marka sahipleri, Kanun'un 6. maddesindeki nispi ret nedenlerine dayanarak itiraz edebilir. Bu durumda karşı görüş ve inceleme aşamaları eklenir.
- Kullanımın ispatı talebi: İtiraza dayanak marka, başvuru tarihinde Türkiye'de en az beş yıldır tescilliyse başvuru sahibi, Kanun'un 19. maddesi uyarınca itiraz eden markanın gerçekten kullanıldığının ispatını isteyebilir. Bu da ek delil süreleri doğurur.
- Uzlaşma veya arabuluculuk: Taraflar uzlaşma için zaman isterse inceleme bir süre ertelenebilir.
- Yargı aşaması: YİDK kararına karşı dava açılması hâlinde süreç, mahkeme sonuçlanıncaya kadar uzar.
Ret kararına veya itiraz sonucuna karşı ne yapılabilir?
Kurumun başvuruyu reddeden ya da itiraz hakkında verdiği kararlara karşı, kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde gerekçeli bir dilekçeyle ve ücreti ödenerek itiraz edilebilir. Bu itirazları Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu inceler ve Kurum içindeki son kararı verir. Kurulun kararına karşı da bildirimden itibaren iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde dava açılabilir.
İtirazsız ve İtirazlı Başvuruda Örnek Takvim
Aşağıdaki karşılaştırma, kesin süreler vermek amacıyla değil, iki senaryo arasındaki farkı göstermek için hazırlanmıştır:
| Senaryo | Sürecin olası seyri |
|---|---|
| İtirazsız ve eksiksiz başvuru | Başvuru, Kurumun iş yüküne bağlı inceleme ve Bültende yayım, iki aylık itiraz süresi, tescil ücreti bildirimi ve iki aylık ödeme süresi, Sicile kayıt ve belge |
| Yayına itiraz edilen başvuru | Yukarıdaki aşamalara ek olarak başvuru sahibinin bir aylık görüş süresi, gerekirse kullanım ispatı, Kurumun itiraz kararı, iki aylık YİDK itiraz süresi ve YİDK incelemesi |
| Dava aşamasına taşınan başvuru | Tüm idari aşamalara ek olarak mahkeme süreci; tescil, kesinleşen yargı kararına göre gerçekleşir |
Başvuru Tarihinin Önemi ve Koruma Ne Zaman Başlar?
Marka tescil süreci aylar sürse de başvuru tarihi önemli bir avantaj sağlar. Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 23. maddesine göre tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden başlayarak on yıldır. Yani tescil gerçekleştiğinde koruma, başvurunun yapıldığı tarihe geri götürülerek hesaplanır. Ayrıca aynı veya benzer bir işaret için sonradan yapılan başvurular karşısında önceki başvuru sahibi öncelik kazanır.
Bununla birlikte tescil tamamlanana kadar marka hakkına dayalı koruma tam anlamıyla kullanılamaz ve başvurunun reddedilme ihtimali her zaman bulunur. Bu nedenle başvuru aşamasında karşılaşılan taklitlere ilişkin delillerin saklanması ve sürecin düzenli takip edilmesi önemlidir.
Tescilden Sonra Dikkat Edilmesi Gerekenler
Marka tescil belgesinin alınmasıyla süreç bitmez. Tescilli markanın korunması için şu konulara dikkat edilmelidir:
- Yenileme: Koruma süresi her on yılda bir yenilenebilir. Yenileme talebi koruma süresinin bittiği tarihten önceki altı ay içinde yapılır; bu süre kaçırılırsa bitişten sonraki altı ay içinde ek ücretle yenileme mümkündür.
- Kullanma zorunluluğu: Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmaksızın ciddi biçimde kullanılmayan markalar, talep üzerine iptal edilebilir. Kullanmama nedeniyle iptal talepleri 2024 yılından itibaren TÜRKPATENT tarafından incelenmektedir.
- Bülten takibi: Benzer markaların tescil edilmesini önlemek için Resmî Marka Bülteninin düzenli takip edilmesi ve iki aylık itiraz süresi içinde harekete geçilmesi gerekir.
- Yurt dışı koruma: Türkiye'de yapılan tescil yalnızca Türkiye'de koruma sağlar. Markanın başka ülkelerde de korunması isteniyorsa, ilgili ülkelerde veya Madrid Protokolü sistemi üzerinden ayrıca başvuru yapılması gerekir.
- Devir ve lisans: Tescilli marka devredilebilir veya lisans sözleşmesine konu edilebilir. Bu işlemlerin Sicile kaydettirilmesi, üçüncü kişilere karşı sonuç doğurması bakımından önemlidir.
Süreci Hızlandırmak İçin Öneriler
Kurumun inceleme süresini başvuru sahibi doğrudan kısaltamaz; ancak gecikmeye yol açan sorunları en aza indirmek mümkündür:
- Başvurudan önce kapsamlı bir benzerlik araştırması yapmak,
- Ayırt edici, tanımlayıcı olmayan bir marka seçmek,
- Mal ve hizmet listesini doğru sınıflarda ve açık ifadelerle hazırlamak,
- Başvuru ve tescil ücretlerini eksiksiz ve süresinde ödemek,
- Kurum bildirimlerini ve Bülten yayımını düzenli takip etmek.
TÜRKPATENT ücretleri her yıl güncellendiğinden, başvuru ve tescil ücretlerinin başvuru tarihinde Kurumun güncel ücret tarifesinden kontrol edilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Marka tescili kaç ayda çıkar?
Kanunda toplam bir süre yoktur. İtirazsız ve eksiksiz başvurularda süreç uygulamada çoğunlukla 6 ila 12 ay arasında tamamlanır; itiraz veya ret hâlinde bir yılı aşabilir.
Marka başvurusuna itiraz süresi ne kadar?
Resmî Marka Bülteninde yayımlanan başvurulara, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir. İtiraz ücreti de bu süre içinde ödenmelidir.
Markaya itiraz edilirse süreç ne kadar uzar?
İtirazın incelenmesi, başvuru sahibinin görüşü, gerekirse kullanım ispatı ve YİDK aşaması eklendiğinden süreç birkaç ay ile bir yılı aşan süre arasında uzayabilir. Dava açılırsa süre daha da uzar.
Marka başvurusu yapıldıktan sonra marka kullanılabilir mi?
Kullanılabilir; ancak tescil tamamlanana kadar başvurunun reddedilme ihtimali vardır ve başka birinin önceki hakkıyla çakışma riski devam eder. Bu nedenle başvuru öncesi araştırma önemlidir.
Marka tescil belgesi ne zaman gelir?
Tescil belgesi, itiraz süresinin itirazsız geçmesi veya itirazların reddedilip kesinleşmesi üzerine tescil ücretinin ödenmesi ve markanın Sicile kaydedilmesinden sonra düzenlenir. Ücretin geç ödenmesi bu aşamayı geciktirir.
Marka tescili kaç yıl geçerlidir?
Koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve her on yılda bir yenilenebilir.
Özet
- Marka tescili için kanunda toplam bir süre yoktur; itirazsız başvurularda süreç çoğunlukla 6-12 ay sürer.
- Bültende yayımlanan başvurulara yayımdan itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir (SMK m.18).
- Kurum kararlarına bildirimden itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir (SMK m.20).
- Tescil ücreti Kurumun verdiği iki aylık süre içinde ödenmezse başvuru işlemden kaldırılır.
- Koruma süresi başvuru tarihinden başlar ve on yıldır; her on yılda bir yenilenebilir.
- Tescil sonrasında beş yıllık kullanma zorunluluğu ve Bülten takibi önemlidir.
Marka araştırması, başvurunun hazırlanması, Bülten takibi, itiraz ve YİDK süreçlerinde Dural Hukuk destek verebilir. Markanızla ilgili değerlendirme için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk