Yabancıların Türkiye'de şirket kurması, yasal çerçevenin doğru bilinmesi şartıyla oldukça şeffaf bir usule dayanır. Yabancı uyruklu gerçek veya tüzel kişiler, yerli yatırımcılarla aynı yasal haklardan yararlanır. Ülke sınırları içerisinde ticari faaliyette bulunmak isteyen girişimciler, Türk Ticaret Kanunu mevzuatına tabi tutulur. Ticari hayatın güvenle yürümesine zemin hazırlayan yasal düzenlemeler, yabancı sermayenin güvence altına alınmasına yardım eder.
Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Çerçevesinde Haklar
4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu, uluslararası sermayeli işletmelerin haklarını yasal koruma şemsiyesi altına alır. Kanunun 3. maddesi, serbesti ve eşit muamele prensibini düzenler. Bahsi geçen maddeye göre yabancı yatırımcılar, yerli yatırımcılarla eşit koşullarda ticari faaliyette bulunma hakkını elinde tutar. Uluslararası antlaşmalar ve özel kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yabancı sermayeli şirket kuruluşu önünde herhangi bir yasal engel bulunmaz. Doğru adımları atmak ve yasal işlemleri eksiksiz tamamlamak hedefleniyorsa, mevzuata hakim avukatlarla yola çıkmak fayda getirir. Daha detaylı bilgi almak için uzman bir hukuk bürosuna danışabilirsiniz.
Türk Ticaret Kanunu Kapsamında Kurulabilecek Şirket Türleri
Yabancı yatırımcılar, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu mevzuatına uygun bütün şirket tiplerini kurma hakkını taşır. Yatırımcılar en çok anonim şirket ve limited şirket modellerine rağbet eder. Her iki şirketin sermaye yapıları, yönetim biçimleri ve yasal yükümlülükleri birbirinden ayrılır. Ticari hedeflere en uygun kurumsal yapıyı belirlemek, ilerleyen aşamalarda yaşanacak hukuki sorunların önüne geçer.
Anonim şirket yapısı ve şartları
Anonim şirketler, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş ticari ortaklıklardır. Yabancı uyruklu kişiler, tek başlarına veya başka ortaklarla beraber anonim şirket kurabilir. Kurucuların tamamı yabancı uyruklu kişiler arasından seçilebilir. Sermaye tutarının asgari miktarının kanunda yer alan alt sınırın üstünde kalması şarttır. 2024 yılı itibarıyla anonim şirketlerin asgari başlangıç sermayesi 250.000 Türk Lirası tutarına yükseltilmiştir. Yönetim kurulu üyelerinin Türk vatandaşı veya Türkiye'de yerleşik kalma zorunluluğu yoktur. Hukuki altyapının sorunsuz işlemesi adına alanında uzman bir avukatın desteği her zaman önerilir.
Limited şirket yapısı ve şartları
Limited şirketler, en az bir ortakla kurulan ve ortakların sadece taahhüt ettikleri esas sermaye payları oranında sorumlu tutulduğu yapılardır. Yabancı gerçek veya tüzel kişiler, limited şirket ortaklığı kurabilir. Müdürler kurulundan en az birinin şirketi temsile yetkili atanması ve bu kişinin Türkiye'de ikamet etmesi şartı bazı yasal durumlarda aranabilir. Asgari sermaye tutarı 50.000 Türk Lirası seviyesinde belirlenmiştir. Yabancı sermayeli limited şirket kuruluşu işlemleri, ticaret sicil müdürlükleri nezdinde yürütülür.
Kuruluş Aşamasında İstenen Resmî Belgeler
Şirket ana sözleşmesinin hazırlanması ve Mersis sistemi üzerinden onaya sunulması, işlemlerin ilk ayağını meydana getirir. Ortakların pasaport tercümeleri, noter onaylı suretleri ve vergi numaraları ticaret sicil müdürlüğüne teslim edilir. İmza beyannameleri ve kuruluş bildirim formları eksiksiz biçimde dosyaya eklenir. Yabancı tüzel kişilerin ortaklık kurması halinde, kendi ülkelerinden alacakları faaliyet belgesi ve sicil özetinin apostil şerhli halleri istenir. Evrakların yeminli tercüman aracılığıyla Türkçeye çevrilmesi şarttır. Yabancı dildeki belgelerin Türk hukukuna uyarlanması aşamasında titiz bir çalışma yürütülmelidir. Hatalı çeviriler veya eksik tasdik işlemleri, tescil talebinin reddedilmesine yol açar. Profesyonel destek alarak riskleri en aza indirebilirsiniz. Daha detaylı bilgi almak için uzman bir hukuk bürosuna danışabilirsiniz.
Çalışma Ve İkamet İzni Bağlantısı
Yabancıların şirket kurması, doğrudan çalışma izni hakkı doğurmaz. Şirket ortaklığı kuran yabancıların Türkiye'de aktif biçimde çalışabilmesi, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu hükümlerine bağlıdır. Ortakların, şirket faaliyete geçtikten sonra Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına başvuru yapması şarttır. Şirketin ödenmiş sermaye miktarının belli bir sınırın üzerinde tutulması ve Türk vatandaşı istihdam edilmesi gibi kriterler aranır. İkamet izni başvuruları ise Göç İdaresi Başkanlığı üzerinden yürütülür. Kurumsal yapıların faaliyete geçmesi, ikamet izni ve çalışma izni işlemleri birbirine entegre biçimde yönetilmelidir.
Mali Yükümlülükler Ve Vergilendirme
Yabancı sermayeli işletmeler, yerli kurumlarla aynı vergi mevzuatına tabidir. Kurumlar vergisi, katma değer vergisi ve muhtasar beyannameler düzenli aralıklarla maliyeye bildirilir. Yabancı yatırımcılar, çifte vergilendirmeyi önleme antlaşmaları kapsamında bazı muafiyetlerden yararlanma hakkı elde eder. Türkiye'nin birçok ülkeyle imzaladığı bu antlaşmalar, yatırımcıların kendi ülkelerinde tekrar vergi ödemesinin önüne geçer. Doğru finansal ve hukuki yapılandırma, şirketlerin maliyetlerini düşürmesine yardımcı olur.
Ticaret Sicil İşlemleri Ve Tescil Prosedürleri
Bütün evrakların hazırlanmasının ardından, ticaret odasına kayıt işlemleri başlar. Rekabet kurumu payının ödenmesi ve kuruluş sermayesinin bloke edilmesi aşamaları tamamlanır. Tescil işleminin ticaret sicil gazetesinde ilan edilmesiyle beraber şirket tüzel kişilik kazanır. Vergi dairesi yoklamaları ve SGK işyeri bildirgeleri hızlıca aktif edilir. Yabancı yatırımcılar, banka hesabı açılışlarında bürokratik engellerle karşılaşabilir. Bankalar, kara paranın aklanmasının önlenmesi mevzuatı gereği ekstra belge talep edebilir. Bu tür idari zorlukları aşmak için hukuki destek almak işleri hızlandırır. Aşamaları tek başınıza yönetmek zaman kayıplarına yol açar. Hukuk büroları, mevzuatın güncel kurallarına göre yatırımcıyı yönlendirir.
Serbest Bölgelerde Yabancı Sermayeli Yatırımlar
Türkiye sınırları içinde yer alan serbest bölgeler, yabancı yatırımcılara çeşitli gümrük ve vergi avantajları tanır. İhracat odaklı üretim veya ticaret yapmayı planlayan yabancı girişimciler, bu bölgelerde ticari işletme kurmayı tercih eder. Serbest bölgelerde faaliyet yürüten şirketler, kurumlar vergisi istisnalarından yararlanma şansı bulur. Yabancı personelin çalışma izni işlemleri, serbest bölge müdürlüklerinin yetkisi altındadır. Serbest bölgeler mevzuatı, normal ticaret sicil aşamalarından bağımsız bazı kurallara dayanır. Bu alanlarda yer tahsisi ve faaliyet ruhsatı alımı titiz hukuki yazışmalar yapılmasını mecburi kılar. İşlemlerin takibinde uzman avukatların rolü büyüktür. Daha detaylı bilgi almak için uzman bir hukuk bürosuna danışabilirsiniz.
Yabancı Ortakların Kar Payı Dağıtımı Ve Para Transferleri
Ticari faaliyetlerden elde edilen karların yurt dışına transfer edilmesi yatırımcılar cephesinde hassas bir konudur. 4875 sayılı Kanun, net karların ve satış bedellerinin yurt dışına serbestçe aktarılmasını güvence altına alır. Şirketin yıl sonu bilançosunda görülen net kar, yasal yedek akçeler ayrıldıktan sonra ortaklara dağıtılır. Yabancı ortaklar, paylarına düşen tutarı kendi ülkelerindeki banka hesaplarına transfer etme hakkını taşır. Para transferleri esnasında bankacılık mevzuatına ve Mali Suçları Araştırma Kurulu kurallarına tam uyum aranır. Vergisel kesintilerin zamanında maliye hesaplarına yatırılması mecburi bir adımdır. Stopaj oranları, Türkiye'nin diğer ülkelerle imzaladığı çifte vergilendirmeyi önleme antlaşmaları çerçevesinde değişiklik gösterir. Yatırımcıların kendi lehlerine en uygun oranları bulması vergi hukuku uzmanlarının yönlendirmesiyle mümkündür.
Şirket Birleşmeleri Ve Pay Devirleri
Yabancı uyruklu kişiler sadece sıfırdan bir işletme kurmak zorunda kalmaz. Türkiye'de hali hazırda faaliyette bulunan yerli bir şirketin hisselerini devralarak da yatırım yapabilirler. Hisse devri işlemleri, Türk Ticaret Kanunu kurallarına göre gerçekleştirilir. Şirketin geçmiş borçlarından doğan sorumlulukları tespit etmek adına geniş çaplı bir hukuki inceleme yapılması önerilir. Taraflar arasındaki devir sözleşmelerinin şarta bağlı hükümler barındırması, ileride yaşanacak ihtilafları engeller. Şirket birleşmelerinde rekabet kurumu izinleri devrede kalır. Bu kapsamlı hukuki usullerin baştan sona eksiksiz tamamlanması şarttır.