Son güncelleme: 15 Kasım 2026
Araç mahrumiyet bedeli nedir sorusunun kısa cevabı şudur: Araç mahrumiyet bedeli, kazada hasar gören aracın onarımda kaldığı makul süre boyunca araçtan yoksun kalmanın karşılığıdır. Hususi araçta çoğunlukla aynı nitelikte bir aracın kira bedeli (ikame araç bedeli), ticari araçta ise net kazanç kaybı üzerinden hesaplanır; bu zarar trafik sigortasından değil, kusurlu sürücü ve aracın işleteninden istenir.
Trafik sigortası bu kalemi karşılamaz; çünkü 7327 sayılı Kanunla 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na (KTK) eklenen hüküm, gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları teminat dışında bırakmıştır. Bu yazıda araç mahrumiyet bedelinin hasar ve değer kaybından farkı, kimden isteneceği, hususi araçta ikame araç bedelinin ve taksi, kamyon gibi ticari araçlarda kazanç kaybının nasıl hesaplandığı ve hangi belgelerin gerektiği anlatılmaktadır.
Araç Mahrumiyet Bedeli Nedir? Hasar ve Değer Kaybından Farkı
Trafik kazasında aracı zarar gören kişinin talepleri birkaç kaleme ayrılır. Araç mahrumiyeti, aracın kendisindeki zarar değil, araçtan yararlanamamanın doğurduğu zarardır. 2026'da meydana gelen otomobil kazalarında trafik sigortasının maddi zarar teminatı araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL'dir; ancak bu teminat her kalemi kapsamaz:
| Kalem | Neyi karşılar? | Trafik sigortasından istenir mi? |
| Hasar (onarım bedeli) | Aracın onarım masrafı veya pert hâlinde gerçek değeri | Evet, limit içinde |
| Değer kaybı | Onarılan aracın ikinci el piyasasındaki değer düşüşü | Evet; 01.07.2026'dan itibaren maddi zararlar teminatına dahil |
| Araç mahrumiyeti (ikame araç bedeli) | Makul onarım süresince araçtan yoksun kalma | Hayır (KTK m.92/1-k) |
| Ticari kazanç kaybı | Taksi, kamyon gibi araçların çalışamadığı dönemdeki net kazanç | Hayır (KTK m.92/1-k) |
| Trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan aracın değer kaybı | Pert araçta ayrıca değer kaybı | Hayır (KTK m.92/1-l) |
KTK'nın 92. maddesinin birinci fıkrasının (k) bendi 7327 sayılı Kanunla eklenmiş ve dolaylı zararları trafik sigortası teminatı dışında bırakmıştır. Anayasa Mahkemesinin 2022 tarihli kararında (l) bendinin iptal talebi reddedilmiş, (k) bendi ise o davada incelenmemiştir. Kaza tarihinde yürürlükte olan düzenleme esas alındığından eski tarihli kazalarda durum ayrıca değerlendirilmelidir.
Araç Mahrumiyet Bedeli Kimden İstenir?
Araç mahrumiyeti zararı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 49. maddesindeki haksız fiil sorumluluğuna ve KTK m.85'teki işleten sorumluluğuna dayanır. Kusurlu sürücü ile aracın işleteni zarar görene karşı sorumludur; işletenin sorumluluğu kusur aranmayan bir tehlike sorumluluğudur.
- Sürücü ve işleten: Talebin asıl muhatabıdır. Tacir olmayan sürücü ve işletene karşı dava asliye hukuk mahkemesinde görülür ve dava şartı arabuluculuk aranmaz.
- Ticari işletmeler arasında: İki taraf da tacirse ve kaza her ikisinin ticari işletmesiyle ilgiliyse dava ticari dava sayılabilir; bu durumda dava öncesi arabuluculuk şartı gündeme gelebilir. Bölge adliye mahkemesi kararları bu konuda çelişkili olduğundan somut olaya göre değerlendirilmelidir.
- Trafik sigortacısı: Bu kalem teminat dışında olduğundan sigortacıya veya Sigorta Tahkim Komisyonuna yöneltilmesi kural olarak sonuç vermez.
- Kendi kasko poliçeniz: Kasko poliçenizde ikame araç teminatı varsa onarım süresince araç sağlanabilir. Kaskonun sağladığı ikame araç, aynı dönem için karşı taraftan istenecek mahrumiyet zararını azaltır veya ortadan kaldırır.
Hususi Araçta İkame Araç Bedeli Nasıl Hesaplanır?
Yargıtay, değer kaybı ve araç mahrumiyeti zararının teknik bilgi gerektiren konular olduğunu belirtmiş; araç mahrumiyetinin, aracın makul tamir süresi ile aynı vasıftaki bir aracın kiralanması için gerekli bedel belirlenerek hesaplanmasını istemiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2025/8637 E., 2025/14493 K., 22.10.2025; kanun yararına bozma). Hesapta şu ilkeler öne çıkar:
- Makul onarım süresi: Aracın serviste fiilen beklediği süre değil, hasarın giderilmesi için teknik olarak gereken makul süre esas alınır. Parça beklemesi veya onay gecikmesi gibi nedenlerle uzayan sürenin tamamı her zaman karşılanmaz.
- Emsal kira bedeli: Aynı sınıf ve nitelikteki bir aracın kaza tarihindeki günlük kira bedeli esas alınır.
- Kiralama belgesi şart değil: Yargıtay'ın kanun yararına verdiği bir başka kararda, araç kiralandığına dair belge sunulmamasının talebin reddi için yeterli olmadığı, makul tamir süresi ve ikame araç bedelinin bilirkişi aracılığıyla belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını dikkate alarak hakkaniyete uygun bir miktar belirler (TBK m.50/2).
| Varsayım | Değer |
| Bilirkişinin belirlediği makul onarım süresi | 12 gün |
| Aynı nitelikteki aracın günlük emsal kira bedeli | 1.800 TL |
| Araç mahrumiyet bedeli | 12 × 1.800 TL = 21.600,00 TL |
Örnekteki rakamlar varsayımdır ve yalnızca yöntemi göstermek içindir; gerçek tutar, bilirkişinin onarım süresi ve emsal kira bedeli tespitine göre belirlenir.
Taksi, Kamyon ve Ticari Araçta Kazanç Kaybı

Ticari araçlarda zarar çoğunlukla aracın çalışamadığı dönemdeki kazanç kaybı olarak ortaya çıkar. Yargıtay uygulamasına göre bu hesapta şu noktalar önemlidir:
- Brüt hasılat değil net kazanç: Aracın günlük hasılatından yakıt, bakım ve amortisman gibi giderler düşülerek net kazanç bulunur (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2014/23949 E., 2015/326 K., 15.01.2015).
- Makul onarım süresi: Kazanç kaybı, aracın serviste kaldığı sürenin tamamı için değil, makul onarım süresi için hesaplanır (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2016/13822 E., 2017/10397 K., 13.11.2017).
- Pert durumunda: Onarım ekonomik değilse aynı nitelikte yeni bir araç temini için gereken makul süre dikkate alınır.
- Kayıtlarla ispat: Ticari defterler, faturalar, vergi kayıtları, aracın çalıştığı firma veya kooperatifin kayıtları ve esnaf odası yazıları kazancın ispatında kullanılır; kazadan önceki dönemin kayıtları özellikle önemlidir.
| Varsayım (taksi örneği) | Değer |
| Günlük ortalama hasılat | 5.500 TL |
| Günlük gider (yakıt, bakım, amortisman vb.) | 2.300 TL |
| Günlük net kazanç | 3.200 TL |
| Makul onarım süresi | 10 gün |
| Kazanç kaybı | 10 × 3.200 TL = 32.000,00 TL |
| Brüt hasılat üzerinden yapılan hatalı hesap | 10 × 5.500 TL = 55.000,00 TL |
Örnek varsayımsaldır. Ticari araç sahibi onarım süresince ikame bir araç kiralayıp işine devam ettiyse, aynı dönem için hem kira bedeli hem tam kazanç kaybı istenmesi aynı zararın iki kez istenmesi anlamına gelebilir; bu durumda talep somut olaya göre kurulmalıdır.
Belgeler, Süreler ve Dava Süreci
- Hasar ve onarım belgeleri: Eksper raporu, servis iş emri, aracın servise giriş ve çıkış tarihlerini gösteren belgeler ve parça bekleme yazışmaları saklanmalıdır.
- Kira ve gelir belgeleri: Araç kiraladıysanız kira sözleşmesi ve faturalar; ticari araçta kazadan önceki dönemin gelir ve gider kayıtları toplanmalıdır.
- Kaza tespit tutanağı ve kusur durumu: Talep kusurlu sürücüye ve işletene yöneltileceği için kusur oranı belirleyicidir; kendi kusurunuza denk gelen kısım istenemez.
- Dava türü: Belirsiz alacak davasını düzenleyen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 107. maddesi, 31.07.2026'dan itibaren kaldırıldı. Yukarıdaki 2025 tarihli Yargıtay kararı eski düzenleme döneminde verilmiştir; bugün kısmi dava açılır ve talep bilirkişi raporundan sonra bir defaya mahsus artırılabilir (HMK m.109/4).
- Zamanaşımı: Talep, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, her hâlde kazadan itibaren 10 yıl içinde ileri sürülmelidir (KTK m.109).
Hasar, değer kaybı ve diğer maddi kalemler için maddi hasarlı kazada haklar yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Araç mahrumiyet bedeli trafik sigortasından alınır mı?
Kural olarak hayır. KTK m.92/1-(k) bendi gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları trafik sigortası teminatı dışında bırakır. Bu nedenle talep kusurlu sürücüye ve aracın işletenine yöneltilir.
Araç kiralamadıysam ikame araç bedeli isteyebilir miyim?
İsteyebilirsiniz. Yargıtay, kiralama belgesi sunulmamasını talebin reddi için yeterli görmemiş; makul tamir süresi ve aynı nitelikte aracın kira bedelinin bilirkişiyle belirlenmesini istemiştir. Fiilen araç kiraladıysanız fatura ve sözleşme ispatı kolaylaştırır.
Aracım serviste 40 gün kaldı; 40 günün tamamını isteyebilir miyim?
Her zaman değil. Esas alınan süre aracın serviste fiilen kaldığı süre değil, hasarın giderilmesi için gereken makul onarım süresidir. Gecikmenin nedeni ve kimden kaynaklandığı somut olayda ayrıca değerlendirilir.
Taksimin çalışamadığı günlerin kazanç kaybı nasıl ispatlanır?
Kazadan önceki döneme ait ticari defterler, faturalar, vergi kayıtları, durak veya kooperatif kayıtları ve esnaf odası yazıları kullanılır. Hesapta brüt hasılat değil, yakıt, bakım ve amortisman gibi giderler düşüldükten sonra kalan net kazanç esas alınır.
Aracım pert olduysa araç mahrumiyet bedeli istenebilir mi?
İstenebilir. Bu durumda onarım süresi yerine aynı nitelikte yeni bir araç temin etmek için gereken makul süre dikkate alınır. Pert araçta ayrıca değer kaybı ise trafik sigortasından istenemez (KTK m.92/1-l).
Kaskom ikame araç verdiyse karşı taraftan ayrıca mahrumiyet bedeli istenir mi?
Kaskonun sağladığı ikame araçla karşılanan dönem için mahrumiyet zararı azalır veya ortadan kalkar. İkame aracın sağlanmadığı veya aracınızdan daha düşük nitelikte olduğu dönemler için talep somut olaya göre değerlendirilebilir.
Özet
- Araç mahrumiyet bedeli, makul onarım süresince araçtan yoksun kalmanın karşılığıdır; hususi araçta emsal kira bedeliyle hesaplanır.
- Trafik sigortası kira mahrumiyeti ve kazanç kaybı gibi dolaylı zararları karşılamaz (KTK m.92/1-k).
- Talep kusurlu sürücüye ve aracın işletenine yöneltilir (TBK m.49, KTK m.85).
- Kiralama belgesi bulunmasa da talep reddedilmez; miktar bilirkişi aracılığıyla belirlenir (TBK m.50/2).
- Ticari araçta brüt hasılat değil, giderler düşülmüş net kazanç ve makul onarım süresi esas alınır.
- Kısmi dava açılır ve talep bir kez artırılabilir; zamanaşımı 2 yıl ve her hâlde 10 yıldır (HMK m.109/4, KTK m.109).
Onarım süresi, emsal kira bedeli ve ticari kazancın ispatı her dosyada farklı olduğu için talebin belgelerle birlikte ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, trafik kazasında maddi hasar, araç mahrumiyeti ve ticari kazanç kaybı talepleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk
İlgili çalışma alanımız: Tazminat Hukuku
İlgili yazılar
- Maddi Hasarlı Trafik Kazası Zamanaşımı: Dava Açma Süresi Ne Kadar?
- Maddi Hasarlı Trafik Kazasının Cezası Var mı? Ceza Davası, Para Cezası ve Sigorta
- Emniyet Kemeri Takmamak Tazminatı Düşürür mü? Kask ve Müterafik Kusur İndirimi
- Tek Taraflı Kazada Tazminat: Sürücü ve Yolcuların Hakları Nelerdir?
- Hatır Taşıması Nedir? Arkadaşının Aracında Yaralanan Yolcunun Tazminatından İndirim Yapılır mı?

