Son güncelleme: 15 Kasım 2026
Hatır taşıması nedir sorusunun kısa cevabı şudur: Hatır taşıması, bir kişinin arkadaşı, komşusu veya tanıdığı tarafından hiçbir karşılık alınmadan, yalnızca nezaket ve yardımlaşma amacıyla araçla taşınmasıdır. Bu taşıma sırasında yaralanan yolcu tazminat alabilir; ancak Yargıtay uygulamasında hesaplanan tazminattan kural olarak %20 oranında hakkaniyet indirimi yapılır.
İndirim her yolculukta uygulanmaz: Yakın akrabaların taşınması, ücretli taşıma veya sürücünün kendi menfaatine yapılan taşıma hatır taşıması sayılmaz. Bu yazıda hatır taşımasının unsurları, hangi durumların bu kapsama girmediği, indirimin dayanağı ve oranı, müterafik kusurla birlikte indirimlerin hangi sırayla yapıldığı ve sigorta şirketine karşı etkisi anlatılmaktadır.
Hatır Taşıması Nedir? Unsurları
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 87. maddesinin birinci fıkrası, yaralanan veya ölen kişinin hatır için karşılıksız taşınması hâlinde işletenin sorumluluğunun genel hükümlere tabi olduğunu öngörür. Genel hükümler, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) haksız fiile ilişkin hükümleridir. Yargıtay kararlarına göre hatır taşımasından söz edebilmek için şu unsurların birlikte bulunması gerekir:
- Karşılıksızlık: Taşıyan, taşıma karşılığında para veya başka bir edim almamalıdır; bir karşılık alınmışsa bunun önemsiz düzeyde kalması gerekir.
- Taşıyanın menfaatinin bulunmaması: Taşımada sürücünün, işletenin veya onların sorumlu olduğu kişilerin ekonomik ya da başka bir çıkarı varsa hatır taşımasından söz edilemez.
- Nezaket ve yardımlaşma amacı: Taşıma arkadaşlık, komşuluk veya tanışıklık ilişkisi içinde, yolcunun yararına yapılmalıdır.
- Taşıma sırasında zarar: Hatır için taşınan kişinin yaralanması veya ölmesi gerekir.
Arkadaşlar arasındaki yolculukta karşılıksızlık kural olarak varsayılır. Yargıtay, yolcunun taşıma için arkadaşına ücret ödediğinin kabulünün hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, aksini yolcunun ispat etmesi gerektiğini belirtmiş ve %20 hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğine hükmetmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2025/7043 E., 2025/12189 K., 10.09.2025).
Hangi Durumlar Hatır Taşıması Sayılmaz?
Bir yolculuğun hatır taşıması olup olmadığı, taraflar arasındaki ilişkiye ve taşımanın amacına göre belirlenir. Uygulamada sık karşılaşılan durumlar şöyledir:
| Durum | Hatır taşıması mı? | Açıklama |
| Arkadaşın veya komşunun aracına bedelsiz binmek | Kural olarak evet | Karşılıksızlık ve nezaket amacı bulunur |
| Eş, anne, baba, çocuk veya diğer yakın akrabanın taşınması | Hayır | Yakın akrabanın taşınması ahlaki bir ödevin yerine getirilmesi sayılır |
| Taksi, dolmuş, otobüs veya ücretli servis | Hayır | Ücretli taşımada karşılıksızlık unsuru yoktur |
| İşverenin çalışanını işe götürmesi veya iş amacıyla birlikte yolculuk | Kural olarak hayır | Taşıyanın veya işletenin menfaati bulunur |
| Yakıt veya otoyol giderine katkı | Duruma göre | Katkının miktarı ve niteliği değerlendirilir; sembolik bir katkı hatır ilişkisini ortadan kaldırmayabilir |
Yakın akrabalık konusunda güncel bir örnek vardır: Yargıtay, sürücü ile yaralanan yolcunun nüfus kaydına göre yakın akraba (enişte) olduğu tek taraflı bir kazada, yakın akrabaların taşınmasının ahlaki bir ödevin ifası kapsamında olduğunu belirterek hatır taşıması indirimi yapılamayacağına hükmetmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2023/2133 E., 2026/1415 K., 11.02.2026). Akrabalığın derecesi ve taraflar arasındaki ilişki somut olayda ayrıca değerlendirilir.
Hatır Taşıması İndirimi Ne Kadar ve Neye Dayanır?
Hatır taşıması tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; yalnızca miktarın belirlenmesinde hakkaniyet indirimi sebebi olur. Dayanak TBK m.51'dir: Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler. Yargıtay, KTK m.87 ile TBK m.51'i birlikte uygulamaktadır.
Kanunda sabit bir oran yoktur; ancak Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamasında hatır taşıması indirimi %20 oranında yapılmaktadır. Daire, hatır taşımasının ispat edilemediği gerekçesiyle indirim yapmayan bir hakem heyeti kararını bozarak %20 indirim yapılması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/15185 E., 2021/6770 K., 13.10.2021). Aynı kararda indirimin hâkimin takdirinde olduğu ve gerekçelendirilmesi gerektiği de vurgulanmıştır.
İndirim yalnızca yaralanan yolcunun kendi talebinde değil, hatır yolcusunun ölümü hâlinde yakınlarının destekten yoksun kalma talebinde de uygulanır; yukarıdaki 2021 tarihli karar da ölümlü bir kazaya ilişkindir.
İndirimlerin Sırası: Kusur, Hatır Taşıması ve Müterafik Kusur

Yolcunun tazminatında birden fazla indirim sebebi bulunabilir. Örneğin yolcu, alkollü olduğunu bildiği sürücünün aracına binmişse hatır taşıması indiriminin yanında müterafik kusur indirimi de gündeme gelir. Müterafik kusur, zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına kendi davranışıyla katkıda bulunmasıdır (TBK m.52). Yargıtay, yolcunun sürücüyle birlikte alkol aldığı ve sürücünün alkollü olduğunu bilerek araca bindiği bir olayda %20 müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini kabul etmiştir (yukarıdaki 2021/15185 E. sayılı karar).
Yargıtay'a göre indirimler belirli bir sırayla yapılır: Önce kusur durumuna göre sorumlu tarafın payı belirlenir, ardından %20 hatır taşıması indirimi, varsa müterafik kusur indirimi uygulanır; en son sigorta şirketinin dava öncesinde yaptığı ödeme güncellenerek mahsup edilir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2024/5382 E., 2025/12451 K., 15.09.2025). Basitleştirilmiş bir örnekte hesaplanan zarar 1.000.000 TL, sorumlu sürücünün kusuru %100 ve dava öncesi ödemenin güncellenmiş değeri 150.000 TL kabul edilmiştir:
| Adım | İşlem | Sonuç |
| 1 | Hesaplanan zarar (sorumlu tarafın kusur payı %100) | 1.000.000,00 TL |
| 2 | %20 hatır taşıması indirimi | 800.000,00 TL |
| 3 | %20 müterafik kusur indirimi | 640.000,00 TL |
| 4 | Dava öncesi ödemenin güncellenmiş değerinin mahsubu (150.000 TL) | 490.000,00 TL |
Bu örnek bağlayıcı değildir; zararın kendisi bilirkişi tarafından TRH-2010 tablosu ve progresif rant gibi yöntemlerle hesaplanır. 31.07.2026'dan sonra meydana gelen olaylarda tahkikat başlayıncaya kadar yapılan ödemeler, ödeme tarihine göre hesaplanan tazminattan oransal olarak mahsup edilir (TBK m.55).
Sigorta Şirketi de Hatır Taşıması İndirimi Yapabilir mi?
Evet. Zorunlu trafik sigortası, işletenin sorumluluğunu güvence altına alan bir sorumluluk sigortasıdır ve sigortacının sorumluluğu sigortalısının sorumluluğu kadardır. Yukarıda anılan kararlarda davalı, yolcunun bindiği aracın trafik sigortacısıdır ve indirim sigortacı lehine uygulanmıştır. Hatır taşıması KTK m.92'de sayılan teminat dışı hâller arasında yer almadığı için hatır yolcusu, indirimli tutarı poliçe limiti içinde trafik sigortasından isteyebilir.
Hatır ilişkisi yolcu ile onu taşıyan araç arasında kurulduğundan, kazaya karışan diğer aracın sürücüsü, işleteni ve sigortacısı kural olarak bu indirimi ileri süremez. Manevi tazminat ise trafik sigortasından istenemez (KTK m.92/f); bu talep sürücü ve işletene yöneltilir.
Yargılama giderlerinde de bir ayrıntı vardır: Yargıtay, hatır taşıması indirimi nedeniyle reddedilen kısım için davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesini doğru bulmuş, müterafik kusur nedeniyle reddedilen kısım için ise vekâlet ücreti takdir edilmesi gerektiğini oy çokluğuyla belirtmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2022/11979 E., 2025/1685 K., 04.02.2025).
Hatır Yolcusu Ne Yapmalı?
- Belgeleri toplayın: Kaza tespit tutanağı, ifade tutanakları, hastane kayıtları, epikriz ve maluliyet raporu saklanmalıdır.
- İfadelerde doğru ve eksiksiz bilgi verin: Kolluk ve savcılık ifadeleri, hatır ilişkisinin ve sürücünün durumunu bilip bilmediğinizin tespitinde sonradan delil olarak kullanılır. Sürücüyle akrabalık, ücret veya iş ilişkisi varsa bunun belgelenmesi indirimin uygulanıp uygulanmayacağını etkiler.
- Sigortacıya yazılı başvuru: Dava açmadan önce trafik sigortacısına yazılı başvuru zorunludur; sigortacı 15 gün içinde cevap vermelidir (KTK m.97).
- İbraname konusunda dikkatli olun: Ödeme teklifinin kusur oranı ve hatır indirimi doğru uygulanarak hesaplanıp hesaplanmadığı imzadan önce kontrol edilmelidir.
- Süreleri kaçırmayın: Dava, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde kazadan itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır; yaralamalı kazalarda ceza zamanaşımı kural olarak 8 yıldır (KTK m.109).
Yolcu olarak yaralananın diğer hakları için trafik kazasında yolcu tazminatı yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Hatır taşıması nedir ve tazminatı ne kadar düşürür?
Hatır taşıması, karşılık alınmadan ve taşıyanın bir menfaati olmadan, nezaket amacıyla yapılan taşımadır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamasında hesaplanan tazminattan %20 oranında indirim yapılır. Oran kanunda yazılı değildir ve hâkimin takdirindedir.
Eşimin veya annemin kullandığı araçta yaralandım; hatır taşıması indirimi yapılır mı?
Yargıtay, yakın akrabaların taşınmasını ahlaki bir ödevin yerine getirilmesi saydığı için bu durumda hatır taşıması indirimi yapılmamasını kabul etmektedir. Ancak kusur ve müterafik kusur indirimleri ayrıca gündeme gelebilir. Sürücü aynı zamanda işleten ise trafik sigortasının kapsamı da ayrıca değerlendirilmelidir.
Arkadaşıma benzin parası verdim; yine de hatır taşıması sayılır mı?
Katkının miktarı ve niteliği belirleyicidir. Yolculuğun gerçek bir bedeli olarak ödenen tutar karşılıksızlık unsurunu ortadan kaldırabilirken, sembolik bir katkı hatır ilişkisini çoğunlukla değiştirmez. Ödemenin yapıldığını ispat yükü, bunu ileri süren yolcudadır.
Alkollü olduğunu bildiğim arkadaşımın aracına bindim; tazminatım azalır mı?
Azalabilir. Yargıtay, sürücünün alkollü olduğunu bilerek araca binen yolcu için hatır taşıması indirimine ek olarak %20 müterafik kusur indirimi yapılmasını kabul etmiştir. İndirimler sırayla uygulanır: önce hatır taşıması, sonra müterafik kusur.
Hatır yolcusu manevi tazminat isteyebilir mi?
İsteyebilir. Manevi tazminat trafik sigortasından istenemediği için talep sürücüye ve aracın işletenine yöneltilir (KTK m.92/f). Hatır ilişkisi ve kusur durumu, manevi tazminatın miktarının belirlenmesinde de dikkate alınabilir.
Hatır yolcusu öldüyse ailesinin tazminatından da indirim yapılır mı?
Evet. Yargıtay, hatır için taşınan desteğin ölümü nedeniyle açılan destekten yoksun kalma davalarında da %20 hatır taşıması indirimi uygulanmasını kabul etmektedir. Yakın akrabanın taşınması gibi istisnalar burada da geçerlidir.
Özet
- Hatır taşıması, karşılık alınmadan ve taşıyanın menfaati olmadan nezaket amacıyla yapılan taşımadır; işletenin sorumluluğu genel hükümlere tabidir (KTK m.87).
- Hatır yolcusu tazminat alır; Yargıtay uygulamasında %20 hakkaniyet indirimi yapılır (TBK m.51).
- Yakın akrabaların taşınması, ücretli taşıma ve iş amaçlı taşıma kural olarak hatır taşıması sayılmaz.
- İndirimlerin sırası: kusur, hatır taşıması, müterafik kusur ve en son dava öncesi ödemenin mahsubu (TBK m.51, m.52).
- İndirim trafik sigortacısı lehine de uygulanır; manevi tazminat sigortadan istenemez (KTK m.92/f).
- Dava öncesinde sigortacıya yazılı başvuru yapılmalı; zamanaşımı 2 yıl ve her hâlde 10 yıldır (KTK m.97, m.109).
Taraflar arasındaki ilişki, taşımanın amacı ve kusur dağılımı indirimin uygulanıp uygulanmayacağını doğrudan belirlediği için her olay ayrıca değerlendirilmelidir. Dural Hukuk, trafik kazasında yolcu tazminatı, sigorta başvuruları ve tazminat davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk
İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar
İlgili yazılar
- Otobüste Düşen Yolcu Tazminat Alabilir mi? Ani Fren ve Dolmuşta Yaralanan Yolcunun Hakları
- Okul Servisi Kazasında Çocuk Yaralanırsa Kim Sorumlu? Servis Şirketi, Sürücü ve Okul
- Emekli Trafik Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır? Yaşlı Kazazede İçin 2026 Örneği
- Emniyet Kemeri Takmamak Tazminatı Düşürür mü? Kask ve Müterafik Kusur İndirimi
- Trafik Kazası Çocuk Tazminatı: Yaralanan Çocuk İçin Dava Kimin Adına ve Nasıl Açılır?

