Trafik kazasında yolcu tazminatı konusunda kısa cevap şudur: Kazada yolcu olarak yaralandıysanız hem bindiğiniz aracın hem de kazaya karışan diğer aracın sürücüsünden, işleteninden ve zorunlu trafik sigortasından tazminat isteyebilirsiniz. Yolcunun kazanın oluşumunda çoğu zaman kusuru bulunmadığından, zararınızın tamamını sorumluluğu bulunan kişilerden dilediğinize yöneltebilirsiniz; sorumlular sonradan kendi aralarında kusur oranına göre paylaşım yapar.
Ancak bazı durumlar tazminatı etkiler: Sürücüye hatır için ücretsiz eşlik ediyorsanız, emniyet kemeri takmadıysanız veya alkollü olduğunu bildiğiniz bir sürücünün aracına bindiyseniz tazminattan indirim gündeme gelebilir. Otobüs ve servis gibi ücretli yolcu taşımalarında ise ayrıca koltuk ferdi kaza sigortası devreye girer. Bu yazıda yolcunun kimden tazminat isteyebileceği, hatır taşıması ve emniyet kemerinin etkisi, koltuk sigortası, tazminat kalemleri ve başvuru yolları anlatılmaktadır.
Yolcu Kimden Tazminat İsteyebilir?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 85. maddesine göre motorlu aracın işletilmesi bir kişinin yaralanmasına sebep olursa aracın işleteni sorumludur; işleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu tutulur. Birden fazla aracın karıştığı kazada üçüncü kişinin zararından sorumlu olanlar KTK m.88 uyarınca müteselsilen sorumludur. Yolcu bu bakımdan "üçüncü kişi" konumundadır ve zararının tamamını sorumluların herhangi birinden isteyebilir. Bununla birlikte sürücüsü kazada hiç kusurlu olmayan aracın işleteni, kazanın diğer sürücünün ağır kusurundan kaynaklandığını ve KTK m.86'daki diğer şartları ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir; bu durumda o aracın sigortacısı da sorumlu olmaz.
| Durum | Başvurulabilecek kişi ve kurumlar |
| Özel araçta yolcu, kaza iki araç arasında | Bindiğiniz aracın ve karşı aracın zorunlu trafik sigortası, sürücüleri ve işletenleri |
| Özel araçta yolcu, tek taraflı kaza (devrilme, yoldan çıkma) | Bindiğiniz aracın zorunlu trafik sigortası, sürücüsü ve işleteni |
| Otobüs, minibüs veya servis yolcusu | Zorunlu trafik sigortası ve taşımacı; ayrıca koltuk ferdi kaza sigortası |
| Bindiğiniz veya çarpan araç sigortasız ya da kaçmış | Bedensel zararlar için Güvence Hesabı; ayrıca sürücü ve işleten |
| İşe giderken veya işten dönerken işveren servisinde yaralanma | Yukarıdakilere ek olarak iş kazası kapsamında SGK hakları |
Sigorta şirketlerinden biri ödeme yaparsa, KTK m.99/2 uyarınca ödediği tutarın sorumluluk oranlarına göre paylaşılmasını diğer sigortacılardan ister. Bu iç paylaşım yolcuyu ilgilendirmez. Servis kazasının iş kazası sayılıp sayılmayacağı için servis kazası iş kazası mı yazımıza bakabilirsiniz.
Sürücü Yakınınızsa veya Hatır İçin Taşındıysanız
Birçok yolcu, sürücünün eşi, çocuğu veya anne-babası olduğu için kendi aracının sigortasından tazminat isteyemeyeceğini düşünür. Oysa KTK m.92/b yalnızca işletenin eşi, usul ve füruu ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararları sigorta kapsamı dışında bırakır. Bu kişilerin bedensel zararları, yani yaralanma ve ölümden doğan zararları kural olarak zorunlu trafik sigortası kapsamındadır.
Hatır taşıması ise farklı bir sonuç doğurur. KTK m.87'ye göre yolcu hatır için karşılıksız taşınıyorsa işletenin sorumluluğu genel hükümlere, yani 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) haksız fiil kurallarına tabidir. Bu durumda sorumluluk kusura dayanır ve hâkim, TBK m.51 ve m.52 çerçevesinde taşımanın karşılıksız yapıldığını gözeterek tazminattan hakkaniyet indirimi yapabilir. İndirimin oranı somut olayın özelliklerine göre belirlenir; hatır taşıması tazminat hakkını tamamen ortadan kaldırmaz.
Emniyet Kemeri ve Yolcunun Kusuru Tazminatı Nasıl Etkiler?
12.2.2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen KTK m.78, emniyet kemeri, koruma başlığı ve çocuk bağlama sistemi gibi koruyucu sistemlerin sürücü ve yolcular tarafından usulüne uygun kullanılmasını zorunlu tutar; 15 yaşını doldurmamış çocukların bu sistemleri kullanmasını sağlama yükümlülüğünü de sürücüye yükler. Bu kurala uyulmaması idari para cezasının yanında tazminat hesabını da etkileyebilir:
- Emniyet kemeri takmamak: Kemersiz yolculuk kazaya sebep olmaz; ancak yaralanmanın ağırlaşmasına katkıda bulunduğu ispat edilirse TBK m.52 uyarınca "zararın artmasında etkili olmak" sebebiyle tazminattan indirim yapılabilir. Kemerin takılmadığını ve bunun zararı artırdığını ispat yükü indirim isteyen taraftadır.
- Alkollü sürücünün aracına bilerek binmek: Sürücünün alkollü olduğunu bilen veya bilmesi gereken yolcunun bu riski kabul ettiği gerekçesiyle müterafik kusur indirimi gündeme gelebilir.
- Sürücünün dikkatini dağıtmak: Yolcunun sürüşe müdahale etmesi gibi davranışları da kusur değerlendirmesine girebilir.
Yolcunun kendi kusuruna denk gelen kısım KTK m.92/g uyarınca sigorta kapsamı dışında kalır. Bu nedenle kaza raporlarında ve bilirkişi incelemesinde yolcuya kusur yüklenip yüklenmediği dikkatle takip edilmelidir.
Otobüs ve Servis Kazalarında Koltuk Ferdi Kaza Sigortası
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında yolcu taşıyan taşımacılar, 2004/6789 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca yolcuları, sürücüleri ve yardımcıları için Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırmak zorundadır; bu sigorta olmadan yolcu taşınamaz. Sigortanın genel şartlarına göre teminat ölüm, sürekli sakatlık ve tedavi giderlerini kapsar.
- Kusurdan bağımsız güvence: Bu sigorta bir kaza sigortası olduğundan ödeme kural olarak taşımacının veya sürücünün kusuruna bağlı değildir; poliçede belirlenen teminat tutarları ve sakatlık oranlarına göre ödenir.
- Sorumluluk tazminatıyla ilişkisi: Koltuk sigortasından alınan ödeme, zorunlu trafik sigortası ve sorumlulardan istenecek tazminatın yerine geçmez. Bu ödemenin tazminattan düşülüp düşülmeyeceği, TBK m.55'teki ifa amacı taşımayan ödemelerin tazminattan indirilemeyeceği kuralı çerçevesinde değerlendirilir.
- Bilet ve kayıt: Yolcu olduğunuzu kanıtlayan bilet, ödeme kaydı veya yolcu listesi gibi belgeleri saklayın.
Yolcu Hangi Tazminatları İsteyebilir?
- Tedavi giderleri: KTK m.98 uyarınca trafik kazası nedeniyle verilen sağlık hizmetleri, sosyal güvencenizin olup olmamasına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır.
- Geçici iş göremezlik ve kazanç kaybı: Tedavi süresince çalışamadığınız döneme ait gelir kaybı.
- Sürekli sakatlık tazminatı: Maluliyet oranına göre çalışma gücü kaybının karşılığıdır; TBK m.55 ve 7589 sayılı Kanunla bu maddeye eklenen faiz ve mahsup kurallarına göre hesaplanır.
- Bakıcı gideri ve diğer masraflar: Başkasının bakımına muhtaç kalınan dönem ve kazaya bağlı zorunlu harcamalar.
- Ölüm hâlinde: Yakınlar için destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderleri.
- Manevi tazminat: Zorunlu trafik sigortası ve koltuk sigortası manevi tazminatı karşılamaz; bu talep sürücü, işleten veya taşımacıdan istenir. Ayrıntılar için manevi tazminat davası yazımıza bakabilirsiniz.
Yaralanmalı kazalarda genel haklar için yaralamalı trafik kazasında tazminat yazımız da yol gösterebilir.
Yolcu Tazminatı İçin Başvuru Adımları ve Süreler
- Belgeleri toplayın: Kaza tespit tutanağı, ifade tutanakları, epikriz ve adli muayene raporu, varsa bilet veya yolcu listesi ile tanık bilgilerini saklayın.
- Sigorta şirketine yazılı başvurun: KTK m.97 uyarınca dava veya tahkimden önce ilgili sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur. Şirket, genel şartlarda belirlenen belgelerin iletilmesinden itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmakla yükümlüdür (KTK m.99).
- Sonuç alamazsanız tahkim veya dava: 15 gün içinde cevap verilmezse veya teklif talebi karşılamazsa Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir ya da dava açılabilir.
- Manevi tazminat ve limit aşımı: Sürücü, işleten veya taşımacıya karşı ayrıca dava açılır; KTK m.110 uyarınca dava kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde de açılabilir.
KTK m.109'a göre talepler, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa o süre uygulanır. Sürekli sakatlık oranı tedavi tamamlanmadan kesinleşmediğinden rapor sürecini ve zamanaşımını birlikte takip etmek önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Kazada yolcuysam hangi aracın sigortasından tazminat alırım?
Yolcu, sorumluluğu bulunan araçların her birinin sigortasına limitler içinde başvurabilir; çünkü sorumlular yolcuya karşı müteselsilen sorumludur (KTK m.88). Sürücüsü hiç kusurlu olmayan aracın işleteni ise KTK m.86 şartlarıyla sorumluluktan kurtulabilir. Sigortacılar ödenen tutarı sonradan kusur oranına göre kendi aralarında paylaşır.
Eşimin kullandığı araçta yaralandım, aracın sigortası öder mi?
Kural olarak evet. KTK m.92/b yalnızca işletenin yakınlarının mallarına gelen zararları kapsam dışında tutar; bedensel zararlar için zorunlu trafik sigortasına başvurulabilir. Hatır taşıması niteliği varsa tazminattan indirim gündeme gelebilir.
Emniyet kemeri takmayan yolcu tazminat alabilir mi?
Alabilir; ancak kemer takılmamasının yaralanmayı ağırlaştırdığı ispat edilirse tazminattan indirim yapılabilir (TBK m.52; KTK m.78). İndirim oranı somut olayın tıbbi ve teknik değerlendirmesine göre belirlenir.
Otobüs kazasında yolcuya koltuk sigortası ne kadar öder?
Ödeme, poliçedeki teminat tutarına ve genel şartlardaki sakatlık oranlarına göre belirlenir; ölümde teminatın tamamı hak sahiplerine ödenir. Teminat tutarları dönem dönem değiştiğinden poliçenin taşımacıdan veya sigorta şirketinden istenmesi gerekir.
Yolcu tazminatı trafik kazası sonrası ne kadar sürede istenmeli?
Genel kural 2 yıl ve her hâlde 10 yıldır (KTK m.109). Suç oluşturan kazalarda ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır; yine de delillerin kaybolmaması için başvurunun geciktirilmemesi önerilir.
Özet
- Yolcu, kazaya karışan ve sorumluluğu bulunan araçların işleten, sürücü ve sigortacılarından zararının tamamını isteyebilir (KTK m.85, m.88).
- İşletenin yakınlarının bedensel zararları sigorta kapsamındadır; kapsam dışı olan yalnızca mallarına gelen zararlardır (KTK m.92/b).
- Hatır taşımasında sorumluluk genel hükümlere tabidir ve tazminattan hakkaniyet indirimi yapılabilir (KTK m.87; TBK m.51-52).
- Emniyet kemeri takmamak, zararı artırdığı ispatlanırsa indirim sebebidir (KTK m.78; TBK m.52).
- Ücretli yolcu taşımasında koltuk ferdi kaza sigortası ölüm, sakatlık ve tedavi giderleri için ayrıca ödeme yapar.
- Sigortaya yazılı başvuru zorunludur; zamanaşımı kural olarak 2 ve 10 yıldır (KTK m.97, m.109).
Yolcu tazminatında hangi sigortaya başvurulacağı, hatır taşıması ve emniyet kemeri indirimi ile koltuk sigortası ödemesinin etkisi birlikte değerlendirildiğinden somut dosyanın incelenmesi önem taşır. Dural Hukuk, trafik kazasında yaralanan yolcuların sigorta başvuruları, Sigorta Tahkim Komisyonu süreçleri, maluliyet raporları ve tazminat davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk