İcra borcu taksitlendirme sorusunun kısa cevabı şudur: Haciz yapılmış bir icra dosyasında borçlu, alacaklının satış talebinden önce borcunu aylık taksitlerle ödemeyi icra dairesinde taahhüt eder ve ilk taksiti hemen öderse icra işlemleri durur (İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.111). Bu yolda alacaklının onayı aranmaz; ancak taksitlerin toplam süresi üç ayı geçemez ve her taksit borcun dörtte birinden az olamaz. Daha uzun bir ödeme planı, ancak alacaklının kabulüyle icra dairesinde yapılan bir taksit sözleşmesiyle mümkündür.
Kısmi ödeme ise taksit taahhüdünden farklıdır: Dosyaya yatırılan her ödeme borçtan düşülür, ancak tek başına takibi veya hacizleri durdurmaz. Banka ve kredi kartı borçlarında alacaklı avukatıyla yapılan ödeme protokolü ve indirim talebini avukata düşen borç yapılandırılabilir mi yazımızda anlattık. Bu yazıda İİK m.111'e göre taksit taahhüdünün şartları ve sonuçları, taahhüdün nasıl verileceği, taksit ödenmezse ne olacağı, alacaklının kabulüyle yapılan taksit sözleşmesi ve kısmi ödemelerin borçtan nasıl düşüldüğü anlatılmaktadır.
İcra Borcu Taksitlendirme Yolları
Takip başladıktan sonra borcu bölerek ödemenin birkaç yolu vardır. Aralarındaki temel fark, alacaklının onayının gerekip gerekmediği ve takibin durup durmadığıdır:
| Yol | Alacaklının onayı | Vade ve taksit | Sonucu |
| Taksit taahhüdü (İİK m.111) | Gerekmez | Aydan aya, toplam en fazla 3 ay; her taksit borcun en az dörtte biri | İcra işlemleri durur; ihlalde tazyik hapsi istenebilir (İİK m.340) |
| İcra dairesinde taksit sözleşmesi | Gerekir | Taraflarca belirlenir | Sözleşme süresince satış isteme süreleri işlemez; ihlalde tazyik hapsi istenebilir (İİK m.111, m.340) |
| İcra dairesi dışında ödeme protokolü | Gerekir | Taraflarca belirlenir | Dosyaya bildirilmezse takip işlemeye devam edebilir; şartları protokole göre belirlenir |
| Taahhütsüz kısmi ödeme | Gerekmez | Belirli bir plan yoktur | Ödenen tutar borçtan düşülür; takip ve hacizler devam eder |
İİK m.111'e Göre Taksit Taahhüdünün Şartları
İİK m.111, borçluya alacaklının onayı olmadan kısa süreli bir ödeme planı kurma imkânı verir. Bu imkândan yararlanmak için aşağıdaki şartların birlikte bulunması gerekir:
- Satış talebinden önce: Taahhüt, alacaklı haczedilen malın satışını istemeden önce verilmelidir. Satış talep edildikten sonra taksitlendirme kural olarak alacaklının kabulüne bağlıdır.
- Yeterli haciz: Borca yetecek miktarda malın haczedilmiş olması gerekir. Haciz yoksa veya yetersizse bu yol kural olarak kullanılamaz.
- Aydan aya ödeme: Taksitler aylık olarak ödenmelidir.
- Taksit tutarı: Her taksit borcun dörtte birinden az olamaz.
- Süre: Taksitlerin toplam süresi üç ayı geçemez.
- İlk taksit: Birinci taksit taahhütle birlikte hemen ödenmelidir.
Bu şartlar birlikte düşünüldüğünde İİK m.111 taahhüdü, ilk taksitle birlikte kısa vadeli ve sınırlı sayıda taksitten oluşan bir plan anlamına gelir. Borçlunun taksit taahhüdü veya alacaklıyla yapacağı taksit sözleşmesi nedeniyle icra dairesinde düzenlenen tutanak damga vergisinden istisnadır (İİK m.111/5).
İcra Dairesinde Taksit Taahhüdü Nasıl Verilir?
- Güncel dosya hesabını alın: Taksitlerin borcun tamamını karşılaması için asıl alacak, faiz, takip giderleri ve vekâlet ücretini gösteren güncel hesabı icra dairesinden isteyin.
- Şartları kontrol edin: Dosyada yeterli haciz bulunduğunu ve henüz satış talep edilmediğini UYAP kayıtlarından veya icra dairesinden öğrenin.
- Taahhüdü tutanağa geçirtin: İcra dairesine başvurarak taksit tutarlarının ve ödeme tarihlerinin yer aldığı taahhüt tutanağını imzalayın; bir örneğini alın.
- İlk taksiti hemen ödeyin: Birinci taksit ödenmeden icra işlemleri durmaz. Ödemeyi dosya numarasını belirterek icra dairesinin hesabına yapın ve dekontu saklayın.
- Takvimi izleyin: Sonraki taksitleri vadesinde, tercihen birkaç gün önce ödeyin; her ödemenin dosyaya işlendiğini kontrol edin.
- Son ödemeden sonra dosyayı kapatın: Borç bittiğinde dosyanın kapatılmasını ve hacizlerin kaldırılmasını icra dairesinden ayrıca isteyin; hacizler kendiliğinden silinmez.
Taksit taahhüdü, haczin ilerlemesini durdurmanın yollarından biridir. Takibin ve haczin durdurulmasına ilişkin diğer seçenekleri haciz işlemi nasıl durdurulur yazımızda bulabilirsiniz.
Taahhüdün Sonuçları ve Taksit Ödenmezse Ne Olur?
Kanuna uygun taahhüt verilip ilk taksit ödendiğinde icra işlemleri durur; yani taksitler düzenli ödendiği sürece alacaklı satış gibi yeni işlemlerle ilerleyemez. Bununla birlikte mevcut hacizler kendiliğinden kalkmaz ve borç tamamen ödenene kadar devam eder. Faizin taksit süresince nasıl hesaplanacağını ve maaş kesintisi gibi devam eden işlemlerin durumunu taahhüt sırasında icra dairesine açıkça sorun.
Taksitlerden biri zamanında ödenmezse icra işlemleri ve süreler kaldığı yerden devam eder (İİK m.111/4). Ayrıca İİK m.340'a göre, İİK m.111 uyarınca veya alacaklının kabulüyle icra dairesinde kararlaştırılan ödeme şartını makbul bir sebep olmaksızın ihlal eden borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Tazyik hapsi bir ceza değil, ödemeye zorlama aracıdır:
- Ödeme hâlinde tahliye: Hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra borçlu borcun tamamını veya o tarihe kadar ödemesi gereken tutarı öderse tahliye edilir.
- Tekrarında yeniden hapis: Borçlu ödemelerini tekrar keserse hakkında yeniden tazyik hapsine karar verilebilir.
- Üst sınır: Bir borçtan dolayı tazyik hapsinin toplam süresi üç ayı geçemez.
Ağır hastalık gibi makbul bir sebep, tazyik hapsine engel olabilir; ancak bunun belgelenmesi gerekir. Ödeme güçlüğü öngörüyorsanız taksit tarihi gelmeden alacaklıyla yeni bir plan konuşmanız ve varılan anlaşmayı icra dairesine bildirmeniz daha güvenlidir.
Alacaklının Kabulüyle Taksit Sözleşmesi
Üç aylık sınır borçlunun ödeme gücüne uymuyorsa, alacaklıyla icra dairesinde taksit sözleşmesi yapılabilir. Bu sözleşmede taksit sayısı, vade ve tutarlar tarafların anlaşmasına göre belirlenir. İİK m.111/3'e göre borçlu ile alacaklının icra dairesinde yaptığı taksit sözleşmeleri devam ettiği sürece satış isteme süreleri işlemez; sözleşmelerin toplam süresi on yılı aşarsa süreler, aştığı tarihten itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar. Alacaklının kabulüyle icra dairesinde kararlaştırılan ödeme şartına uyulmaması da İİK m.340 kapsamında tazyik hapsi riskini doğurur.
Sözleşme yaparken toplam borcu, faizin işleyip işlemeyeceğini, taksit tarihlerini, mevcut hacizlerin durumunu ve bir taksit gecikirse ne olacağını tutanağa açıkça yazdırın. Alacaklı adına sözleşmeyi imzalayan avukatın indirim veya haczin kaldırılması gibi konularda vekâletnamesinde özel yetki bulunup bulunmadığını kontrol edin.
Kısmi Ödeme: Borçtan Nasıl Düşülür, Takibi Durdurur mu?
Taksit taahhüdü vermeden dosyaya ara ara ödeme yapmak da mümkündür; ancak bu ödemeler takibi durdurmaz ve alacaklı haciz ile satış işlemlerine devam edebilir. Kısmi ödemelerde şu noktalara dikkat edin:
- Mahsup sırası: Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 100. maddesine göre borçlu, faiz veya giderleri ödemede gecikmemişse kısmi ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir. İcra takibine konu borçlarda faiz ve giderler genellikle ödenmemiş olduğundan, uygulamada kısmi ödemeler önce masraf ve faize, ardından asıl alacağa mahsup edilir. Bu nedenle küçük ödemeler asıl borcu beklediğiniz kadar azaltmayabilir.
- Kabul zorunluluğu: Borcun tamamı belli ve muaccel ise alacaklı kural olarak kısmi ödemeyi reddedebilir (TBK m.84). Uygulamada icra dosyasına yatırılan kısmi ödemeler dosyaya kaydedilerek borçtan düşülür; doğrudan alacaklıya yapılacak ödemeler için ise yazılı mutabakat alın.
- Ödeme yolu: Ödemeyi icra dairesinin hesabına dosya numarasıyla yapın. Alacaklıya doğrudan ödeme yaptıysanız imzalı ve açıklamalı bir ödeme belgesi alın ve ödemenin dosyaya bildirilmesini isteyin.
- Zamanaşımı etkisi: Kısmi ödeme borcun ikrarı niteliği taşıyabilir ve zamanaşımını kesebilir (TBK m.154). Zamanaşımı savunması düşünüyorsanız ödeme yapmadan önce durumu değerlendirin.
Sık Sorulan Sorular
İcra borcu taksitlendirme için alacaklının onayı gerekir mi?
İİK m.111'deki şartlar sağlanıyorsa gerekmez; yeterli haciz bulunan dosyada satış talebinden önce verilen ve üç ayı aşmayan taahhüt alacaklının onayı olmadan icra işlemlerini durdurur. Daha uzun vade veya daha küçük taksitler ise alacaklının kabulüne bağlıdır.
Taksit taahhüdü verirsem hacizler kalkar mı?
Hayır. Taahhüt yeni icra işlemlerini durdurur, ancak mevcut hacizler borç tamamen ödenene kadar devam eder. Maaş kesintisi gibi süren işlemlerin durumunu icra dairesine ve alacaklıya ayrıca sorun.
Taksidi geç ödersem ne olur?
Taksitlerden biri zamanında ödenmezse icra işlemleri ve süreler kaldığı yerden devam eder. Makbul bir sebep yoksa alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir; ödeme yapıldığında hapisten tahliye edilirsiniz.
Satış talebinden sonra taksit taahhüdü verilebilir mi?
İİK m.111'deki taahhüt satış talebinden önce verilebilir. Satış istendikten sonra taksitlendirme kural olarak alacaklının kabulüne bağlıdır; bu durumda icra dairesinde alacaklıyla taksit sözleşmesi yapılması gerekir.
Kısmi ödeme yaparsam icra takibi durur mu?
Hayır. Kısmi ödeme borçtan düşülür ancak takibi ve hacizleri durdurmaz. Takibin durması için İİK m.111'e uygun taksit taahhüdü veya alacaklıyla icra dairesinde taksit sözleşmesi gerekir.
Taksit taahhüdü için damga vergisi ödenir mi?
Borçlunun taksit taahhüdü veya alacaklıyla yapılan taksit sözleşmesi nedeniyle icra dairesinde düzenlenen tutanak damga vergisinden istisnadır (İİK m.111/5). Dosyaya yapılan ödemeler üzerinden tahsil harcı ise ayrıca hesaplanır.
Özet
- Yeterli haciz bulunan dosyada satış talebinden önce verilen taksit taahhüdü icra işlemlerini durdurur (İİK m.111).
- Taksitler aylık ödenir, her biri borcun en az dörtte biri olur ve toplam süre üç ayı geçemez; ilk taksit hemen ödenir (İİK m.111).
- Bir taksit ödenmezse icra işlemleri ve süreler kaldığı yerden devam eder (İİK m.111/4).
- Ödeme şartının makbul sebep olmadan ihlali, alacaklının şikâyetiyle üç aya kadar tazyik hapsine yol açabilir (İİK m.340).
- Alacaklının kabulüyle icra dairesinde yapılan taksit sözleşmesinde vade serbesttir ve satış isteme süreleri işlemez (İİK m.111/3).
- Kısmi ödeme takibi durdurmaz; uygulamada önce masraf ve faize mahsup edilir (TBK m.100).
Taksit planının hangi yolla kurulacağı; dosyadaki haciz durumuna, satış talebinin bulunup bulunmadığına ve ödeme gücünüze göre değiştiğinden, plan yapmadan önce dosyanın birlikte incelenmesi faydalıdır. Dural Hukuk, icra dosyalarında taksit taahhüdü, alacaklıyla taksit sözleşmesi ve icra takiplerinin kapatılması konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk