Gözaltı süresi ne kadar sorusunun kısa cevabı şudur: Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 91. maddesine göre gözaltı süresi, yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. Kişinin yakalandığı yere en yakın hâkime gönderilmesi için gereken zorunlu yol süresi bu 24 saate dahil değildir, ancak yol süresi de 12 saatten fazla olamaz. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı, her defasında bir günü geçmemek üzere süreyi üç gün daha uzatabilir; böylece gözaltı en fazla dört güne ulaşabilir. Süre sonunda kişi ya serbest bırakılır ya da sulh ceza hâkimi önüne çıkarılır.
Gözaltı, kişi özgürlüğünü doğrudan kısıtlayan bir koruma tedbiridir; bu yüzden hem Anayasa'nın 19. maddesinde hem CMK'da sıkı sürelere ve güvencelere bağlanmıştır. 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 12. Yargı Paketi (7589 sayılı Kanun) CMK'nın gözaltıya ilişkin 91 ve 95. maddelerinde değişiklik yapmamıştır; aşağıdaki kurallar Kasım 2026 itibarıyla geçerlidir. Bu yazıda gözaltı süresinin nasıl hesaplandığı, sürenin uzatılması, gözaltındaki kişinin hakları, yakınlara haber verilmesi, gözaltına itiraz ve hukuka aykırı gözaltı nedeniyle tazminat anlatılmaktadır.
Gözaltı Nedir, Yakalamadan Farkı Nedir?
Yakalama, suç şüphesi altındaki kişinin özgürlüğünün geçici olarak kısıtlanıp kolluğa veya Cumhuriyet savcısına götürülmesidir (CMK m.90). Gözaltı ise yakalanan kişinin Cumhuriyet savcılığınca serbest bırakılmayıp soruşturmanın tamamlanması için belirli bir süre tutulmasına karar verilmesidir (CMK m.91/1). Yani her gözaltı bir yakalamayla başlar, ancak her yakalama gözaltıyla sonuçlanmaz.
Gözaltı kararı keyfî verilemez. CMK m.91/2'ye göre gözaltı, bu tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve kişinin bir suç işlediği şüphesini gösteren somut delillerin bulunmasına bağlıdır. Kolluk, yakalanan kişiye kanuni haklarını derhâl bildirmek zorundadır (CMK m.90/4); yakalamanın hangi suç nedeniyle, nerede, ne zaman ve kimler tarafından yapıldığı ve hakların anlatıldığı bir tutanağa yazılır (CMK m.97).
Gözaltı Süresi Nasıl Hesaplanır?
Gözaltı süresi, gözaltı kararının verildiği andan değil, yakalama anından itibaren işlemeye başlar. Kişinin karakola veya şubeye getirilmesi, işlemlerin uzaması ya da mesai saatlerinin bitmesi süreyi durdurmaz. Kanun, üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen suçu "toplu suç" olarak tanımlar (CMK m.2); toplu suçlarda delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle savcı süreyi yazılı emirle uzatabilir ve uzatma emri gözaltındaki kişiye derhâl tebliğ edilir (CMK m.91/3).
Bazı suçlarda kanun, suçüstü hâlleriyle sınırlı olarak kolluk amirlerine de kısa süreli gözaltı yetkisi tanır (CMK m.91/4). Kasten öldürme, kasten yaralama, hırsızlık, yağma, uyuşturucu ticareti, toplumsal olaylar sırasında işlenen cebir ve şiddet içeren suçlar ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar bu listede yer alır. Bu durumda dahi kişi en geç 48 saat, toplu suçlarda dört gün içinde hâkim önüne çıkarılmalıdır; bu üst sınırlar Anayasa'nın 19. maddesinde de yazılıdır.
| Durum | Azami süre | Kim karar verir? | Dayanak |
| Genel kural | Yakalamadan itibaren 24 saat (ayrıca en çok 12 saat zorunlu yol süresi) | Cumhuriyet savcısı | CMK m.91/1 |
| Toplu suçlar | 24 saate ek olarak, her defasında 1 günü geçmemek üzere toplam 3 gün uzatma (en fazla 4 gün) | Savcının yazılı uzatma emri | CMK m.91/3 |
| Suçüstü, kanunda sayılan suçlar | Kolluk amiri kararıyla 24 saate kadar; toplumsal olaylarda ve toplu suçlarda 48 saate kadar | Mülki amirin belirlediği kolluk amiri | CMK m.91/4 |
| Kolluk gözaltısında hâkim önüne çıkarma | En geç 48 saat, toplu suçlarda 4 gün | Sulh ceza hâkimi | CMK m.91/4, Anayasa m.19 |
| Hâkim veya mahkemenin yakalama emriyle yakalanan | En geç 24 saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne; mümkün değilse ses ve görüntü sistemiyle sorgu | Hâkim veya mahkeme | CMK m.94 |
Terör suçları gibi bazı alanlarda özel kanunlarda veya geçici hükümlerde farklı süreler öngörülebilir. Somut dosyada hangi kuralın uygulandığını gözaltı kararı ve uzatma emri üzerinden kontrol etmek gerekir.
Gözaltındaki Kişinin Hakları Nelerdir?
Gözaltındaki kişinin hakları kanunda açıkça sayılmıştır ve ifade alınmadan önce kişiye tek tek hatırlatılmalıdır (CMK m.147). Bu haklar şunlardır:
- Suçlamayı öğrenme hakkı: Yakalama sebebi ve hakkındaki iddialar yazılı olarak, bu hemen mümkün değilse sözlü olarak bildirilir (Anayasa m.19, CMK m.147/1-b).
- Susma hakkı: Yüklenen suç hakkında açıklama yapmamak kanuni haktır. Ancak kimliğe ilişkin sorular doğru cevaplanmak zorundadır (CMK m.147/1-a ve e).
- Avukat (müdafi) yardımı: Kişi avukat seçebilir; seçecek durumda değilse ve isterse baro tarafından avukat görevlendirilir (CMK m.147/1-c, m.150/1).
- Lehine delil toplanmasını isteme: Şüpheli, şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebilir (CMK m.147/1-f).
- Yasak sorgu yöntemlerine karşı koruma: Kötü muamele, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir, tehdit ve kanuna aykırı yarar vaadi yasaktır; bu yollarla alınan ifade rıza olsa bile delil olarak kullanılamaz (CMK m.148).
- Sağlık kontrolü ve tercüman: Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği uyarınca gözaltına alınan kişinin sağlık kontrolü yapılır; Türkçe bilmeyen kişi tercüman yardımı talep edebilir.
Kolluk tutanaklarını imzalamadan önce dikkatle okuyun; yazılanlar söylediklerinizle uyuşmuyorsa düzeltilmesini isteyin, düzeltilmezse imzadan kaçınma nedeninizi tutanağa yazdırın. Müdafi bulunmadan kollukta alınan ifade, hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4). İfade sırasında nelere dikkat edilmesi gerektiğini ifade verirken dikkat edilmesi gerekenler yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Yakınlara Haber Verme ve Avukatla Görüşme Hakkı
CMK m.95'e göre şüpheli yakalandığında, gözaltına alındığında veya gözaltı süresi uzatıldığında, Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir. Gözaltına alınan kişi yabancıysa, yazılı olarak karşı çıkmadığı sürece durum vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir. Uygulamada haber genellikle kolluk tarafından telefonla verilir; aile, kişinin hangi birimde tutulduğunu bu yolla öğrenir.
Avukatla görüşme hakkı da güçlü bir güvencedir. Şüpheli, vekâletname aranmaksızın avukatıyla her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir; yazışmaları denetlenemez (CMK m.154/1). Avukat, kollukta alınan ifadede hazır bulunabilir ve şüphelinin ifadesini içeren tutanakları her durumda inceleyebilir (CMK m.153/3).
- Zorunlu müdafi: Şüpheli çocuksa, kendisini savunamayacak derecede malulse veya sağır ve dilsizse ya da alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren bir suç söz konusuysa, istemi aranmaksızın avukat görevlendirilir (CMK m.150/2-3).
- Kısıtlama istisnası: Terör suçları, devletin güvenliğine karşı bazı suçlar ve örgütlü uyuşturucu ticareti gibi suçlarda, savcının istemi ve hâkim kararıyla avukatla görüşme 24 saat kısıtlanabilir; bu süre içinde ifade alınamaz (CMK m.154/2).
Gözaltına ve Süre Uzatımına İtiraz (CMK m.91/5)
Yakalama işlemine, gözaltı kararına ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin savcının yazılı emrine karşı, hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimine başvurulabilir. Bu başvuruyu yalnızca gözaltındaki kişi değil, onun yakınları da yapabilir. Başvuru için kanunda ayrıca bir gün süresi öngörülmemiştir; amaç gözaltı devam ederken hızlı denetimdir.
- Başvurabilecek kişileri belirleyin: Yakalanan kişi, avukatı, kanuni temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derece kan hısımı (anne, baba, çocuk, kardeş, büyükanne, büyükbaba, torun) başvurabilir.
- Kararı ve gerekçeyi öğrenin: Gözaltı veya uzatma emrinin tarihini, saatini ve dayanağını öğrenin. Uzatma emri gözaltındaki kişiye derhâl tebliğ edilmelidir.
- Dilekçeyi sulh ceza hâkimliğine verin: Dilekçede gözaltının neden zorunlu olmadığını, somut delil bulunmadığını veya sürenin aşıldığını açıkça yazın; yerleşik adres, iş ve aile durumu gibi kaçma şüphesini zayıflatan bilgileri ekleyin.
- Sonucu takip edin: Hâkim incelemeyi evrak üzerinde yapar ve başvuruyu derhâl, en geç 24 saat dolmadan sonuçlandırır. Başvuruyu yerinde bulmazsa reddeder; yerinde bulursa kişinin soruşturma evrakıyla birlikte derhâl savcılıkta hazır bulundurulmasına karar verir.
Gözaltı Süresi Dolunca Ne Olur?
Gözaltı süresi sonunda kişi ya savcılıkça serbest bırakılır ya da sulh ceza hâkimi önüne çıkarılıp sorguya çekilir; bu sorguda avukat da hazır bulunur (CMK m.91/7). Savcı, sevk yazısında hâkimden tutuklama veya adli kontrol isteyebilir. Hâkim; şüpheliyi serbest bırakabilir, yurt dışına çıkış yasağı veya imza yükümlülüğü gibi adli kontrol tedbirleri uygulayabilir ya da tutuklama kararı verebilir. Tutuklama kararına karşı izlenecek yol için tutukluluğa itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Gözaltı süresinin dolması veya sulh ceza hâkiminin kararıyla serbest bırakılan kişi, aynı fiille ilgili yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve savcının kararı olmadıkça aynı nedenle yeniden yakalanamaz (CMK m.91/6).
Hukuka Aykırı Gözaltı Nedeniyle Tazminat
Kanuna aykırı yakalama veya gözaltı, Devlete karşı tazminat hakkı doğurabilir. CMK m.141'e göre kanunda belirtilen koşullar dışında yakalanan, kanuni gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan, yakalama nedeni ve suçlaması kendisine açıklanmayan, yakalanması yakınlarına bildirilmeyen veya kanundaki başvuru imkânlarından yararlandırılmayan kişiler maddi ve manevi zararlarını isteyebilir. Kanuna uygun biçimde yakalanıp gözaltına alındıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatine karar verilen kişi de tazminat isteyebilir.
Talep, kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır (CMK m.142/1). 7499 sayılı Kanun'la 1 Haziran 2024'ten itibaren kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararından sonra yapılan bazı başvurular, Adalet Bakanlığı bünyesindeki Tazminat Komisyonu usulüne bağlanmıştır; diğer talepler ağır ceza mahkemesinde görülür. Hangi merciin yetkili olduğu başvurudan önce kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Gözaltı süresi 24 saat mi, 48 saat mi, 4 gün mü?
Genel kural yakalamadan itibaren 24 saattir; buna en çok 12 saatlik zorunlu yol süresi eklenebilir. Toplu suçlarda savcı süreyi üç gün daha uzatabilir. Kolluk amirinin suçüstü gözaltısında ise kişi en geç 48 saat, toplu suçlarda dört gün içinde hâkim önüne çıkarılmalıdır.
Gözaltında ücretsiz avukat istenebilir mi?
Evet. Avukat seçecek durumda olmadığınızı söyler ve avukat isterseniz baro tarafından bir avukat görevlendirilir. Çocuklar, kendini savunamayacak derecede malul olanlar ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda ise istem aranmaksızın avukat görevlendirilir.
Gözaltına alınan kişinin ailesine haber verilir mi?
Evet. Yakalama, gözaltı ve gözaltı süresinin uzatılması, savcının emriyle bir yakına veya kişinin belirlediği birine gecikmeksizin bildirilir. Yakınlara haber verilmemesi, kanunda tazminat sebepleri arasında sayılmıştır.
Gözaltı süresinin uzatılmasına nasıl itiraz edilir?
Uzatma emrine karşı gözaltındaki kişi, avukatı, kanuni temsilcisi, eşi veya birinci ya da ikinci derece kan hısımı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Hâkim dosya üzerinden inceler ve en geç 24 saat içinde karar verir.
Kollukta verdiğim ifadeyi sonradan değiştirebilir miyim?
Savcılıkta, sulh ceza hâkimliğinde ve mahkemede yeniden beyanda bulunabilirsiniz. Avukat olmadan kollukta alınan ifade, hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz; ancak çelişkili beyanlar dosyada değerlendirilebileceği için baştan dikkatli olmak önemlidir.
Gözaltına alınmak adli sicil kaydı oluşturur mu?
Gözaltı tek başına adli sicil kaydı oluşturmaz; adli sicile kural olarak kesinleşmiş mahkûmiyet kararları işlenir. Bununla birlikte gözaltı işlemi kolluk ve yargı kayıtlarında yer alır ve soruşturma devam eder.
Özet
- Gözaltı süresi yakalamadan itibaren 24 saattir; zorunlu yol süresi en fazla 12 saattir (CMK m.91/1).
- Toplu suçlarda savcı, her defasında bir günü geçmemek üzere süreyi üç gün uzatabilir (CMK m.91/3).
- Kolluk gözaltısında kişi en geç 48 saat, toplu suçlarda dört gün içinde hâkim önüne çıkarılır (CMK m.91/4, Anayasa m.19).
- Gözaltındaki kişinin susma, avukat yardımı, suçlamayı öğrenme ve lehine delil toplatma hakları vardır (CMK m.147, m.150, m.154).
- Yakınlara gecikmeksizin haber verilir; yabancıların konsolosluğu bilgilendirilir (CMK m.95).
- Gözaltına ve süre uzatımına karşı sulh ceza hâkimine başvurulabilir; hâkim 24 saat içinde karar verir (CMK m.91/5).
Gözaltı saatlerle ölçülen ve ilk beyanların ileride delil olarak tartışılabildiği bir süreç olduğundan, sürelerin, hakların ve itiraz imkânlarının somut dosyaya göre hızla değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, gözaltı ve ifade süreçlerinde müdafilik, gözaltına ve tutuklamaya itiraz ile koruma tedbirleri nedeniyle tazminat konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk