Son güncelleme: 15 Kasım 2026
İş kazası parmak kopması tazminat hakkı konusunda sorunun kısa cevabı şudur: Parmak kopması veya el yaralanması geçiren işçi, SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği ve meslekte kazanma gücü kaybı en az %10 ise sürekli iş göremezlik geliri alır; işverenin kusuru varsa ayrıca işverenden maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Tazminat; hangi parmağın veya elin hangi bölümünün etkilendiğine, mesleğe ve yaşa göre belirlenen maluliyet oranına, ücrete ve kusur dağılımına bağlıdır. Parmak başına sabit bir tazminat tutarı yoktur.
Pres, giyotin makas, testere, freze ve konveyör gibi makinelerle çalışılan metal, plastik, ağaç işleri ve otomotiv yan sanayisi işyerlerinde el ve parmak yaralanmaları sık karşılaşılan iş kazalarıdır; Sakarya ve Kocaeli'deki organize sanayi bölgeleri de bu açıdan önemli bir yer tutar. Bu yazıda kaza sonrası ilk adımlar, maluliyet oranının nasıl belirlendiği, SGK ödemeleri, tazminat kalemleri, örnek bir hesap, işverenin kusurunun nasıl değerlendirildiği, ceza boyutu ve süreler anlatılmaktadır.
Kaza Sonrası İlk Adımlar
- Önce sağlık: Derhal acil tıbbi yardım alınmalı ve sağlık personelinin yönlendirmesine uyulmalıdır. Tedavi seçenekleri zamana bağlı olabilir.
- İş kazası kaydı: Hastanede olayın iş kazası olarak kaydedilmesi sağlanmalıdır. İşveren kazayı kolluğa derhal, SGK'ya kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır (5510 m.13, 6331 m.14); hastaneler de iş kazalarını on gün içinde SGK'ya bildirir.
- Delilleri koruyun: Mümkünse makinenin, koruyucusunun ve olay yerinin fotoğrafları, tanıkların adları, vardiya ve görev bilgileri kayıt altına alınmalıdır. Olay yeri sonradan değiştirilebileceği için erken tespit önemlidir.
- Raporları saklayın: Acil servis kayıtları, ameliyat notları, istirahat raporları ve fizik tedavi belgeleri ileride maluliyet ve tazminat hesabının temelini oluşturur.
- İmzalamadan önce düşünün: Kazadan kısa süre sonra önünüze konan ibraname veya anlaşma metinleri, haklarınızı sınırlayabilir; içeriği anlaşılmadan imzalanmamalıdır.
Parmak ve El Yaralanmalarında Maluliyet Oranı Nasıl Belirlenir?
SGK sürecinde oran, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği'ne göre Kurum Sağlık Kurulu tarafından belirlenir. Yönetmeliğin 23. maddesine göre önce arızanın türü ve ağırlığı (A cetveli), sonra sigortalının mesleğinin grubu (B ve C cetvelleri) belirlenir; bunlardan bir oran bulunur (D cetveli) ve bu oran yaşa göre düzeltilir (E cetveli). Bu nedenle aynı parmak kaybı, eli yoğun kullanan bir meslekte daha yüksek orana yol açabilir.
| Etken | Neden önemli? |
| Etkilenen parmak ve bölüm | Başparmak, işaret parmağı veya diğer parmaklar ile kaybın hangi boğumda olduğu arızanın ağırlığını değiştirir |
| Hareket ve his kaybı | Kopma olmasa bile kırık, tendon veya sinir yaralanması kalıcı kısıtlılık bırakabilir |
| Meslek grubu | Mesleğin el becerisine bağlılığı orana yansır |
| Yaş | Bulunan oran sürekli iş göremezlik tespit tarihindeki yaşa göre düzeltilir |
| Birden fazla arıza | Oranlar toplanmaz, Balthazard formülüyle birleştirilir (Yönetmelik m.24) |
Balthazard formülünde en yüksek oran esas alınır, ikinci oran kalan kapasite üzerinden eklenir. Örneğin %12 ve %8 oranlarındaki iki arıza, 12 + 8 x (100 - 12) / 100 = %19,04 olarak birleşir; %20 değil. Örnekteki oranlar varsayımsaldır; gerçek oranı sağlık kurulu belirler. Kurum kararına itiraz edilirse dosya Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu'nda incelenir (5510 m.95).
SGK'dan Alınabilecek Ödemeler
- Geçici iş göremezlik ödeneği: İş kazasında prim günü şartı aranmaz; raporlu her gün için ayakta tedavide günlük kazancın üçte ikisi, yatarak tedavide yarısı ödenir (5510 m.18).
- Sürekli iş göremezlik geliri: Meslekte kazanma gücü kaybı en az %10 ise bağlanır; tam iş göremezlikte aylık kazancın %70'i, kısmi iş göremezlikte bunun maluliyet oranı kadarıdır (5510 m.19).
- Kontrol muayenesi: Maluliyet artarsa gelirin yeniden belirlenmesi istenebilir (5510 m.94).
SGK ödemeleri zararın tamamını karşılamaz. Karşılanmayan zarar için işverene karşı dava açılabilir; bölgedeki sanayi işyerlerinde işçi hakları ve başvuru yolları için Sakarya organize sanayi bölgelerinde iş kazası yazımıza bakabilirsiniz.
İş Kazasında Parmak Kopması Tazminatı Hangi Kalemlerden Oluşur?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 54. maddesi bedensel zararları tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar olarak sayar. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğüne aykırılığından doğan bu zararlar sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabidir (TBK m.417).
| Kalem | Açıklama |
| Sürekli iş göremezlik zararı | Maluliyet oranı ve ücrete göre hesaplanır; SGK gelirinin rücuya tabi kısmı düşülür |
| Geçici iş göremezlik zararı | Tedavi süresindeki kazanç kaybıdır; SGK ödeneğinin rücuya tabi kısmı düşülür |
| Tedavi ve protez giderleri | SGK'nın karşılamadığı ve belgelenen giderler istenebilir |
| Ekonomik geleceğin sarsılması | Meslekte ilerleme veya iş bulma imkânının zorlaşması |
| Manevi tazminat | Bedensel bütünlüğün zedelenmesi nedeniyle hâkimin takdir ettiği tutar (TBK m.56); ağır bedensel zararda yakınlara da verilebilir |
Maddi ve manevi tazminatın genel çerçevesi için iş kazası sonucu maddi ve manevi tazminat yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Örnek Hesap: Parmak Kaybında Maddi Tazminat

Aşağıdaki örnek tamamen varsayımsaldır ve basitleştirilmiştir: ücret sabit tutulmuş, artırım ve iskonto oranları eşit kabul edilmiştir. Gerçek hesap bilirkişi tarafından TRH-2010 yaşam tablosu, progresif rant ve bilinen-bilinmeyen dönem ayrımıyla yapılır. Örnekteki %15 maluliyet oranı da varsayımdır; bağlayıcı değildir.
| Varsayım | Değer |
| Yaş / aylık net ücret | 30 yaş / 32.000 TL |
| Geçici iş göremezlik süresi | 4 ay (kayıp %100) |
| Maluliyet oranı | %15 |
| Aktif dönem / pasif dönem | 60 yaşa kadar / 15 yıl, 2026 net asgari ücret 28.075,50 TL üzerinden |
| Kusur / SGK gelirinin PSD'si | İşveren %80, işçi %20 / 450.000 TL |
| Kalem | Hesap | Tutar |
| Geçici iş göremezlik zararı | 4 x 32.000 x %100 | 128.000 TL |
| Aktif dönem sürekli zarar | 356 ay x 32.000 x %15 | 1.708.800 TL |
| Pasif dönem zararı | 180 ay x 28.075,50 x %15 | 758.038,50 TL |
| Toplam zarar | 2.594.838,50 TL | |
| İşverenin %80 payı | 2.594.838,50 x %80 | 2.075.870,80 TL |
| SGK PSD tenzili (rücuya tabi kısım) | 450.000 x %80 | 360.000 TL |
| Kalan maddi tazminat | 1.715.870,80 TL |
SGK'nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneğinin rücuya tabi kısmı da ayrıca düşülür; örnekte gösterilmemiştir. Manevi tazminat bu hesaba dahil değildir ve hâkim tarafından olayın özelliklerine göre ayrıca belirlenir.
İşverenin Kusuru Nasıl Değerlendirilir?
İşveren, mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbiri almak, tedbirlere uyulup uyulmadığını denetlemek ve risk değerlendirmesi yapmakla yükümlüdür (6331 m.4 ve m.10). İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013) de ekipmanın asgari güvenlik şartlarına uygun olmasını ve bakım ile periyodik kontrollerinin yaptırılmasını ister. Kusur raporunda örneğin şu sorulara bakılır:
- Koruyucu: Makinenin hareketli parçalarında koruyucu, iki el kumandası veya fotoselli emniyet düzeneği var mıydı ve çalışıyor muydu?
- Acil durdurma ve bakım: Acil durdurma düğmesi erişilebilir miydi; bakım sırasında makinenin enerjisi kesilip kilitlenmiş miydi?
- Eğitim ve gözetim: İşçiye makineye özgü eğitim verilmiş miydi, çalışma denetleniyor muydu?
- İşçinin davranışı: İşçi koruyucuyu kendisi devre dışı bırakmış veya talimata aykırı davranmış mıydı? Bu durum işçi kusuru olarak tazminattan indirim yapılmasına yol açabilir.
Alınabilecek bir önlem alınmamışsa olayın kaçınılmaz olduğundan söz edilemez (Yargıtay 10. HD, 2021/7031 E., 2021/14606 K., 22.11.2021). Alt işveren (taşeron) işçisinde asıl işveren de alt işverenle birlikte sorumludur (4857 sayılı İş Kanunu m.2/6).
Ceza Davası, Görevli Mahkeme ve Süreler
Parmak kopması, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 89. maddesindeki taksirle yaralama suçunu oluşturabilir. Temel ceza 4 aydan 2 yıla kadardır; yaralanma duyu veya organlardan birinin işlevinin sürekli zayıflamasına yol açmışsa ceza yarı oranında, işlevin yitirilmesine yol açmışsa bir kat artırılır (TCK m.89/2-3). Hangi bendin uygulanacağı adli tıp raporuna bağlıdır. Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 aydır (TCK m.73); ancak bilinçli taksirle ağır sonuç doğmuşsa şikâyet aranmaz.
- Görevli ve yetkili mahkeme: Tazminat davası iş mahkemesinde, iş mahkemesi yoksa iş mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür. Kaza yeri ve işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 m.6/3).
- Arabuluculuk: İş kazası tazminat davaları dava şartı arabuluculuğa tabi değildir (7036 m.3/3).
- Zamanaşımı: İşverene karşı sözleşmeye dayalı tazminat istemi kural olarak 10 yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146, m.417); başlangıç tarihi somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
İş kazasında parmak kopması tazminatı ne kadar olur?
Sabit bir tutar yoktur. Tazminat; maluliyet oranına, yaşa, ücrete, kusur dağılımına ve SGK'nın bağladığı gelirin rücuya tabi kısmına göre bilirkişi tarafından hesaplanır. Manevi tazminat ise hâkimin takdirine göre ayrıca belirlenir.
Parmak kaybında maluliyet oranı kaç olur?
Oran; hangi parmağın ve hangi bölümünün kaybedildiğine, mesleğe ve yaşa göre yönetmelikteki cetveller kullanılarak belirlenir. Bu nedenle aynı yaralanma farklı kişilerde farklı oranlara yol açabilir; kesin oranı sağlık kurulu belirler.
Eldiven takmadığım için tazminatım düşer mi?
Kişisel koruyucu donanımı kullanmamak işçi kusuru sayılabilir ve tazminattan bu oranda indirim yapılabilir. Ancak donanımı sağlamak, uygunluğunu seçmek ve kullanımını denetlemek de işverenin yükümlülüğüdür; kusur dağılımı somut olaya göre belirlenir.
İşveren kazayı SGK'ya bildirmezse ne olur?
Bildirim yapılmaması işçinin haklarını ortadan kaldırmaz; kaza hastane kayıtları ve diğer delillerle ispat edilebilir. Süresinde bildirim yapmayan işverene idari para cezası uygulanır ve bildirim tarihine kadar ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir (5510 m.21, 6331 m.26).
Taşeron işçisiysem kime dava açmalıyım?
Alt işveren işçisinin iş kazasında asıl işveren de alt işverenle birlikte sorumludur. Dava her ikisine karşı açılabilir; iç ilişkide kusur paylaşımı ayrıca değerlendirilir.
Özet
- Parmak kopmasında SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği ve en az %10 maluliyette sürekli iş göremezlik geliri alınır (5510 m.18-19).
- Maluliyet oranı arıza, meslek grubu ve yaşa göre belirlenir; birden fazla arızada Balthazard formülü uygulanır (Yönetmelik m.23-24).
- İşverenin kusuru varsa maddi ve manevi tazminat istenebilir; SGK gelirinin rücuya tabi kısmı düşülür (TBK m.54-56, m.417).
- Kusur raporunda makine koruyucuları, eğitim, denetim ve işçinin davranışı incelenir (6331 m.4, m.10).
- Taksirle yaralama şikâyete bağlıdır, şikâyet süresi 6 aydır (TCK m.73, m.89).
- Tazminat davası arabuluculuğa tabi değildir ve kaza yeri mahkemesinde de açılabilir (7036 m.3/3, m.6/3).
El ve parmak yaralanmalarında maluliyet oranı, meslek ve kusur dağılımı birlikte değerlendirildiğinden her dosyanın tıbbi belgeleri ve olay yeri tespitleriyle ayrıca incelenmesi gerekir. Dural Hukuk, iş kazası tazminat davaları, maluliyet itirazları ve iş kazasına bağlı ceza süreçleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk
İlgili çalışma alanımız: Cismani Zararlar
İlgili yazılar
- Mevsimlik İşçi İş Kazası: Tarımda ve Fındık Hasadında Hangi Haklar Var?
- İş Kazası Maluliyet Oranına İtiraz Nasıl Yapılır? SGK Sağlık Kurulu ve Adli Tıp Süreci
- İş Kazası Kırık Tazminatı: Kol, Bacak ve Omurga Kırıklarında Haklar
- İş Kazası Raporu Kaç Gün Olur? Rapor Süresi, Uzatma ve Kontrol Muayenesi
- İş Kazası Göz Yaralanması Tazminatı: Görme Kaybında Haklarınız

