Sakarya iş kazası avukatı araştıran ve organize sanayi bölgelerinde (OSB) çalışan işçilerin bilmesi gereken kısa cevap şudur: OSB'deki bir fabrikada yaşanan iş kazasında öncelikle işçinin kendi işvereni sorumludur; alt işveren (taşeron) yanında çalışılıyorsa asıl işveren de birlikte sorumlu tutulabilir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, sanayi bölgelerinde iş sağlığı ve güvenliği koordinasyonunu ayrıca bölge yönetimine vermiştir. Kaza işveren tarafından en geç 3 iş günü içinde SGK'ya bildirilir; tazminat davası iş mahkemesinde açılır ve bu davalarda arabulucuya başvuru zorunlu değildir.
Sakarya'da mobilya, makine imalatı ve otomotiv-metal alanlarında ihtisas OSB'leri de bulunur ve aynı bölgede çok sayıda işveren yan yana faaliyet gösterir. Bu yapı, kazadan kimin sorumlu olduğu sorusunu daha önemli hâle getirir. Bu yazıda Sakarya'daki organize sanayi bölgeleri, OSB'de iş kazasında sorumluluğun dağılımı, işçinin iş sağlığı ve güvenliği hakları, ciddi tehlike karşısında çalışmaktan kaçınma hakkı ve kazadan sonra Sakarya'da izlenecek yol anlatılmaktadır.
Sakarya'daki Organize Sanayi Bölgeleri
Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu'nun (OSBÜK) internet sitesindeki listede Kasım 2026 itibarıyla Sakarya'da dokuz OSB yer almaktadır. Listedeki durum bilgileri ve müdürlük adresleri şöyledir:
| OSB | Müdürlük adresinin bulunduğu ilçe | OSBÜK listesindeki durum |
| Sakarya I OSB | Arifiye | İşletmede |
| Sakarya II OSB | Hendek | İşletmede |
| Sakarya III OSB | Söğütlü | İşletmede |
| Ferizli OSB | Ferizli | İşletmede |
| Karasu OSB | Karasu | İşletmede |
| Kaynarca Mobilya İhtisas OSB | Kaynarca | İşletmede |
| Sakarya Kaynarca Doğu Marmara Makine İmalatçıları İhtisas OSB | Kaynarca | İşletmede |
| Sakarya Otomotiv ve Metal İhtisas OSB | Arifiye | Altyapı hazırlanıyor |
| Sakarya Söğütlü OSB | Arifiye | Kamulaştırma yapılıyor |
Tabloda müdürlük adresleri esas alınmıştır; bölgenin fiilî yeri farklı bir ilçede olabilir. Durum bilgileri zamanla değişebileceğinden güncel bilgi OSBÜK veya ilgili OSB müdürlüğünden kontrol edilmelidir. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'na göre OSB, bir özel hukuk tüzel kişiliğidir; bölge içindeki her fabrika ise kendi çalışanları bakımından ayrı bir işverendir.
OSB'de İş Kazasında Kim Sorumludur?
İşveren, 6331 sayılı Kanun'un 4. maddesi ve Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesi uyarınca çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumak için gerekli her türlü önlemi almakla yükümlüdür. OSB'lerin yapısı nedeniyle sorumluluk çoğu zaman birden fazla kişiye yayılır:
| Taraf | Sorumluluğun dayanağı | Örnek durum |
| İşçinin işvereni | 6331 s.K. m.4, TBK m.417 | Koruyucusu sökülmüş makinede yaralanma |
| Asıl işveren | 4857 s.K. m.2/6; 6331 s.K. m.22/2'deki koordinasyon yükümlülüğü | Fabrikada bakım veya temizlik yapan taşeron işçisinin kazası |
| Aynı alanı paylaşan işverenler | 6331 s.K. m.23/1 (iş birliği, koordinasyon, karşılıklı bilgilendirme) | Ortak sevkiyat alanında başka firmanın forkliftinin çarpması |
| OSB yönetimi | 6331 s.K. m.23/2 (sanayi bölgelerinde İSG koordinasyonu); genel hükümler | Bölgenin ortak yol veya altyapısındaki bakım eksikliği |
| Kusurlu üçüncü kişiler | TBK m.49 (haksız fiil) | Bölge içinde başka bir şirket aracının neden olduğu kaza |
6331 sayılı Kanun'un 23. maddesine göre sanayi bölgeleri gibi birden fazla işyerinin bulunduğu yerlerde iş sağlığı ve güvenliği koordinasyonu yönetim tarafından sağlanır. Yönetim, diğer işyerlerini etkileyecek tehlikeler konusunda işverenleri uyarır ve uyarıya uymayanları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirir. Bu nedenle OSB'nin ortak alanlarından veya komşu bir tesisten kaynaklanan tehlikelerde OSB yönetiminin de koordinasyon görevini yerine getirip getirmediği incelenmelidir. Kusurlu tarafların her biri, kural olarak kusuru oranında değil, zarar gören işçiye karşı birlikte sorumlu tutulabilir; aralarındaki paylaşım ayrıca belirlenir (TBK m.61).
OSB'de Çalışan İşçinin İş Sağlığı ve Güvenliği Hakları
İş kazalarının önemli bir kısmı, kazadan önce kullanılmayan haklarla önlenebilir. 6331 sayılı Kanun işçiye şu hakları tanır:
- Eğitim: İşe başlamadan önce, iş veya ekipman değiştiğinde iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmelidir. Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen kişi çalıştırılamaz (m.17).
- Sağlık gözetimi: Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde işe uygunluk raporu olmadan çalışma başlatılamaz; sağlık gözetiminin maliyeti işçiye yansıtılamaz (m.15).
- Görüş bildirme ve katılım: İşçiler ve çalışan temsilcileri İSG konularında görüş bildirebilir; önlemlerin yetersizliği nedeniyle yetkili makama başvurdukları için hakları kısıtlanamaz (m.18).
- İSG kurulu: Elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan uzun süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren kurul oluşturmak zorundadır (m.22).
- İSG profesyonellerinin bildirimi: 2025 yılında değiştirilen 8. maddeye göre acil ve hayati tehlike bulunmasına rağmen işveren önlem almazsa işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı durumu Bakanlığa ve yetkili sendika temsilcisine, yoksa çalışan temsilcisine bildirmek zorundadır; bu bildirim nedeniyle sözleşmeleri sona erdirilemez (m.8/2).
Tehlikeli bir durumu fark ettiğinizde bunu iş güvenliği uzmanına, çalışan temsilcisine veya işverene yazılı olarak bildirmeniz, ileride hem önlemin alınmasını hem de kusur tartışmasında ispatı kolaylaştırır. İşyerindeki eksiklikler için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ALO 170 hattı üzerinden de başvuru yapılabilir.
Ciddi ve Yakın Tehlikede Çalışmaktan Kaçınma Hakkı
6331 sayılı Kanun'un 13. maddesi, ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşılaşan işçiye çalışmaktan kaçınma hakkı tanır. Bu hak şu şekilde kullanılır:
- Başvuru: İşçi, İSG kuruluna, kurul yoksa işverene başvurarak durumun tespitini ve önlem alınmasını ister.
- Karar ve tutanak: Kurul acilen toplanır, işveren derhâl karar verir ve durum tutanakla tespit edilir; karar işçiye ve çalışan temsilcisine yazılı bildirilir.
- Çalışmaktan kaçınma: Talep yerinde bulunursa işçi, önlem alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir; bu dönemdeki ücreti ve diğer hakları saklıdır.
- Önlenemez tehlike: Tehlike önlenemez nitelikteyse işçi bu usule uymadan işyerini veya tehlikeli bölgeyi terk ederek güvenli yere gidebilir; bu nedenle hakları kısıtlanamaz.
- Fesih: Talebe rağmen önlem alınmazsa işçi, tabi olduğu kanun hükümlerine göre iş sözleşmesini feshedebilir.
Bu hakkın kullanılmasında başvurunun yazılı yapılması ve tutanağın bir örneğinin istenmesi önemlidir. Hakkın kötüye kullanıldığı iddiasıyla karşılaşmamak için tehlikenin somut olarak tarif edilmesi gerekir.
Kazadan Sonra Sakarya'da İzlenecek Yol
- Tedavi ve ilk kayıt: Hastanede olayın iş sırasında yaşandığını belirtin. İşveren kazayı kolluğa derhâl, SGK'ya ise kazadan sonraki 3 iş günü içinde bildirir (5510 s.K. m.13, 6331 s.K. m.14); bildirimi e-Devlet üzerinden takip edin.
- Kamera ve kayıtların korunması: OSB'lerde fabrika kameralarının yanında bölge girişleri ve ortak alanlarda da kayıt sistemleri bulunabilir. Bu kayıtlar belirli süre sonra silinebileceğinden, soruşturma sırasında savcılıktan bunların vakit kaybetmeden istenmesi talep edilmelidir.
- Soruşturma: Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda kazanın olduğu yerdeki Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma yürütür. Tablodaki ilçelerden Ferizli, Hendek, Karasu ve Kaynarca'da ilçe adliyesi bulunur; adliyesi olmayan ilçelerin hangi adliyeye bağlı olduğu Sakarya Adliyesinin resmî sitesinden kontrol edilmelidir.
- Görevli ve yetkili mahkeme: Tazminat davası iş mahkemesinde açılır; iş mahkemesi kurulmamış yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar (7036 s.K. m.2/3). Davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yer yanında kazanın meydana geldiği yer ile işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (7036 s.K. m.6).
- Arabuluculuk: İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında arabulucuya başvuru dava şartı değildir (7036 s.K. m.3/3).
Sakarya'daki iş mahkemeleri ve işçilik alacaklarına ilişkin genel süreç için Sakarya'da iş davalarını anlatan yazımıza bakabilirsiniz. Komşu sanayi bölgelerindeki uygulama için Kocaeli'de iş kazası yazımız da fikir verebilir.
Tazminat ve SGK Hakları Kısaca
İş kazası geçiren işçi SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği, meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 azalması hâlinde sürekli iş göremezlik geliri alabilir; ölüm hâlinde hak sahiplerine gelir bağlanır. Bunlara ek olarak kusurlu işverenden ve diğer sorumlulardan maddi tazminat, manevi tazminat ve ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı istenebilir. Tazminatın miktarını kusur oranı, maluliyet oranı, işçinin ücreti ve SGK ödemeleri belirler; işçinin kusuru varsa indirim yapılabilir. 7589 sayılı Kanun'la Türk Borçlar Kanunu'nun 55. maddesine eklenen kural uyarınca 31 Temmuz 2026'dan sonra yaşanan kazalarda gelecek döneme ait kayıplara karar tarihinden itibaren faiz işletilir. Tazminat kalemlerinin ayrıntısı için iş kazası sonucu maddi ve manevi tazminat rehberimize göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
OSB yönetimi iş kazasından sorumlu tutulabilir mi?
Kural olarak birincil sorumlu işçinin işverenidir. Ancak 6331 sayılı Kanun sanayi bölgelerinde iş sağlığı ve güvenliği koordinasyonunu yönetime vermiştir; kaza bölgenin ortak alanlarından veya yönetimin uyarması gereken bir tehlikeden kaynaklandıysa OSB'nin sorumluluğu da somut olayda değerlendirilebilir.
Sakarya'da OSB'deki fabrikada iş kazası geçirdim, davayı nerede açarım?
Dava iş mahkemesinde, iş mahkemesi olmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesinde açılır. İşverenin yerleşim yeri, işin yapıldığı yer, kazanın olduğu yer veya kendi yerleşim yeriniz mahkemesi yetkilidir; bu kurala aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir.
Güvenlik önlemi alınmayan makinede çalışmayı reddedebilir miyim?
Ciddi ve yakın bir tehlike varsa İSG kuruluna veya işverene başvurarak önlem alınmasını isteyebilir, talebiniz yerinde bulunursa önlem alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilirsiniz. Bu dönemde ücretiniz ve diğer haklarınız korunur (6331 s.K. m.13).
Taşeron firmada çalışıyorum, fabrika da sorumlu olur mu?
Asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur (4857 s.K. m.2/6). Uygulamada iş kazası tazminatı davaları da çoğunlukla hem alt işverene hem asıl işverene karşı açılır.
OSB servisinde yaşanan kaza iş kazası sayılır mı?
İşverenin sağladığı taşıtla işe gidiş-geliş sırasında yaşanan kazalar 5510 sayılı Kanun'a göre iş kazası sayılır. Ayrıntılar için servis kazası yazımıza bakabilirsiniz.
Sakarya iş kazası avukatı olmadan dava açılabilir mi?
Evet, işçi veya yakınları davayı kendileri açabilir. Ancak birden fazla işverenin bulunduğu OSB kazalarında kimlerin davalı gösterileceği, kusur ve maluliyet raporlarına itiraz ve SGK ödemelerinin mahsubu gibi konular tazminatın sonucunu doğrudan etkiler.
Özet
- OSB'deki iş kazasında öncelikle işçinin işvereni sorumludur (6331 s.K. m.4, TBK m.417).
- Taşeron çalışmada asıl işveren de alt işverenle birlikte sorumlu tutulabilir (4857 s.K. m.2/6).
- Sanayi bölgelerinde İSG koordinasyonu yönetime aittir; aynı alanı paylaşan işverenler iş birliği yapmak zorundadır (6331 s.K. m.23).
- Ciddi ve yakın tehlikede işçi çalışmaktan kaçınabilir; ücreti saklıdır (6331 s.K. m.13).
- Kaza SGK'ya 3 iş günü içinde bildirilir (6331 s.K. m.14).
- Tazminat davasında kazanın olduğu yer ve işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir; arabuluculuk zorunlu değildir (7036 s.K. m.3/3, m.6).
OSB'lerdeki iş kazalarında sorumluluğun işveren, asıl işveren, komşu tesisler ve bölge yönetimi arasında nasıl dağıldığı kazanın oluş biçimine göre değiştiğinden her olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, iş kazası tazminat davaları, SGK uyuşmazlıkları ve iş sağlığı ve güvenliği konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk