12. Yargı Paketi HMK değişiklikleri sorusunun kısa cevabı şudur: 7589 sayılı Kanun ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na (HMK) duruşmalar arasındaki sürenin üç aydan uzun olamayacağı kuralı eklendi, belirsiz alacak davası kaldırıldı, kısmi davada bir defaya mahsus talep artırımı getirildi, davaların birleştirilmesi ve ayrılması kararlarına karşı kanun yolları ile istinaf sonrası temyiz kuralları yeniden düzenlendi. Bu değişikliklerin çoğu 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi; ses ve görüntü nakli yoluyla (SEGBİS) duruşmaya katılanların imzasına ilişkin hüküm ise 31 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi.
Üç aylık sınırın bir istisnası da var: Bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe gibi zorunlu hâllerde hâkim, gerekçesini göstererek daha uzun bir süre belirleyebilir. Bu nedenle kuralın her davayı kendiliğinden kısaltacağını söylemek mümkün değildir. Bu yazıda HMK'da yapılan değişiklikler madde madde, yürürlük tarihleri ve davası devam edenler açısından sonuçlarıyla anlatılmaktadır.
12. Yargı Paketi HMK Değişiklikleri Bir Bakışta
7589 sayılı Kanun 16 Temmuz 2026'da kabul edildi ve 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. HMK'ya ilişkin değişiklikler ve yürürlük tarihleri şöyledir:
| Madde | Değişiklik | Yürürlük |
|---|---|---|
| HMK m.107 | Belirsiz alacak davası kaldırıldı | 31.07.2026 (önce açılan davalarda eski hüküm uygulanır) |
| HMK m.109/4 | Kısmi davada bir defaya mahsus talep artırımı; artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır | 31.07.2026 |
| HMK m.147/3 | Duruşmalar arasındaki süre en fazla üç ay; zorunlu hâllerde gerekçeli istisna | 31.07.2026 |
| HMK m.149/4 | SEGBİS ile katılanlar için elle atılan imzaya ilişkin hükümler, sayılan işlemler dışında uygulanmaz | 31.10.2026 |
| HMK m.166/1 | İlk davanın mahkemesi, birleştirme kararının kesinleşmesinden itibaren bu kararla bağlı | 31.07.2026 |
| HMK m.168 | Birleştirme ve ayırma kararlarına karşı kanun yolları yeniden düzenlendi | 31.07.2026 |
| HMK m.362/3 | Bölge adliye mahkemesinin yeniden esas hakkında verdiği kararlarda temyiz kuralı | 31.07.2026 |
Bunlara ek olarak aynı Kanun'la kanuni faiz Merkez Bankası reeskont oranına bağlandı ve hâkimlerin, mesleğin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurması Hâkimler ve Savcılar Kanunu'nun 63. maddesinde disiplin cezası gerektiren hâller arasına eklendi.
Duruşma Arası En Fazla 3 Ay: Kural ve İstisnaları
HMK'nın 147. maddesine eklenen üçüncü fıkraya göre duruşmalar arasındaki süre üç aydan daha uzun olamaz. Daha önce HMK'da bu yönde açık bir üst sınır bulunmadığından, iş yükü yoğun mahkemelerde iki duruşma arasında aylar geçebiliyordu.
Kuralın istisnası da aynı fıkrada düzenlenmiştir: İşin niteliği gereği bilirkişi incelemesinin uzaması veya başka bir yerdeki mahkemeden istinabe yoluyla tahkikat işlemi yapılması gibi zorunlu hâllerde hâkim, gerekçesini belirterek daha uzun bir süre verebilir. Uygulamada şu noktalar önemlidir:
- Gerekçe zorunludur: Hâkim üç aydan uzun bir gün verecekse bunun nedenini ara kararda göstermelidir.
- Kanunda ayrı bir yaptırım yok: Sürenin aşılması hâlinde neler olacağı kanunda ayrıca düzenlenmemiştir; taraflar dilekçeyle durumu mahkemeye hatırlatabilir.
- Bilirkişi süreci belirleyici: Davaların uzamasında bilirkişi incelemeleri önemli rol oynadığından, rapor süresinin takibi ve rapora itirazların zamanında yapılması önem kazanır.
- Toplam süre: Kural yalnızca ilk derece mahkemesindeki duruşma aralıklarına ilişkindir; istinaf ve temyiz aşamalarındaki bekleme sürelerini doğrudan düzenlemez.
Kanun yolu aşamalarındaki süreler hakkında genel bilgi için İstinaf ve Yargıtay Süreci Ne Kadar Sürer? yazımıza bakabilirsiniz.
Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldı, Kısmi Dava Güçlendirildi
HMK'nın 107. maddesinde düzenlenen belirsiz alacak davası 31 Temmuz 2026'dan itibaren yürürlükten kaldırıldı. Bu dava türü, alacağın miktarı dava açılırken tam olarak belirlenemediğinde asgari bir tutarla dava açılmasına ve alacak netleşince talebin artırılmasına imkân veriyordu. Bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davalarında eski hüküm uygulanmaya devam eder.
Bunun yerine kısmi dava güçlendirildi. HMK'nın 109. maddesine eklenen dördüncü fıkraya göre alacağın bir kısmının dava edildiği durumlarda talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere ve iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Talep artırım hakkı tek kullanımlık olduğu için bilirkişi raporu ve itirazlar netleşmeden kullanılmaması önerilir.
Davaların Birleştirilmesi ve Ayrılmasında Yeni Kanun Yolu Kuralları
Birbiriyle bağlantılı davaların aynı mahkemede görülmesine birleştirme, bir davadaki taleplerin ayrı davalarda görülmesine ise ayırma denir. 7589 sayılı Kanun bu kararlara ilişkin iki maddeyi değiştirdi:
- Birleştirme kararının bağlayıcılığı (HMK m.166/1): İlk davanın açıldığı mahkeme, birleştirme kararının kesinleşmesinden itibaren bu kararla bağlıdır.
- Birleştirme kararına istinaf (HMK m.168/1): Aynı yargı çevresindeki aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde görülen davalar yönünden verilen birleştirme kararına karşı sadece istinaf yoluna başvurulabilir.
- Ayırma kararları (HMK m.168/2): İlk derece mahkemelerinin ayırma kararlarına karşı istinaf yoluna, bölge adliye mahkemelerinin birleştirme ve ayırma kararlarına karşı ise temyiz yoluna ancak hükümle birlikte gidilebilir.
- Bozma sebebi değil: Bu husus tek başına bölge adliye mahkemesinde hükmün kaldırılarak esastan incelenmesi veya Yargıtay'da bozma sebebi oluşturmaz.
Bu düzenlemenin amacı, birleştirme ve ayırma kararlarının ayrı ayrı kanun yoluna taşınarak yargılamanın uzamasını önlemektir.
SEGBİS ile Duruşmaya Katılanlarda İmza Kuralı (31 Ekim 2026)
HMK'nın 149. maddesine eklenen dördüncü fıkra 31 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi. Buna göre ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla (uygulamada SEGBİS veya e-duruşma olarak bilinen yöntemle) bulunduğu yerden duruşmaya katılmasına karar verilen kişiler hakkında, elle atılan imzaya ilişkin hükümler kural olarak uygulanmaz.
Ancak ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ve sulh gibi sonuç doğurucu işlemler bu kolaylığın dışında tutulmuştur. Bu işlemler için tutanağın imzalanmasına ilişkin kurallar uygulanmaya devam eder. Uzaktan katıldığınız bir duruşmada sulh olmayı veya davadan feragat etmeyi planlıyorsanız, imza işleminin nasıl yapılacağını önceden mahkeme kalemiyle veya avukatınızla netleştirmeniz yararlı olur.
İstinaf Sonrası Temyiz: HMK 362'ye Eklenen Fıkra
HMK'nın 362. maddesi, bölge adliye mahkemesi kararlarından hangilerinin temyiz edilemeyeceğini düzenler. Eklenen üçüncü fıkraya göre bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu kısmen veya tamamen kabul ederek esas hakkında yeniden karar verirse, kararın kabul edilen ya da reddedilen kısmı istinaf için öngörülen parasal sınırın (HMK m.341/2) üzerindeyse temyiz edilebilir. İki istisna vardır:
- Fark küçükse: Temyiz sınırının altında kalan yeni karar ile ilk derece kararı arasındaki fark istinaf parasal sınırını geçmiyorsa temyiz yolu kapalıdır.
- Yalnızca masraf ve vekâlet ücreti: Temyiz sınırının altında kalan yeni karar yalnızca yargılama gideri veya vekâlet ücretine ilişkinse temyiz edilemez.
Parasal sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden, temyiz imkânı değerlendirilirken ilgili yıla ait parasal sınırların ayrıca kontrol edilmesi gerekir.
Davası Devam Edenler Neye Dikkat Etmeli?
Usul kuralları kural olarak yürürlüğe girdikleri andan itibaren devam eden davalarda da uygulanır; ancak kanun bazı konularda ayrı geçiş kuralları koymuştur. Davası süren kişilerin şu noktaları kontrol etmesi önerilir:
- Dava açılış tarihi: 31 Temmuz 2026'dan önce belirsiz alacak davası olarak açılmış dosyalar eski kurala göre devam eder.
- Sonraki duruşma tarihi: 31 Temmuz 2026'dan sonra verilen ara kararlarda üç aylık sınır gözetilmelidir; daha uzun bir süre verilmişse gerekçesi incelenebilir.
- Talep artırımı zamanlaması: Kısmi davalarda tek kullanımlık artırım hakkının tahkikat bitmeden kullanılması gerekir.
- Faiz hesabı: Kanuni faiz artık sabit olmadığından, alacak hesaplarında dönemsel oranların dikkate alınması gerekir.
Hukuk davalarında genel süreç için Dava Nasıl Açılır? Adım Adım Ceza ve Hukuk Davası Açma Rehberi yazımıza da göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
12. Yargı Paketi HMK değişiklikleri sonrası duruşma arası en fazla kaç ay olabilir?
Hukuk davalarında duruşmalar arasındaki süre kural olarak üç aydan uzun olamaz (HMK m.147/3). Bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe gibi zorunlu hâllerde hâkim gerekçesini göstererek daha uzun bir süre belirleyebilir.
Üç aylık kural devam eden davalarda da geçerli mi?
Kanunda bu kural için ayrı bir geçiş hükmü yoktur. Usul hükümlerinin derhâl uygulanması ilkesi gereğince, 31 Temmuz 2026'dan sonra verilen duruşma günlerinde kuralın gözetilmesi beklenir.
Hâkim üç aydan uzun bir duruşma günü verirse ne yapabilirim?
Önce ara kararda gerekçe gösterilip gösterilmediğini kontrol edin. Gerekçe yoksa veya zorunlu bir hâl bulunmuyorsa, bir dilekçeyle durumu mahkemeye bildirip daha yakın bir gün verilmesini talep edebilirsiniz.
12. Yargı Paketi ile hukuk davaları kısalacak mı?
Duruşma aralıklarının sınırlanması ve birleştirme kararlarına karşı kanun yollarının daraltılması yargılamaları hızlandırmayı amaçlar. Ancak bilirkişi ve istinabe gibi istisnalar ile kanun yolu aşamaları nedeniyle toplam sürenin ne kadar kısalacağı dosyadan dosyaya değişecektir.
SEGBİS ile katıldığım duruşmada sulh olabilir miyim?
Uzaktan katılım mümkündür; ancak sulh, feragat, kabul ve ikrar gibi işlemler elle atılan imza kolaylığının dışında tutulmuştur. Bu işlemler için imza şartı devam ettiğinden nasıl bir yol izleneceğini önceden mahkemeyle netleştirmeniz önerilir.
Birleştirme kararına itiraz edebilir miyim?
Aynı yargı çevresindeki aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde görülen davalar yönünden verilen birleştirme kararına karşı sadece istinaf yoluna başvurulabilir. Ayırma kararlarına karşı ise ancak hükümle birlikte kanun yoluna gidilebilir.
Özet
- Duruşmalar arasındaki süre en fazla üç aydır; zorunlu hâllerde hâkim gerekçeyle daha uzun süre verebilir (HMK m.147/3).
- Belirsiz alacak davası 31 Temmuz 2026'dan itibaren kaldırıldı; önce açılan davalarda eski hüküm uygulanır (HMK m.107, 7589 s.K. geçici m.1/10).
- Kısmi davada talep bir defaya mahsus artırılabilir ve artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).
- Birleştirme kararına karşı sadece istinaf, ayırma kararlarına karşı ancak hükümle birlikte kanun yolu açıktır (HMK m.168).
- SEGBİS ile katılanlar için elle atılan imza hükümleri, sulh ve feragat gibi işlemler dışında uygulanmaz (HMK m.149/4, yürürlük 31.10.2026).
- Bölge adliye mahkemesinin yeniden esas hakkında verdiği kararlarda temyiz için yeni parasal ölçüt getirildi (HMK m.362/3).
Usul kurallarındaki değişiklikler, davanın açılış tarihine, aşamasına ve talep edilen alacağın türüne göre farklı sonuçlar doğurduğundan her dosyanın kendi takvimi içinde değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, hukuk davalarının takibi, alacak ve tazminat davaları ile istinaf ve temyiz süreçleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk