HAGB yeni düzenleme sorusunun kısa cevabı şudur: 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 12. Yargı Paketi (7589 sayılı Kanun), hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını (HAGB) kaldırmadı; Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesinin beşinci ila on dördüncü fıkralarını yeniden yazarak kurumu yürürlükte tuttu. İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası sınırı, zararın giderilmesi şartı, beş yıllık denetim süresi ve HAGB kararına karşı istinaf yolu korundu. En önemli yenilik, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele niteliğindeki suçlarda artık HAGB verilememesidir.
Bu değişikliğin arka planında Anayasa Mahkemesi'nin HAGB hükümlerini iptal eden kararı bulunuyor. Ayrıca sık yapılan bir yanlışı baştan düzeltmek gerekir: HAGB kararına karşı istinaf yolu 12. Yargı Paketi ile getirilmedi; 1 Haziran 2024'ten itibaren uygulanıyor ve yeni düzenleme bu yolu korudu. Bu yazıda HAGB'de nelerin değiştiği, nelerin aynı kaldığı, istinaf ve itiraz yollarının nasıl işlediği ve sanıkların denetim süresinde nelere dikkat etmesi gerektiği anlatılmaktadır.
HAGB Nedir? Kısa Bir Hatırlatma
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), ceza yargılaması sonunda sanık hakkında mahkûmiyet hükmü kurulmasına rağmen bu hükmün açıklanmayıp belirli bir süre askıda tutulmasıdır. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 231. maddesine göre HAGB, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir. Sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur; bu süre kasıtlı yeni bir suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak geçirilirse hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir.
HAGB'nin temel işleyişini ve sonuçlarını daha önce Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Nedir? başlıklı yazımızda ayrıntılı olarak anlatmıştık. Bu yazı ise 2026'da yapılan yeni düzenlemeye ve uygulamada değişen noktalara odaklanmaktadır.
HAGB Yeni Düzenleme Neden Yapıldı? Anayasa Mahkemesi Kararı
Anayasa Mahkemesi, 10 Temmuz 2025 tarihli ve E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla CMK 231. maddesinin 2024'te 7499 sayılı Kanun'la yeniden düzenlenen beşinci ila on dördüncü fıkralarını iptal etti. Karar 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve iptal hükmünün yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi öngörüldü.
İptal gerekçesinin özü şuydu: Düzenlemede, kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında işkence, eziyet veya kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB verilmesini engelleyen bir kural bulunmuyordu. Anayasa Mahkemesi bunu, devletin bu tür fiillerin faillerini orantılı biçimde cezalandırma ve mağdurlara uygun giderim sağlama yükümlülüğüyle bağdaşmaz buldu.
İptal kararı yürürlüğe girdiğinde HAGB'nin kanuni dayanağı ortadan kalkacaktı. Kanun koyucu bu boşluğu önlemek için 16 Temmuz 2026'da kabul edilen ve 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle CMK 231'in beşinci ila on dördüncü fıkralarını yeniden yazdı. Yeni metin yayım tarihinde yürürlüğe girdi.
Ne Değişti, Ne Aynı Kaldı?
12. Yargı Paketi HAGB sistemini baştan kurmadı; 2024'teki düzenlemeyle oluşan yapıyı büyük ölçüde korudu. Asıl değişiklik, HAGB'nin uygulanmayacağı suçları belirleyen on dördüncü fıkradadır. Aşağıdaki tablo farkları özetlemektedir:
| Konu | 31 Temmuz 2026 öncesi (2024 düzenlemesi) | 31 Temmuz 2026 sonrası |
|---|---|---|
| Ceza sınırı | İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası | Aynı |
| Şartlar | Kasıtlı suçtan önceki mahkûmiyet olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaati, zararın tamamen giderilmesi | Aynı |
| Sanığın kabulü | 1 Haziran 2024 ve sonrası kararlarda aranmıyor | Aranmıyor |
| Denetim süresi | Beş yıl | Beş yıl |
| Müsadere | HAGB müsadereye ilişkin hükümleri etkilemiyor | Aynı |
| HAGB kararına karşı yol | İstinaf (1 Haziran 2024 ve sonrası kararlar) | İstinaf; ilk derece sıfatıyla verilen kararlarda temyiz |
| Açıklanan hükme karşı yol | İtiraz | İtiraz |
| HAGB verilemeyecek suçlar | Anayasa'nın 174. maddesindeki inkılap kanunlarında yer alan suçlar | İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği, Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlar |
En Önemli Değişiklik: İşkence, Eziyet ve Kötü Muamele Suçlarında HAGB Yok
Yeni on dördüncü fıkraya göre HAGB hükümleri; işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmaz. Bu suçlardan mahkûmiyet hâlinde mahkeme, ceza iki yılın altında kalsa bile hükmün açıklanmasını geri bırakamaz.
Önceki metinde yer alan inkılap kanunlarındaki suçlara ilişkin istisna ise yeni metinde bulunmuyor. Bu durum, söz konusu suçlarda HAGB'nin kendiliğinden verileceği anlamına gelmez; ceza sınırı ve altıncı fıkradaki şartlar her somut olayda ayrıca aranır.
- Kimleri etkiler: Görevi sırasında kötü muamele niteliğinde bir fiil nedeniyle yargılanan kamu görevlilerini ve bu suçların mağdurlarını.
- Mağdur açısından sonuç: Bu suçlarda HAGB verilemeyeceğinden, mahkûmiyet hâlinde hüküm açıklanır ve kanuni sonuçlarını doğurur.
- Suç tarihi önemlidir: 31 Temmuz 2026'dan önce işlenen suçlarda yeni istisnanın nasıl uygulanacağı, lehe kanun ilkesi (Türk Ceza Kanunu m.7) çerçevesinde tartışılabilecek bir konudur; somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
HAGB Kararına Karşı İstinaf Yolu Nasıl İşler?
Sık yapılan bir hata, istinaf yolunun 12. Yargı Paketi ile getirildiğini düşünmektir. Oysa 7499 sayılı Kanun'la yapılan değişiklik sonucunda 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı itiraz yerine istinaf yolu açılmıştı. Yeni on ikinci fıkra bu sistemi korudu. Uygulamada süreç şöyle işler:
- Başvuru: HAGB kararına karşı, CMK 272. maddesinin üçüncü fıkrasındaki istisnalar saklı kalmak üzere bölge adliye mahkemesine istinaf yoluyla başvurulabilir. Başvuru, kararı veren mahkemeye verilecek dilekçeyle veya zabıt kâtibine yapılacak beyanla yapılır.
- Süre: 2024 değişikliklerinden sonra ceza muhakemesinde istinaf süresi kural olarak gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır. Kararda gösterilen kanun yolu ve süre bilgisini mutlaka kontrol edin.
- İncelemenin kapsamı: Kanun, istinaf ve temyiz incelemesinde karar ve hükmün usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden inceleneceğini açıkça belirtir. Yani yalnızca HAGB şartlarına değil, suçun sabit olup olmadığına da bakılabilir.
- Bölge adliye mahkemesi kararından sonra: Bölge adliye mahkemesinin verdiği kararlar hakkında temyize ilişkin CMK 286. madde uygulanır; temyiz yolunun açık olup olmadığı suçun ve kararın türüne göre değişir.
- İlk derece sıfatıyla verilen kararlar: HAGB kararı bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından ilk derece mahkemesi sıfatıyla verilmişse temyiz yoluna gidilebilir.
Sanık açısından pratik sonuç şudur: Suçsuz olduğunu düşünen sanık HAGB kararını kabullenmek zorunda değildir; istinaf yoluyla beraat talebini ileri sürebilir. Hüküm yalnızca sanık lehine istinaf edilmişse yeni hüküm öncekinden daha ağır olamaz (CMK m.283); savcı veya katılan da başvurmuşsa durum farklılaşabilir. Bu nedenle başvuru kararı dosyanın tamamı değerlendirilerek verilmelidir.
Denetim Süresi ve Hükmün Açıklanması: Nelere Dikkat Etmelisiniz?
HAGB kararından sonra beş yıllık denetim süresi başlar ve bu süre içinde dava zamanaşımı durur. Denetim süresinde şu noktalara dikkat etmek gerekir:
- Kasıtlı yeni suç: Denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenirse mahkeme açıklanması geri bırakılan hükmü açıklar. Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle ikinci kez HAGB kararı verilemez.
- Denetimli serbestlik yükümlülükleri: Mahkeme en fazla bir yıl süreyle eğitim programına devam, gözetim altında çalışma veya belirli yerlere gitmeme gibi yükümlülükler koyabilir. Bu yükümlülüklere aykırılık da hükmün açıklanmasına yol açabilir.
- Zararın taksitle ödenmesi: Zarar derhâl giderilemiyorsa, denetim süresi boyunca aylık taksitlerle tamamen ödenmesi şartıyla HAGB verilebilir. Taksitlerin aksatılması hükmün açıklanması riskini doğurur; ödeme dekontlarını saklayın.
- Açıklanan hükme itiraz: Hüküm açıklanırsa veya mahkeme yeni bir mahkûmiyet hükmü kurarsa buna karşı yol itirazdır; itiraz mercii yalnızca açıklama koşullarıyla sınırlı bir inceleme yapar.
- Müsadere: HAGB kararı müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez. Suçta kullanılan veya suçtan elde edilen eşyaya ilişkin müsadere kararı HAGB'den bağımsız olarak sonuç doğurabilir.
HAGB kararı adli sicil (sabıka) kaydına işlenmez; bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir ve yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından kullanılabilir. HAGB'den kimlerin yararlanabileceğini HAGB Şartları: Kimler Yararlanabilir? yazımızda ayrıca bulabilirsiniz.
Eski Tarihli Kararlarda Hangi Kural Uygulanır?
7589 sayılı Kanun HAGB için ayrı bir geçiş hükmü getirmedi. Kanun yolu bakımından 2024 değişikliğiyle CMK'ya eklenen geçici 6. maddedeki ayrım önemini koruyor:
- 1 Haziran 2024'ten önce verilen HAGB kararları: Bu kararlara karşı itiraz yolu uygulanmaya devam eder ve sanığın HAGB'yi kabul etmesi şartı aranır.
- 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararları: İstinaf yolu uygulanır; sanığın kabulü şartı yoktur.
- Eski tarihli HAGB'nin açıklanması: 1 Haziran 2024'ten önce verilen bir HAGB kararı sonradan açıklanırsa, açıklanan hükme karşı değişiklik öncesindeki kanun yolu kuralları, yani genel kanun yolu olan istinaf uygulanır.
Kanun yolunun adında yanılmak başvuru hakkını kural olarak ortadan kaldırmaz (CMK m.264); ancak süreyi kaçırmak telafisi güç sonuçlar doğurur. Kararınızın tarihini ve kararda gösterilen kanun yolunu kontrol etmeden işlem yapmamanız önerilir.
Sık Sorulan Sorular
HAGB kaldırıldı mı?
Hayır. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı yürürlüğe girmeden önce 7589 sayılı Kanun'la CMK 231'in ilgili fıkraları yeniden düzenlendi. HAGB, 31 Temmuz 2026'dan itibaren yeni metinle uygulanmaya devam ediyor.
HAGB yeni düzenleme ile hangi suçlarda HAGB verilemez?
İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlarda HAGB verilemez. Bunların dışında, hükmolunan cezanın iki yılı aşması veya kanundaki şartların bulunmaması hâlinde de HAGB kararı verilmez.
HAGB kararına itiraz mı edilir, istinafa mı gidilir?
1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulur. Bu tarihten önce verilen kararlarda itiraz yolu uygulanmaya devam eder. Hüküm daha sonra açıklanırsa, açıklanan hükme karşı yol HAGB kararının tarihine göre belirlenir.
İstinafta mahkeme suçun işlenip işlenmediğine de bakar mı?
Evet. Kanun, istinaf ve temyiz incelemesinin usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden yapılacağını açıkça düzenler. Bu nedenle sanık, HAGB şartlarına ilişkin itirazlarının yanında suçun sübutuna ilişkin itirazlarını da ileri sürebilir.
HAGB kararı sabıka kaydında görünür mü?
HAGB kararı adli sicil kaydına işlenmez; bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından, kanunda belirtilen amaçla kullanılabilir. Memuriyet gibi özel alanlardaki etkiler ise ayrıca değerlendirilmelidir.
Denetim süresinde yükümlülüğe uymazsam ne olur?
Kasten yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde mahkeme hükmü açıklar. Yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendiren mahkeme, cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa ertelemeye veya seçenek yaptırıma çevirmeye karar vererek yeni bir hüküm kurabilir.
Özet
- 12. Yargı Paketi HAGB'yi kaldırmadı; CMK 231'in beşinci ila on dördüncü fıkraları 31 Temmuz 2026'dan itibaren yeni metinle yürürlükte (7589 s.K. m.15).
- İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası sınırı, üç temel şart ve beş yıllık denetim süresi korundu (CMK m.231/5-8).
- İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında HAGB verilemez (CMK m.231/14).
- HAGB kararına karşı yol istinaftır ve inceleme usul ile esas yönünden yapılır (CMK m.231/12).
- Açıklanan veya yeniden kurulan hükme karşı itiraz yoluna gidilir (CMK m.231/11).
- 1 Haziran 2024'ten önce verilen HAGB kararlarında itiraz yolu ve sanığın kabulü şartı devam eder (CMK geçici m.6).
HAGB kararının sanık için uygun olup olmadığı; ceza miktarı, zararın giderilmesi, kanun yolu süreleri ve suç tarihi birlikte değerlendirilmeden verilecek kararlar ileride geri dönülmesi zor sonuçlar doğurabilir. Dural Hukuk, ceza yargılaması, HAGB kararlarına karşı kanun yolları ve zararın giderilmesi süreçleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk