Erişim engeline itiraz sorusunun kısa cevabı şudur: 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliği veya mahkeme tarafından verilen erişimin engellenmesi kararına, kararı öğrendiğiniz günden itibaren iki hafta içinde, kararı veren hâkimliğe verilecek bir dilekçeyle itiraz edebilirsiniz. O yerde birden fazla sulh ceza hâkimliği varsa itirazı, numara olarak kendisini izleyen hâkimlik inceler.
Ancak itiraz yolu, kararın hangi madde uyarınca ve kim tarafından verildiğine göre değişir. Kişilik haklarına ilişkin 9. madde 2024 yılında Anayasa Mahkemesi kararıyla yürürlükten kalkmış, 2026 yılında ise Kanun'daki idari yetkiler Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'ndan Siber Güvenlik Başkanlığı'na devredilmiştir. Bu yazıda erişim engeli kararlarının türleri, itiraz süresi ve mercii, kimlerin itiraz edebileceği, dilekçede öne çıkan argümanlar ve itiraz reddedilirse başvurulabilecek yollar anlatılmaktadır.
5651 Sayılı Kanun'a Göre Erişim Engeli Kararını Kim Verir?
4/5/2007 tarihli 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun, erişimin engellenmesini farklı sebeplere ve farklı makamlara bağlamıştır. İtirazın nereye yapılacağını belirlemek için önce kararın dayanağını tespit etmeniz gerekir. Kanun'un genel çerçevesi için 5651 Sayılı Kanun Rehberi yazımıza da göz atabilirsiniz.
| Dayanak | Konu | Kararı veren | Başvuru yolu |
|---|---|---|---|
| Madde 8 | Çocukların cinsel istismarı, müstehcenlik, fuhuş, kumar gibi Kanun'da sayılan suçlar | Soruşturmada sulh ceza hâkimi, kovuşturmada mahkeme; acil hâllerde Cumhuriyet savcısı (24 saat içinde hâkim onayı); bazı hâllerde Başkan re'sen | Hâkim ve mahkeme kararlarına CMK'ya göre itiraz; Başkan'ın re'sen idari kararlarına karşı idari yargı |
| Madde 8/A | Hayat hakkı, can ve mülk güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeni, suçun önlenmesi, genel sağlık | Cumhurbaşkanlığı veya ilgili bakanlığın talebiyle Başkan; karar 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur, hâkim 48 saat içinde karar verir | Hâkim kararına CMK'ya göre itiraz |
| Madde 9/A | Özel hayatın gizliliğinin ihlali | Kişinin başvurusu üzerine Başkanlık; ardından sulh ceza hâkiminin kararı | Hâkim kararına CMK'ya göre itiraz |
| Madde 9 (iptal) | Kişilik haklarının ihlali | 10.10.2024'ten bu yana uygulanmıyor | Asliye hukuk mahkemesinde dava ve ihtiyati tedbir |
2026 Değişikliği: Başkan Artık Siber Güvenlik Başkanı
24 Temmuz 2026'da kabul edilip 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7590 sayılı Kanun, 5651 sayılı Kanun'daki "Kurum" atıflarını "Başkanlık" olarak değiştirmiştir. Böylece Kanun'da erişim engeli kararı veren veya hâkim kararlarını uygulayan idari makam artık Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu değil, Siber Güvenlik Başkanlığı'dır; "Başkan" ifadesi de Siber Güvenlik Başkanı'nı karşılar.
Geçiş hükmüne göre Siber Güvenlik Başkanlığı ikincil düzenlemeleri çıkarana kadar mevcut düzenlemeler uygulanmaya devam eder ve bu düzenlemelerde Kuruma yapılan atıflar Başkanlığa yapılmış sayılır. Pratikte bu değişiklik, idari kararlara karşı açılacak davalarda ve yazışmalarda muhatabın Siber Güvenlik Başkanlığı olması anlamına gelir. Ayrıca 1 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7578 sayılı Kanun'la sosyal ağ sağlayıcıların yükümlülükleri genişletilmiş; bu hükümlerin bir kısmı 1 Kasım 2026'da yürürlüğe girmiştir.
Erişim Engeline İtiraz Süresi ve Merci
Sulh ceza hâkimliği ve mahkeme kararlarına itiraz, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 267 ve devamı maddelerine göre yapılır. 5651 sayılı Kanun'un 8. maddesi de koruma tedbiri olarak verilen erişimin engellenmesi kararına CMK hükümlerine göre itiraz edilebileceğini açıkça belirtir.
- Süre: CMK'nın 268. maddesine göre itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır. Bu süre 7499 sayılı Kanun'la yedi günden iki haftaya çıkarılmış olup 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır.
- Nereye verilir: İtiraz dilekçesi kararı veren hâkimliğe verilir veya zabıt kâtibine tutanağa geçirilmek üzere beyanda bulunulur.
- İlk değerlendirme: Kararı veren hâkimlik itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı en geç üç gün içinde inceleme merciine gönderir.
- İnceleme mercii: O yerde birden fazla sulh ceza hâkimliği varsa numara olarak kendisini izleyen hâkimlik; son numaralı hâkimlik için bir numaralı hâkimlik itirazı inceler.
- Sonuç: İtiraz merciinin vereceği karar kural olarak kesindir.
Kim İtiraz Edebilir, Karar Nasıl Öğrenilir?
Kararla hakları doğrudan etkilenen herkes itiraz edebilir. Uygulamada en sık itiraz edenler şunlardır:
- İçerik sağlayıcılar: Haber sitesi, blog sahibi, yazar veya sosyal medya hesabının sahibi.
- Yer sağlayıcılar ve site işletenleri: Özellikle tüm siteye erişimin engellendiği durumlarda.
- Talebi reddedilen başvurucular: Erişim engeli talebi reddedilen kişi de ret kararına itiraz edebilir.
Erişim engeli kararları çoğu zaman içerik sahibine ayrıca tebliğ edilmez. Engellenen adrese girildiğinde görülen bilgilendirme sayfası, yer sağlayıcıya veya sosyal ağ sağlayıcıya yapılan bildirim ya da avukat aracılığıyla UYAP'ta yapılacak dosya incelemesi, kararın hangi hâkimlik tarafından, hangi tarih ve değişik iş numarasıyla verildiğini öğrenmenizi sağlar. İtiraz süresi öğrenme tarihinden başladığından, kararı öğrendiğiniz anı ekran görüntüsü veya e-posta kaydıyla belgeleyin.
Adım Adım Erişim Engeline İtiraz
- Kararın künyesini tespit edin: Kararı veren hâkimliği, karar tarihini, değişik iş numarasını ve engellenen adreslerin (URL) listesini çıkarın.
- Süreyi hesaplayın: Öğrenme tarihinden itibaren iki haftalık süreyi takvime işleyin; son güne bırakmayın.
- Dilekçeyi hazırlayın: Dilekçeyi kararı veren sulh ceza hâkimliğine hitaben yazın; kararın kaldırılmasını veya en azından engelin belirli adreslerle sınırlandırılmasını talep edin.
- Delilleri ekleyin: İçeriğin tam metnini, yayın tarihini, haber kaynaklarını ve varsa içeriğin güncellendiğini veya kaldırıldığını gösteren belgeleri ekleyin.
- Dilekçeyi verin ve takip edin: Dilekçeyi adliyedeki ilgili birime veya avukatınız aracılığıyla UYAP üzerinden sunun; itiraz kararını UYAP'tan takip edin.
İtiraz Dilekçesinde Öne Çıkan Argümanlar
- İfade ve basın özgürlüğü: İçeriğin Anayasa'nın 26. ve 28. maddeleri kapsamında korunan bir düşünce açıklaması veya haber olduğunu, kamu yararı ve haber değeri taşıdığını ortaya koyun.
- Gerekçe eksikliği: Kararda hangi içeriğin hangi suçu oluşturduğunun somut olarak gösterilmemesi önemli bir itiraz sebebidir.
- Ölçülülük: 5651 sayılı Kanun, kural olarak engellemenin yalnızca ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım veya bölüm (URL) bazında yapılmasını öngörür. Tüm siteye yönelik engel ancak teknik olarak içeriğe ulaşılamadığı veya ihlalin bu yolla önlenemediği hâllerde gündeme gelir.
- Güncellik ve kaldırma: İçerik kaldırılmışsa, düzeltilmişse veya zaman içinde güncelliğini yitirmişse bu durum mutlaka belirtilmelidir.
Anayasa Mahkemesi, bireysel başvurularda gerekçesiz ve ölçüsüz erişim engellerini ifade özgürlüğünün ihlali olarak değerlendiren çok sayıda karar vermiştir. Somut olaya uygun kararlara dilekçede yer vermek itirazı güçlendirir.
İtiraz Reddedilirse: Bireysel Başvuru ve Diğer Yollar
İtirazın reddiyle olağan başvuru yolu tükenmiş olur. Bu aşamada 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesine göre, ret kararının öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılabilir. Anayasa Mahkemesi'nin kararından sonra koşulları varsa Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvuru da gündeme gelebilir.
Başkan'ın 8. madde kapsamında re'sen verdiği kararlar ise idari işlem niteliğinde kabul edildiğinden, bunlara karşı uygulamada idari yargıda iptal davası yoluna gidilir. İdari dava açma süresi kural olarak altmış gündür (İYUK m.7). Hangi yolun izleneceği kararın niteliğine göre değiştiğinden süre kaybı yaşamamak için kararın dayanağını baştan doğru tespit etmek önemlidir.
Kişilik Hakkı İhlallerinde 9. Madde İptal Edildi: Şimdi Ne Yapılmalı?
Hakaret veya itibar zedeleyici içerikler için uzun yıllar kullanılan 9. madde, Anayasa Mahkemesi'nin 11.10.2023 tarihli kararıyla (E.2020/76, K.2023/172) iptal edilmiştir. Karar 10.01.2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış ve iptal dokuz ay sonra, 10.10.2024'te yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten sonra yerine yeni bir düzenleme yapılmamıştır.
Bu nedenle kişilik hakkını ihlal eden bir içerik için bugün sulh ceza hâkimliğine 9. madde başvurusu yapılamaz. İzlenebilecek başlıca yollar; Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve 25. maddelerine dayanarak asliye hukuk mahkemesinde dava açmak ve dava ile birlikte içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi için ihtiyati tedbir talep etmektir. Kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati tedbir kararına karşı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 394. maddesine göre, tedbirin uygulanmasından veya tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde itiraz edilebilir. İçerik bir suç oluşturuyorsa Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet de mümkündür. Bu yolların ayrıntıları için internetten içerik kaldırma yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Erişim engeline itiraz süresi kaç gündür?
Sulh ceza hâkimliği ve mahkeme kararlarına itiraz süresi, kararın öğrenildiği günden itibaren iki haftadır. Bu süre 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için geçerlidir; daha önceki kararlarda yedi günlük süre uygulanıyordu.
Erişim engeli kararı bana tebliğ edilmedi, itiraz süresi ne zaman başlar?
Süre kararın öğrenildiği günden başlar. Kararı hangi tarihte ve nasıl öğrendiğinizi gösteren ekran görüntüsü, bildirim e-postası gibi kayıtları saklayın. Öğrenme tarihi tartışmalıysa bunu dilekçede açıklamanız yararlı olur.
Tüm siteme erişim engellendi, sadece ilgili sayfanın engellenmesini isteyebilir miyim?
Evet. 5651 sayılı Kanun, kural olarak engellemenin içerik bazında, yani ilgili URL ile sınırlı yapılmasını öngörür. Tüm siteye yönelik engelin ölçüsüz olduğu itiraz dilekçesinde ayrıca ileri sürülebilir.
Sosyal medya hesabıma erişim engeli getirildi, ne yapabilirim?
Hesaba yönelik karar da bir erişimin engellenmesi kararıdır ve aynı şekilde kararı veren sulh ceza hâkimliğine iki hafta içinde itiraz edilebilir. Önce platformun size ilettiği bildirimden kararın künyesini öğrenin.
Erişim engeline itiraz reddedilirse ne yapabilirim?
İtiraz merciinin kararı kural olarak kesindir. Ret kararının öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapabilirsiniz.
Hakkımdaki hakaret içerikli habere hâlâ sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli istenebilir mi?
Kişilik haklarına ilişkin 9. madde 10.10.2024'te yürürlükten kalktığı için bu yol artık kullanılamaz. Asliye hukuk mahkemesinde dava açıp ihtiyati tedbir istenmesi veya içerik suç oluşturuyorsa savcılığa şikâyet yoluna gidilmesi gerekir.
Özet
- Sulh ceza hâkimliği ve mahkemenin erişim engeli kararlarına öğrenmeden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (CMK m.268; 5651 s.K. m.8).
- İtirazı, numara olarak izleyen sulh ceza hâkimliği inceler; bu karar kural olarak kesindir.
- 2026'dan itibaren Kanun'daki idari makam Siber Güvenlik Başkanlığı'dır (7590 s.K.).
- Başkan'ın re'sen idari kararlarına karşı idari yargı yolu gündeme gelir (İYUK m.7).
- Kişilik haklarına ilişkin 9. madde 10.10.2024'te yürürlükten kalktı (AYM E.2020/76, K.2023/172).
- İtiraz reddedilirse otuz gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılabilir (6216 s.K. m.47).
Erişim engeli kararlarında itiraz yolu ve süresi kararın dayanağına göre değiştiği ve kısa süreler söz konusu olduğu için her kararın ayrıca incelenmesi gerekir. Dural Hukuk, erişim engeli kararlarına itiraz, içerik kaldırma, kişilik hakkı ihlalleri ve bilişim hukuku konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk