Belediye encümen kararına itiraz sorusunun kısa cevabı şudur: Encümen kararları idari işlem niteliğindedir ve Belediye Kanunu'nda bunlara karşı özel bir itiraz mercii öngörülmemiştir; kural olarak kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır. Ancak Kabahatler Kanunu kapsamındaki idari para cezalarında başvuru yeri sulh ceza hâkimliği ve süre 15 gündür; kamulaştırma kararlarında ise dava süresi 30 gündür.
Yanlış mercie veya geç başvuru kararın kesinleşmesine yol açabileceği için önce kararın türünü doğru belirlemek gerekir. Bu yazıda belediye encümeninin ne olduğu ve hangi kararları verdiği, karar türüne göre başvuru yolları ve süreler, belediyeye yapılan itirazın süreye etkisi, encümen kararlarında sık görülen hukuka aykırılıklar ve adım adım izlenecek yol anlatılmaktadır.
Belediye Encümeni Nedir, Hangi Kararları Verir?
Belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında toplanan ve hem seçilmiş meclis üyelerinden hem de belediyenin birim amirlerinden oluşan karar organıdır. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 33. maddesine göre il belediyelerinde ve nüfusu 100.000'in üzerindeki belediyelerde encümen yedi, diğer belediyelerde beş kişiden oluşur.
Kanun'un 34. maddesine göre encümen; yıllık çalışma programındaki işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını almak, kanunlarda öngörülen cezaları vermek, taşınmazların üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek, umuma açık yerlerin açılış ve kapanış saatlerini belirlemek ve diğer kanunlarda kendisine verilen görevleri yerine getirmekle yetkilidir. Uygulamada vatandaşları en çok ilgilendiren encümen kararları şunlardır:
- Yıkım kararları: Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılar hakkında İmar Kanunu'nun 32. maddesine göre verilen kararlar.
- İmar para cezaları: İmar mevzuatına aykırılık nedeniyle yapı sahibi, müteahhit ve fenni mesullere İmar Kanunu'nun 42. maddesine göre verilen cezalar.
- Diğer idari para cezaları: Belediye emir ve yasaklarına aykırılık gibi hâllerde kanunların encümene verdiği cezalar.
- Kamulaştırma kararları: Belediyenin bir taşınmazı kamu yararı amacıyla bedelini ödeyerek mülkiyetine geçirmesine ilişkin kararlar.
- Kiralama ve ihale kararları: Belediye taşınmazlarının kiralanması ve satış ihalelerine ilişkin kararlar.
Encümen kararlarını belediye meclisi kararlarıyla karıştırmamak gerekir. Meclis kararları için Kanun'un 23. maddesi, belediye başkanına kararı meclise iade etme, mülki idare amirine de idari yargıya başvurma imkânı tanır. Encümen kararları için böyle özel bir mekanizma yoktur; ilgililer genel kurallara göre yargı yoluna başvurur.
Encümen Kararına Karşı Nereye ve Kaç Günde Başvurulur?
Başvuru yolu ve süre, kararın hangi kanuna dayandığına göre değişir. Temel ayrım aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Karar türü | Başvuru yeri | Süre | Dayanak |
| Yıkım kararı | İdare mahkemesi | Tebliğden itibaren 60 gün | 3194 s.K. m.32, İYUK m.7 |
| İmar para cezası | İdare mahkemesi | Tebliğden itibaren 60 gün | 3194 s.K. m.42, İYUK m.7 |
| Kamulaştırma kararı | İptal için idare mahkemesi; maddi hatalar için adli yargıda düzeltim davası | Mahkemece yapılan tebligattan itibaren 30 gün | 2942 s.K. m.14 |
| Kabahatler Kanunu kapsamındaki idari para cezası | Sulh ceza hâkimliği | Tebliğden itibaren 15 gün | 5326 s.K. m.27 |
| İşyeri kapatma, ruhsat iptali gibi diğer işlemler | İdare mahkemesi | Tebliğden itibaren 60 gün | İYUK m.7 |
| Kiralama ve satış ihalesine ilişkin kararlar | Sözleşme öncesi aşamada idare mahkemesi | Tebliğden itibaren 60 gün | İYUK m.7 |
İki ayrıntıya dikkat edin. Birincisi, Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesine göre idari para cezasıyla aynı işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren bir karar da verilmişse (örneğin para cezasıyla birlikte işyerinin kapatılması), para cezasına ilişkin itirazlar da bu işlemin iptali istemiyle birlikte idari yargıda görülür. İkincisi, imar para cezalarına karşı uygulamada idari yargı yolu izlenmektedir. İdari para cezalarına itiraz usulünü İdari Para Cezasına İtiraz Nasıl Yapılır? yazımızda ayrıca anlattık.
Belediyeye İtiraz Dilekçesi Vermek Süreyi Durdurur mu?
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 11. maddesine göre ilgililer, dava açmadan önce işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını veya değiştirilmesini üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan dava açma süresi içinde isteyebilir. Encümen kararları için bu başvuru genellikle belediye başkanlığına yapılır. Bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur:
- Cevap süresi: İdare 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır.
- Kalan süre: Ret veya zımni ret hâlinde dava süresi kaldığı yerden işlemeye devam eder; başvuruya kadar geçen süre hesaba katılır. Örneğin tebliğden 20 gün sonra başvurduysanız, ret cevabından sonra 40 gününüz kalır.
- Kapsam: Bu kural İYUK'a tabi idari davalar içindir. Sulh ceza hâkimliğine yapılacak 15 günlük başvuruda ve 30 günlük kamulaştırma davasında belediyeye dilekçe vermeye güvenerek süreyi geçirmeyin.
Belediyeye dilekçe verecekseniz evrak kaydına alındığını gösteren tarih ve sayıyı mutlaka not edin; sürenin hesabı bu tarihe göre yapılır.
Encümen Kararlarında Sık Görülen Hukuka Aykırılıklar
İdare mahkemesi, encümen kararını yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden denetler. Dava dilekçesinde şu noktaların incelenmesi önerilir:
- Yetki: Kanunun encümene verdiği bir kararın belediye başkanı veya bir birim tarafından tek başına verilmesi kararı sakatlar.
- Toplantı ve karar yeter sayısı: Encümen üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır, katılanların salt çoğunluğuyla karar verir; çekimser oy kullanılamaz ve kararlar başkan ile toplantıya katılan üyelerce imzalanır (5393 s.K. m.35).
- Yasaklı üye: Encümen başkan ve üyeleri, kendileri veya ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımlarıyla ilgili işlerin görüşüldüğü toplantılara katılamaz (m.35).
- Sebep: Karara dayanak olan yapı tatil tutanağı veya zabıta tutanağında aykırılığın somut olarak gösterilmemesi, ölçü ve tespitlerin hatalı olması.
- Hesap hataları: İmar para cezalarında yapı sınıfı ve grubu, aykırılıktan etkilenen alan veya artırım oranlarının yanlış uygulanması (3194 s.K. m.42).
- Süre ve usul: Yıkım kararında yapı sahibine tanınması gereken bir aylık sürenin beklenmemesi (m.32). Ancak idarece ruhsata bağlanamayacağı tespit edilen yapılarda Kanun bu sürenin beklenmesini aramaz.
Kaçak yapı tespiti, yapı tatil tutanağı ve yıkım sürecinin ayrıntılarını Kaçak Yapı ve Yıkım Kararına İtiraz yazımızda anlattık.
Adım Adım Encümen Kararına İtiraz
- Tebliğ tarihini tespit edin: Kararın size hangi tarihte ve nasıl tebliğ edildiğini belirleyin. İmar Kanunu'na göre yapı tatil tutanağı yapı yerine asılmakla tebliğ edilmiş sayılır; bu tutanak ile sonraki encümen kararını ayrı ayrı takip edin.
- Karar örneğini ve dayanak belgeleri isteyin: Encümen kararının onaylı örneğini, tespit tutanaklarını, fotoğrafları ve ceza hesap tablosunu belediyeden dilekçeyle veya 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında talep edin.
- Başvuru yolunu belirleyin: Kararın dayandığı kanuna göre idare mahkemesi, sulh ceza hâkimliği veya kamulaştırmada özel süre kurallarından hangisinin uygulanacağını yukarıdaki tabloya göre kontrol edin.
- Gerekirse idari başvuru yapın: İdari yargıya tabi kararlarda belediyeden kararın kaldırılmasını isteyebilirsiniz; ancak süre hesabını mutlaka yazılı olarak yapın.
- Davayı açın ve yürütmenin durdurulmasını isteyin: Yıkım gibi uygulanınca telafisi güç zarar doğuracak kararlarda dava dilekçesinde yürütmenin durdurulmasını talep edin. Şartları Yürütmenin Durdurulması Kararı Nasıl Alınır? yazımızda bulabilirsiniz.
- Parasal sınırları hesaba katın: 2026 yılı için konusu 486.000 TL'yi aşmayan davalara idare mahkemesinde tek hâkim bakar; 55.000 TL'yi geçmeyen davalarda ilk derece kararı kesindir.
Sık Sorulan Sorular
Belediye encümen kararına itiraz süresi kaç gündür?
Kural olarak encümen kararına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (İYUK m.7). Kabahatler Kanunu kapsamındaki idari para cezalarında süre 15 gün, kamulaştırma kararlarında ise 30 gündür. Bu nedenle önce kararın türünü belirlemeniz gerekir.
Encümen kararına belediyeye itiraz edebilir miyim?
Evet. İYUK'un 11. maddesine göre dava süresi içinde belediyeden kararın kaldırılmasını veya değiştirilmesini isteyebilirsiniz; bu başvuru dava süresini durdurur. Belediye 30 gün içinde cevap vermezse isteğiniz reddedilmiş sayılır ve kalan süre içinde dava açmanız gerekir.
Encümenin verdiği idari para cezasına nereye itiraz edilir?
Kabahatler Kanunu kapsamındaki idari para cezalarına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (5326 s.K. m.27). İmar para cezalarında ve para cezasının idari yargıya tabi başka bir kararla birlikte verildiği durumlarda ise idare mahkemesine başvurulur.
Yıkım kararına dava açınca yıkım durur mu?
Hayır, dava açmak tek başına işlemin uygulanmasını durdurmaz (İYUK m.27). Yıkımın durması için dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talep edilmeli ve mahkeme bu yönde karar vermelidir.
Encümen kararı bana tebliğ edilmedi; dava süresi ne zaman başlar?
İdari dava süresi kural olarak yazılı bildirimden itibaren başlar. Karar size hiç veya usulüne uygun tebliğ edilmemişse süre, kararı öğrendiğiniz tarihten itibaren hesaplanabilir; ancak öğrenme tarihinin ispatı tartışmalı olabileceğinden davayı mümkün olan en erken tarihe göre açmanız önerilir.
Encümen kararına karşı dava açmak için avukat zorunlu mu?
İdare mahkemesinde dava açmak için avukatla temsil zorunlu değildir. Ancak süre, görevli mahkeme ve yürütmenin durdurulması gibi teknik konular sonucu doğrudan etkilediğinden dilekçenin dikkatle hazırlanması gerekir.
Özet
- Encümen kararları idari işlemdir; kural olarak tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (İYUK m.7).
- Kabahatler Kanunu kapsamındaki idari para cezalarına karşı 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (5326 s.K. m.27).
- Kamulaştırma işlemine karşı dava süresi mahkemece yapılan tebligattan itibaren 30 gündür (2942 s.K. m.14).
- Belediyeye yapılan başvuru idari dava süresini durdurur; 30 gün cevap verilmezse ret sayılır (İYUK m.11).
- Encümen salt çoğunlukla toplanıp karar verir, çekimser oy kullanılamaz (5393 s.K. m.35).
- Yıkım kararlarında yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir (İYUK m.27).
Encümen kararına karşı hangi yolun izleneceği kararın dayandığı kanuna, tebliğ şekline ve birlikte verilen diğer işlemlere göre değiştiğinden her kararın ayrı değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, belediye işlemlerine karşı iptal davaları, imar para cezaları, yıkım kararları ve idari para cezalarına itiraz konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk