Bilirkişi raporuna itiraz nasıl yapılır sorusunun kısa cevabı şudur: Hukuk davalarında rapor size tebliğ edildikten sonra iki hafta içinde mahkemeye dilekçe vererek raporda eksik kalan noktaların tamamlatılmasını, belirsiz noktaların açıklanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilirsiniz (HMK m.281). İtirazın hazırlanması özel veya teknik bir çalışma gerektiriyorsa, yine bu iki hafta içinde başvurarak bir defaya mahsus ve en fazla iki haftalık ek süre talep edebilirsiniz.
Bu süre kanunun koyduğu kesin bir süredir; kaçırılırsa rapora itiraz hakkı kural olarak kaybedilir. Ayrıca etkili bir itiraz, raporun yanlış olduğunu söylemekle yetinmemeli, hangi tespitin neden hatalı olduğunu belge ve gerekçeyle göstermelidir. Bu yazıda bilirkişi raporuna itiraz süresi, itiraz gerekçeleri, dilekçenin içeriği, uzman görüşünün rolü, bilirkişinin reddi ve ceza ile idari davalardaki farklılıklar anlatılmaktadır.
Bilirkişi Raporu Nedir, Hâkimi Bağlar mı?
Bilirkişi, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkemenin görüşüne başvurduğu uzmandır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 266. maddesine göre genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulamaz. Tazminat hesabı, taşınmaz değeri, inşaat ayıbı, işçilik alacağı hesabı, maluliyet oranı veya marka benzerliği gibi konularda bilirkişi raporu sıkça alınır.
HMK'nın 282. maddesine göre hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir; yani rapor hâkimi bağlamaz. Ancak teknik konularda mahkemeler çoğunlukla rapora dayanarak karar verdiği için rapordaki bir hata doğrudan sonucu etkileyebilir. Bu nedenle rapor elinize ulaştığında ayrıntılı okunmalı ve itiraz süresi hemen takvime işlenmelidir.
Bilirkişi Raporuna İtiraz Süresi Ne Kadar?
HMK'nın 280. maddesine göre rapor, duruşma gününden önce taraflara tebliğ edilir. İtiraz süresi bu tebliğle başlar. Sürenin hesabında dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:
| Durum | Kural |
| Temel itiraz süresi | Raporun tebliğinden itibaren iki hafta (HMK m.281/1) |
| Teknik çalışma gerektiren itiraz | İki hafta içinde başvurulursa, bir defaya mahsus ve en fazla iki hafta ek süre verilebilir |
| Elektronik tebligat | Tebligat, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır |
| Son günün resmî tatile denk gelmesi | Süre, tatili izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda biter (HMK m.93) |
| Adli tatil | Adli tatile tabi davalarda tatilde biten süre, tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m.104) |
| Bilirkişinin reddi | Ret sebebinin öğrenilmesinden itibaren en geç bir hafta (HMK m.272) |
HMK'nın 94. maddesine göre kanunun belirlediği süreler kesindir ve kesin süre içinde yapılmayan işlemi yapma hakkı ortadan kalkar. Süre geçtikten sonra rapor o taraf bakımından kural olarak itiraz edilemez hâle gelir. Bununla birlikte mahkeme, raporda eksiklik veya belirsizlik görürse kendiliğinden ek rapor alabilir, bilirkişiyi duruşmada dinleyebilir veya yeni bilirkişiyle tekrar inceleme yaptırabilir (HMK m.281/2-3).
Kısmi davalarda raporun daha yüksek bir alacak belirlemesi de önemlidir. 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Kanun'la belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK'nın 107. maddesi yürürlükten kaldırılmış, 109. maddeye eklenen dördüncü fıkrayla kısmi davada talebin aynı davada bir defaya mahsus ve tahkikatın sonuna kadar artırılabileceği düzenlenmiştir. Bu tarihten önce açılmış davalarda geçiş hükümlerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Bilirkişi Raporuna Hangi Gerekçelerle İtiraz Edilebilir?
Etkili bir itiraz, raporun hangi bölümünün neden hatalı olduğunu somut olarak gösterir. Uygulamada sık görülen itiraz gerekçeleri şunlardır:
- Görev kapsamının aşılması veya sorulara cevap verilmemesi: HMK'nın 273. maddesine göre mahkeme, inceleme konusunu ve bilirkişinin cevaplaması gereken soruları kararında açıkça belirler. Bu sorulardan birinin cevapsız kalması veya kapsam dışına çıkılması itiraz sebebidir.
- Hukuki değerlendirme yapılması: HMK'nın 279. maddesine göre bilirkişi, hâkim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz. "Davalı kusurludur, tazminat ödemelidir" gibi hukuki sonuçlara ilişkin ifadeler bu sınırı aşabilir.
- Hesap ve maddi hatalar: Yanlış ücret, yanlış faiz başlangıcı, mükerrer kalem veya dosyadaki belgelerle çelişen rakamlar.
- Eksik inceleme ve yöntem hatası: Keşif yapılmadan değer biçilmesi, emsal karşılaştırmasında uygun olmayan taşınmazların seçilmesi, dosyadaki bir belgenin hiç incelenmemesi.
- Gerekçesizlik ve çelişki: HMK'nın 279. maddesine göre raporda gözlem ve inceleme konusu vakıalar, gerekçe ve varılan sonuçlar yer almalıdır. Sonuca nasıl ulaşıldığını açıklamayan veya kendi içinde çelişen rapor denetime elverişli değildir.
- Uzmanlık alanının uygun olmaması: Konunun gerektirdiği uzmanlık ile bilirkişinin uzmanlık alanının örtüşmemesi.
Bilirkişi Raporuna İtiraz Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?
İtiraz, raporu alan mahkemeye dilekçeyle yapılır ve UYAP üzerinden de sunulabilir. Dilekçede şu unsurların bulunması önerilir:
- Dosya bilgileri: Mahkeme, esas numarası, taraflar ve raporun tebliğ tarihi (sürenin içinde olduğunuzu göstermek için).
- Numaralı itiraz noktaları: Her itirazı ayrı başlık altında, raporun ilgili sayfasına ve paragrafına atıf yaparak yazın.
- Dayanaklar: Her itiraz için dosyadaki belgeyi, tanık beyanını, hesap tablosunu veya teknik kaynağı gösterin.
- Bilirkişiye sorulacak yeni sorular: Ek rapor isteniyorsa cevaplanmasını istediğiniz soruları açıkça yazın.
- Açık talep: Ek rapor, bilirkişinin duruşmada dinlenmesi veya farklı uzmanlıkta yeni bir bilirkişi ya da heyet atanması taleplerinden hangisini istediğinizi belirtin.
| Talep | Ne zaman uygundur? | Dayanak |
| Ek rapor | Rapor eksik veya bazı sorular cevapsız | HMK m.281/1-2 |
| Sözlü açıklama | Raporda belirsiz veya anlaşılmayan noktalar var | HMK m.281/2 |
| Yeni bilirkişi | Yöntem hatası, esaslı çelişki veya uzmanlık uyumsuzluğu var | HMK m.281/1 ve 3 |
| Bilirkişinin reddi | Bilirkişinin tarafsızlığından şüphe ettiren sebep var | HMK m.272 |
| Uzman görüşü sunma | Teknik itirazın bilimsel olarak desteklenmesi gerekiyor | HMK m.293 |
Yeni bilirkişi incelemesi istenmesi hâlinde mahkeme, bilirkişi ücretinin talep eden tarafça avans olarak yatırılmasını isteyebilir. Verilen kesin süre içinde avansın yatırılmaması, o delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılması sonucunu doğurabilir.
Uzman Görüşü ile İtirazı Güçlendirmek
HMK'nın 293. maddesine göre taraflar, dava konusu olayla ilgili olarak uzmanından bilimsel mütalaa alabilirler. Bu görüş, özellikle hesap, mühendislik veya tıp gibi teknik konularda itirazın somut ve denetlenebilir olmasını sağlar. Hâkim, talep üzerine veya kendiliğinden uzmanı duruşmaya çağırarak dinleyebilir; çağrıldığı duruşmaya geçerli özrü olmadan gelmeyen uzmanın raporu değerlendirmeye alınmaz.
Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Aynı maddeye göre sadece uzman görüşü alınacağı gerekçesiyle ayrıca süre istenemez. Bu nedenle uzman görüşü alınacaksa iki haftalık itiraz süresi içinde, gerekiyorsa HMK'nın 281. maddesindeki ek süre talebiyle birlikte planlama yapılmalıdır.
Bilirkişinin Reddi ve Rapor Süresi
HMK'nın 272. maddesine göre hâkimler hakkındaki yasaklılık ve ret sebepleri bilirkişiler için de uygulanır. Örneğin bilirkişinin taraflardan biriyle akrabalığı, iş ilişkisi veya davada daha önce taraflardan birine görüş vermiş olması ret sebebi olabilir. Ret talebinin, sebebin öğrenilmesinden itibaren en geç bir hafta içinde yapılması şarttır. Talebin kabulüne ilişkin karar kesindir; reddine ilişkin karara karşı ise ancak esas hakkındaki kararla birlikte kanun yoluna başvurulabilir. Kanun yolu süreçlerinin işleyişini İstinaf ve Yargıtay Süreci Ne Kadar Sürer? yazısında bulabilirsiniz.
HMK'nın 274. maddesine göre raporun hazırlanması için verilecek süre üç ayı geçemez ve gerekçe gösterilerek en fazla üç ay uzatılabilir; basit yargılama usulüne tabi işlerde bu süreler iki aydır. Süresinde rapor vermeyen bilirkişi görevden alınarak yerine başkası görevlendirilebilir.
Ceza ve İdari Davalarda Bilirkişi Raporuna İtiraz
Ceza yargılamasında bilirkişi raporu 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 67. maddesine tabidir. Bilirkişi incelemesi tamamlandığında Cumhuriyet savcısına, katılana, şüpheli veya sanığa, müdafi ve vekillere yeni bilirkişi incelemesi isteme veya itirazlarını bildirme için süre verilir; bu istemler reddedilirse üç gün içinde gerekçeli karar verilir. Bu nedenle ceza davalarında itiraz süresi, mahkemenin veya savcılığın verdiği süreye göre belirlenir. CMK'nın 67. maddesinin altıncı fıkrası da tarafların uzmanından bilimsel mütalaa almasına imkân tanır.
İdari yargılamada, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin yollamasıyla bilirkişiye ilişkin konularda HMK hükümleri uygulanır; tebliğ yazısında belirtilen süreye ayrıca dikkat edilmelidir. Adli Tıp Kurumu raporlarına itiraz da aynı mantıkla yürür; trafik kazalarındaki maluliyet raporları için Trafik Kazası Maluliyet Oranına İtiraz ve Adli Tıp Raporu Süreci yazısına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Bilirkişi raporuna itiraz süresi kaç gün?
Hukuk davalarında süre, raporun tebliğinden itibaren iki haftadır, yani on dört gündür. İtiraz teknik bir çalışma gerektiriyorsa bu süre içinde başvurularak bir defaya mahsus en fazla iki hafta ek süre istenebilir.
Bilirkişi raporuna süresinde itiraz etmezsem ne olur?
Kanunun öngördüğü süre kesin olduğundan, süre geçtikten sonra yapılan itiraz kural olarak dikkate alınmaz. Ancak mahkeme, raporda eksiklik görürse kendiliğinden ek rapor alabilir veya yeni bilirkişi atayabilir.
Mahkeme bilirkişi raporuna yapılan itirazı kabul etmek zorunda mı?
Hayır. Hâkim raporu ve itirazları diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Uygulamada ise esaslı itirazların karşılanmadan karar verilmesi kanun yolunda eleştiri konusu yapılabilir; bu nedenle itirazların somut ve belgeli olması önemlidir.
Bilirkişinin reddini ne zaman istemeliyim?
Ret sebebini öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç bir hafta içinde. Bu süre, rapora itiraz için öngörülen iki haftalık süreden ayrıdır ve daha kısadır.
Bilirkişi raporuna itiraz için uzman görüşü almak zorunlu mu?
Zorunlu değildir; ancak teknik itirazların uzman görüşüyle desteklenmesi, mahkemenin yeni bilirkişi incelemesine karar vermesini kolaylaştırabilir. Uzman görüşü için ayrıca süre istenemeyeceğini unutmayın.
Özet
- Hukuk davalarında bilirkişi raporuna itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır; teknik çalışma gerekiyorsa bir defa en fazla iki hafta ek süre istenebilir (HMK m.281).
- Süre kesindir; kaçırılırsa itiraz hakkı kural olarak kaybedilir (HMK m.94).
- İtirazda ek rapor, sözlü açıklama veya yeni bilirkişi istenebilir; mahkeme bunları kendiliğinden de yapabilir (HMK m.281/2-3).
- Bilirkişi hukuki değerlendirme yapamaz ve raporunu gerekçelendirmek zorundadır (HMK m.279).
- Bilirkişinin reddi, sebebin öğrenilmesinden itibaren bir hafta içinde istenmelidir (HMK m.272).
- Ceza davalarında itiraz için mahkemenin verdiği süre esas alınır ve bilimsel mütalaa sunulabilir (CMK m.67).
Bilirkişi raporuna itirazın başarısı, raporun teknik içeriğinin dosyadaki delillerle karşılaştırılmasına ve sürelerin doğru hesaplanmasına bağlı olduğundan her raporun somut dosya üzerinden incelenmesi gerekir. Dural Hukuk, hukuk, ceza ve idari davalarda bilirkişi raporlarının incelenmesi ve itiraz dilekçelerinin hazırlanması konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk