Karşı taraf sigortasızsa ne olur sorusunun kısa cevabı şudur: Ölüm ve yaralanmadan doğan bedensel zararlar için Güvence Hesabı başvurusu yapılır. Kazaya sebep olan aracın zorunlu trafik sigortası yoksa, araç kaçtığı için kimliği tespit edilemiyorsa veya araç çalıntıysa bu zararlar için Hesaba başvurabilirsiniz. Hesap, kaza tarihinde geçerli zorunlu trafik sigortası teminat tutarlarına kadar ve karşı tarafın kusuru oranında ödeme yapar; başvuru internet sitesindeki form üzerinden belgelerle birlikte yapılır.
Önemli istisna şudur: Güvence Hesabı kural olarak aracınıza gelen hasarı (maddi zararı) ve manevi tazminatı karşılamaz. Bu kalemler için sigortasız aracın sürücüsüne ve işletenine, varsa kendi kasko sigortanıza başvurmanız gerekir. Bu yazıda Güvence Hesabının hangi hâllerde ödeme yaptığı, hangi zararları karşılamadığı, adım adım başvuru, istenen belgeler, başvuru reddedilirse tahkim ve dava yolu ile süreler anlatılmaktadır.
Güvence Hesabı Nedir, Hangi Hâllerde Başvurulur?
Güvence Hesabı, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14. maddesiyle Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde kurulmuş bir fondur. Amacı, zorunlu sigortanın bulunması gereken hâllerde sigortadan tazminat alınamayan zarar görenleri korumaktır. Trafik kazaları bakımından Hesaba başvurulabilecek başlıca durumlar şunlardır:
| Durum | Hesap ne karşılar? | Dayanak |
| Kazaya sebep olan aracın zorunlu trafik sigortası yok veya teminatı yetersiz | Bedensel zararlar (yaralanma, sakatlık, ölüm) | 5684 s.K. m.14/2-b |
| Araç kaçtı, plakası ve sigortacısı tespit edilemiyor | Yalnızca bedensel zararlar | 5684 s.K. m.14/2-a |
| Çalınmış veya gasp edilmiş araç kazaya karıştı, işleten sorumlu tutulamıyor | Bedensel zararlar | 5684 s.K. m.14/2-ç |
| Sigorta şirketi iflas etti veya tüm branşlarda ruhsatı iptal edildi | Maddi ve bedensel zararlar | 5684 s.K. m.14/2-c |
Tablodan görüldüğü gibi araç hasarı yalnızca sigorta şirketinin iflası veya ruhsatının iptali hâlinde Hesap kapsamına girer. Kanun, Cumhurbaşkanına eşya zararlarının da Hesaptan karşılanmasına karar verme yetkisi tanımıştır; ancak sigortasız araçla kazalarda araç hasarı uygulamada Hesap tarafından ödenmemektedir.
Sigortasız Araçla Kazada Hangi Zararlar Karşılanır?
Hesap, zorunlu trafik sigortasının yerine geçen bir güvence sağladığı için ödeme kapsamı da bu sigortanın kapsamıyla sınırlıdır. Uygulamada öne çıkan kurallar şunlardır:
- Bedensel zararlar: Sürekli sakatlık (maluliyet) tazminatı ve ölüm hâlinde yakınların destekten yoksun kalma tazminatı Hesaptan istenebilir. Tedavi giderleri ise 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 98. maddesi uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır.
- Teminat sınırı: Hesabın sorumluluğu, kaza tarihinde geçerli zorunlu trafik sigortası teminat tutarlarıyla sınırlıdır. Teminat tutarları dönem dönem güncellenip Resmî Gazete'de yayımlandığından (KTK m.93) kazanızın tarihindeki tutar ayrıca kontrol edilmelidir. Limiti aşan kısım için sorumlu sürücüye ve işletene dava açılabilir.
- Kusur oranı: Tazminat, karşı aracın kusuru oranında hesaplanır. KTK m.92'ye göre zarar görenin kendi kusuruna denk gelen kısım ödenmez.
- Kapsam dışı kalanlar: Araç hasarı, manevi tazminat (KTK m.92/f), sürücünün veya işletenin kendi zararları ve Hesabın açıklamalarına göre motorlu bisiklet kazaları Hesaptan karşılanmaz.
Sigortasız araçta yolcu olarak yaralandıysanız da Hesaba başvurabilirsiniz; çünkü yolcunun zararı, işletenin sorumluluğu kapsamındadır. Bedensel zararın hesaplanmasında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 55. maddesi uygulanır; 7589 sayılı Kanunla bu maddeye faiz başlangıcı ve önceden yapılan ödemelerin mahsubu konusunda yeni fıkralar eklenmiştir. Bu değişikliği TBK 55'teki yeni kural yazımızda ayrıca ele aldık.
Güvence Hesabı Başvurusu Nasıl Yapılır? Adım Adım
Kazanın hemen ardından yapılacak genel işlemler için trafik kazası sonrası yapılması gerekenler yazımıza bakabilirsiniz. Karşı aracın sigortasız olduğu anlaşıldıktan sonra izlenecek yol kabaca şöyledir:
- Sigorta durumunu teyit edin: Karşı aracın poliçesi olup olmadığını Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi veya e-Devlet üzerindeki sorgulama hizmetleriyle kontrol edin. Poliçe varsa başvuru Hesaba değil ilgili sigorta şirketine yapılır.
- Kazayı resmî kayda geçirin: Yaralanmalı kazalarda polis veya jandarma tutanağı, ifade tutanakları ve savcılık soruşturma numarası başvurunun temelidir. Araç kaçtıysa olayı derhâl bildirin.
- Sağlık belgelerini toplayın: Epikriz, adli muayene raporu ve tedavi kayıtlarını saklayın. Sürekli sakatlık iddiası için kaza tarihindeki yönetmeliğe uygun sağlık kurulu raporu gerekir.
- Çevrim içi formu doldurun: Güvence Hesabının internet sitesindeki hasar başvurusu formunda kaza bilgilerini, başvuran ve zarar gören bilgilerini girin; talep dilekçesi ile kaza zaptını ve diğer belgeleri yükleyin. Avukat aracılığıyla başvuruluyorsa vekâletname de eklenir.
- 15 günü takip edin: KTK m.97'ye göre dava açmadan önce yazılı başvuru zorunludur. Başvurudan itibaren 15 gün içinde yazılı cevap verilmezse veya cevap talebi karşılamazsa dava ya da tahkim yoluna gidilebilir.
Güvence Hesabı Başvuru Belgeleri
Hesabın internet sitesinde duyurulan listeye göre talep türüne göre istenen belgeler farklıdır. Özetle:
- Sürekli sakatlık talebinde: Kaza tespit tutanağı, ifade tutanakları, varsa bilirkişi raporu veya mahkeme kararı; sağlık kurulu raporu; epikriz; genel adli muayene raporu; tetkik ve tedavi raporları; güncel SGK hizmet dökümü ve gelir belgesi.
- Ölüm hâlinde (destekten yoksun kalma): Kaza belgelerine ek olarak veraset ilamı, ölüm belgesi ve otopsi raporu, ölenin vukuatlı nüfus kayıt örneği ve kaza tarihindeki gelir durumunu gösteren belge.
- Her başvuruda: Kişisel veri rıza beyanı, vekille başvuruluyorsa vekâletname ve iletişim bilgileri.
Belge listesi zaman içinde güncellenebileceğinden başvurudan önce Hesabın sitesindeki güncel listeyi kontrol etmeniz önerilir. Eksik belge, değerlendirme sürecini uzatan en sık sebeplerden biridir.
Başvuru Reddedilirse veya Cevap Verilmezse: Tahkim ve Dava
Hesapla uyuşmazlık çıkarsa iki yol vardır. Birincisi Sigorta Tahkim Komisyonudur: 5684 sayılı Kanun'un 30. maddesi, Hesaptan faydalanacak kişiler ile Hesap arasındaki uyuşmazlıkların da Komisyonda çözülebileceğini açıkça düzenler. Komisyon süreci için Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu rehberimize bakabilirsiniz. İkinci yol, Hesaba karşı tazminat davası açmaktır. KTK m.110'a göre bu davalar kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde de açılabilir.
Hangi yolun seçileceği; talep tutarı, maluliyet raporuna itiraz ihtiyacı ve sürecin hızı gibi etkenlere göre değişir. Maluliyet oranına itiraz edecekseniz maluliyet oranına itiraz yazımız yol gösterebilir.
Araç Hasarı ve Manevi Tazminat İçin Kime Başvurulur?
Zorunlu sigortanın olmaması, kazaya sebep olanın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. KTK m.85'e göre araç işleteni, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur; sürücü de kusuru oranında haksız fiil hükümlerine göre sorumludur. Bu nedenle:
- Araç hasarı ve değer kaybı: Sigortasız aracın sürücüsüne ve işletenine karşı tazminat davası açılabilir. Kendi aracınızın kaskosu varsa hasarı kaskodan alabilirsiniz; kasko şirketi ödediği tutar için karşı tarafa rücu eder. Kasko ret verirse kasko hasar reddine itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
- Manevi tazminat: Zorunlu trafik sigortası ve Güvence Hesabı manevi tazminatı karşılamaz; bu talep doğrudan sürücüye ve işletene yöneltilir. Ayrıntılar için manevi tazminat davası yazımızı inceleyebilirsiniz.
- Aracın devrine karşı önlem: Ölüm veya yaralanmalı kazalarda KTK m.85/2 uyarınca savcılık, aracın trafik kaydına devri önleyen şerh konulması için talimat verir. Alacağın tahsili için ihtiyati haciz gibi tedbirler de somut olaya göre değerlendirilebilir.
Süreler ve Rücu: Hesap Ödedikten Sonra Ne Olur?
KTK m.109'a göre tazminat talepleri, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa o süre uygulanır. Güvence Hesabı da başvurular için aynı 2 ve 10 yıllık süreleri esas almaktadır.
Hesap ödeme yaptıktan sonra, Güvence Hesabı Yönetmeliği'nin 16. maddesi uyarınca ödediği tutar için zorunlu sigortayı yaptırmayan işletene ve sorumlulara rücu eder. Yani sigortasız araç sahibi, Hesabın ödediği tazminatı sonradan kendisi ödemek durumunda kalır. Zarar gören ise aynı zarar için sorumludan da tazminat alırsa, mükerrer ödeme oluşturan kısmı Yönetmelik m.20 uyarınca beş iş günü içinde Hesaba iade etmekle yükümlüdür; sorumluya karşı açtığı davayı da Hesaba bildirmelidir (Yönetmelik m.19).
Sık Sorulan Sorular
Karşı taraf sigortasızsa aracımın hasarını kim öder?
Güvence Hesabı sigortasız araçla kazalarda araç hasarını karşılamaz. Hasarı kaskonuzdan alabilir veya sigortasız aracın sürücüsüne ve işletenine karşı tazminat davası açabilirsiniz. Kasko ödeme yaparsa karşı tarafa kendisi rücu eder.
Güvence hesabı başvurusu online yapılabilir mi?
Evet. Güvence Hesabının internet sitesinde hasar başvurusu formu bulunur; belgeler elektronik ortamda yüklenir. Vekil aracılığıyla yapılan başvurularda vekâletname de forma eklenir.
Kaçan araç kaza yaptıysa tazminat alabilir miyim?
Aracın kimliği tespit edilemiyorsa yalnızca bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurabilirsiniz. Araç sonradan bulunursa Hesap ödediği tutarı sorumluya veya sigortacısına rücu eder. Kazayı derhâl polise veya jandarmaya bildirmek bu başvurunun temelidir.
Güvence Hesabı manevi tazminat öder mi?
Hayır. KTK m.92 manevi tazminat taleplerini zorunlu trafik sigortası kapsamı dışında tutar ve Hesap da bu kapsamla sınırlıdır. Manevi tazminat sürücüden ve işletenden dava yoluyla istenir.
Güvence Hesabı cevap vermezse ne yapılır?
Yazılı başvurudan itibaren 15 gün içinde cevap verilmezse veya cevap talebi karşılamazsa Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir ya da dava açabilirsiniz (KTK m.97; 5684 s.K. m.30).
Sigortasız araçta yolcuyken yaralandım, başvurabilir miyim?
Kural olarak evet. Yolcunun bedensel zararı işletenin sorumluluğu kapsamındadır; araç sigortasızsa bu zarar için Güvence Hesabına başvurulabilir. Ancak sürücü ve işletenin kendi zararları kapsam dışıdır.
Özet
- Karşı araç sigortasız, kimliği belirsiz veya çalıntıysa bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulur (5684 s.K. m.14).
- Hesap, kaza tarihindeki zorunlu trafik sigortası teminat tutarlarıyla ve karşı tarafın kusur oranıyla sınırlı ödeme yapar.
- Araç hasarı ve manevi tazminat Hesaptan alınamaz; bunlar sürücü ve işletenden veya kaskodan istenir (KTK m.85, m.92).
- Dava veya tahkimden önce yazılı başvuru şarttır; 15 gün içinde cevap yoksa tahkim ya da dava yolu açılır (KTK m.97; 5684 s.K. m.30).
- Zamanaşımı 2 ve 10 yıldır; suç oluşturan fiillerde daha uzun ceza zamanaşımı uygulanabilir (KTK m.109).
- Hesap ödediği tutarı sigortasız işletene rücu eder (Güvence Hesabı Yönetmeliği m.16).
Sigortasız araçla kazalarda talebin Hesaba mı, sürücüye mi yoksa kaskoya mı yöneltileceği, kusur ve maluliyet oranları ile teminat sınırı birlikte değerlendirilerek belirlendiğinden somut dosyanın incelenmesi önem taşır. Dural Hukuk, trafik kazası tazminatı, Güvence Hesabı ve sigorta şirketlerine başvuru, Sigorta Tahkim Komisyonu süreçleri ve tazminat davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk