Kaza tespit tutanağına itiraz nasıl yapılır sorusunun kısa cevabı şudur: Tutanağın kendisini iptal ettiren ayrı bir itiraz yolu yoktur; itiraz, tutanağın kullanıldığı süreçte yapılır. Taraflarca doldurulan anlaşmalı tutanakta sigorta şirketinin belirlediği kusur oranına şirkete yazılı itiraz edilir, sonuç alınamazsa Sigorta Tahkim Komisyonuna veya mahkemeye gidilir. Polis veya jandarmanın düzenlediği tutanakta ise savcılığa itiraz dilekçesi verilir ve kusur bilirkişi incelemesiyle yeniden değerlendirilir.
Önemli olan şudur: Tutanaktaki kusur değerlendirmesi mahkemeyi ve hakem heyetini bağlamaz; ancak tutanağa yazılan olgular, yani kazanın yeri, araçların konumu ve tarafların beyanları güçlü delil niteliği taşır. Bu nedenle tutanağı imzalarken dikkatli olmak ve itirazı delillerle desteklemek sonucu belirler. Bu yazıda tutanak türleri, tutanağın bağlayıcılığı, anlaşmalı ve resmî tutanağa itiraz yolları, tahkim ve davada kusur itirazı ile dilekçede dikkat edilecek noktalar anlatılmaktadır.
Kaza Tespit Tutanağı Türleri
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 81. maddesine göre yalnızca maddi hasar meydana gelen kazalarda taraflar, görevlinin gelmesine gerek görmezlerse durumu aralarında yazılı olarak tespit edip olay yerinden ayrılabilir. KTK m.83'e göre ise kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyen trafik kazası tespit tutanağı trafik zabıtası, onun bulunmadığı yerlerde genel zabıta tarafından düzenlenir.
| Özellik | Anlaşmalı kaza tespit tutanağı | Polis veya jandarma tutanağı |
| Ne zaman düzenlenir? | Yalnızca maddi hasarlı kazada, taraflar anlaşırsa | Ölümlü ve yaralanmalı kazalarda, tarafların anlaşamadığı veya istediği hâllerde |
| Kim düzenler? | Kazaya karışan sürücüler | Trafik zabıtası veya genel zabıta |
| Kusur oranı | Tutanakta yazılmaz; sigorta şirketi beyan ve krokiye göre belirler | Kural olarak tutanakta kusur değerlendirmesi yer alır |
| İtiraz nereye yapılır? | Sigorta şirketine; sonra Sigorta Tahkim Komisyonuna veya mahkemeye | Savcılık ve ceza dosyasında; tazminat yönünden sigorta, tahkim veya mahkemede |
7574 sayılı Kanunla 2026'da değiştirilen KTK m.81'e göre anlaşma hâli dışında zabıtanın izni olmadan zaruret dışında olay yerinden ayrılmak idari para cezası gerektirir; ölümlü veya yaralanmalı kazalarda ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ve sürücü belgesinin iki yıl süreyle geri alınması öngörülmüştür. Yaralanma varsa anlaşmalı tutanakla olay yerinden ayrılmayın.
Kaza Tespit Tutanağı Bağlayıcı mı?
Tutanak bir delildir, kesin hüküm değildir. Kusur oranı; tazminat davasında mahkemenin aldığı bilirkişi raporuyla, tahkimde hakem heyetinin görevlendirdiği bilirkişiyle, ceza dosyasında ise bilirkişi veya Adli Tıp Kurumu trafik ihtisas dairesi raporuyla yeniden belirlenebilir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 74. maddesine göre hukuk hâkimi, ceza mahkemesinin kusur değerlendirmesiyle ve beraat kararıyla da bağlı değildir.
Buna karşılık tutanakta yer alan ve imzanızla kabul ettiğiniz olguları sonradan çürütmek zordur. Örneğin "geri manevra yapıyordum" veya "kırmızı ışıkta geçtim" gibi bir beyanı imzaladıysanız aksini kamera kaydı, tanık veya teknik incelemeyle ispat etmeniz gerekir. Kusurun nasıl belirlendiğine ilişkin genel kurallar için trafik kazasında kusur oranı nasıl belirlenir yazımıza bakabilirsiniz.
Anlaşmalı Tutanakta Kusur Oranına İtiraz
Anlaşmalı tutanakta kusur oranı, tarafların beyanları, işaretlenen kaza şekli ve krokiye göre sigorta şirketi tarafından belirlenir. Belirlenen orana katılmıyorsanız şu yolu izleyebilirsiniz:
- Kusur kararını yazılı isteyin: Sigorta şirketinden kusur oranını ve dayanağını yazılı olarak öğrenin; hasar dosya numarasını not edin.
- Gerekçeli itiraz dilekçesi verin: Kendi sigorta şirketinize veya karşı tarafın trafik sigortası şirketine, tutanakla çelişen ya da tutanakta eksik kalan olguları anlatan bir dilekçe sunun; fotoğraf, video ve hasar bölgesini gösteren ekspertiz raporunu ekleyin.
- İç süreleri kaçırmayın: Şirketlerin kusur oranına itiraz için öngördüğü iç süreler kısa olabilir; itirazı gecikmeden yapın ve süreyi şirketten teyit edin.
- Sonuç alamazsanız tahkim veya dava: KTK m.97 uyarınca yazılı başvurudan itibaren 15 gün içinde cevap verilmez veya cevap talebinizi karşılamazsa Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir ya da dava açabilirsiniz.
Kusur oranı yalnızca karşı taraftan alacağınız tazminatı değil, kendi poliçenizin hasarsızlık indirimini ve kasko sürecini de etkileyebilir. Kasko şirketiyle uyuşmazlık için kasko hasar reddine itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Polis Tutanağına ve Ceza Dosyasındaki Kusur Raporuna İtiraz
Ölümlü veya yaralanmalı kazalarda tutanak, taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçlarından yürütülen ceza soruşturmasının temel belgesidir. Bu aşamada:
- Savcılığa itiraz dilekçesi: Soruşturma dosyasına tutanaktaki hatalı tespitleri ve kusur değerlendirmesine itirazınızı gerekçeleriyle bildiren dilekçe verebilir, kamera kayıtlarının toplanmasını ve bilirkişi incelemesi yapılmasını isteyebilirsiniz.
- Bilirkişi ve Adli Tıp raporu: Dosyaya alınan kusur raporuna karşı beyan ve itirazlarınızı sunabilir; çelişkili raporlar varsa Adli Tıp Kurumu trafik ihtisas dairesinden rapor alınmasını talep edebilirsiniz. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca uzmanından bilimsel mütalaa da alınabilir.
- Trafik cezası ayrı bir işlemdir: Tutanakla birlikte kural ihlali nedeniyle idari para cezası verilmişse bu cezaya, tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurarak itiraz edilir. Süre ve usul için trafik cezasına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Ceza dosyasında alınan kusur raporu tazminat dosyasını bağlamaz; ancak çoğu zaman önemli bir delil olarak kullanıldığından itirazların ceza aşamasında da yapılması yararlıdır.
Tahkim ve Tazminat Davasında Kusur İtirazı
Kusur uyuşmazlığının asıl çözüldüğü yer çoğunlukla tahkim veya tazminat davasıdır. Sigorta Tahkim Komisyonu sürecinde hakem heyeti kusur ve hasar konusunda bilirkişi görevlendirebilir; ayrıntılar için Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu rehberimize bakabilirsiniz.
Tazminat davasında ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümleri uygulanır:
- Bilirkişi raporuna itiraz süresi: HMK m.281'e göre rapor size tebliğ edildikten sonra iki hafta içinde eksikliklerin tamamlatılmasını, açıklama yapılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilirsiniz. Teknik bir çalışma gerekiyorsa bu süre içinde başvurarak bir defaya mahsus en fazla iki haftalık ek süre talep edilebilir.
- Keşif ve yeni rapor: Yolun yapısı, görüş mesafesi veya sinyalizasyon önemliyse olay yerinde keşif yapılması istenebilir.
- Delil tespiti: Dava açılmadan önce delil kaybolacaksa HMK m.400 uyarınca araç hasarının veya olay yerinin bilirkişi incelemesiyle tespiti istenebilir.
Bilirkişi raporuna süresinde itiraz edilmemesi, raporun kabul edildiği şeklinde değerlendirilebileceğinden bu sürenin takibi kritik önemdedir.
İtiraz Dilekçesinde ve Delillerde Nelere Dikkat Edilmeli?
- Somut çelişkiyi gösterin: Tutanakta hangi bilginin yanlış veya eksik olduğunu madde madde yazın; yalnızca "kusurum yok" demek yeterli değildir.
- Görüntü delillerini erken isteyin: Araç kamerası, mobese, işyeri ve site kameraları kısa sürede silinebilir; savcılıktan veya mahkemeden kayıtların korunmasını talep edin.
- Hasar bölgelerini fotoğraflayın: Darbe noktaları ve hasar yüksekliği, çarpışma açısını ve kazanın oluş şeklini gösterir.
- Tanıkları kayda geçirin: Olay yerindeki kişilerin ad ve iletişim bilgilerini alın.
- Krokiyi kontrol edin: Şerit, yön ve araçların son konumu krokide doğru gösterilmiş mi bakın; anlaşmalı tutanakta beyan bölümüne kendi açıklamanızı mutlaka yazın.
- Süreleri takip edin: Sigorta şirketinin iç itiraz süresi, trafik cezası için 15 gün, bilirkişi raporu için iki hafta ve KTK m.109'daki 2 ve 10 yıllık zamanaşımı ayrı ayrı izlenmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Kaza tespit tutanağına itiraz süresi var mı?
Tutanağın kendisi için kanunda belirlenmiş genel bir itiraz süresi yoktur. Ancak sigorta şirketinin iç itiraz süresi, trafik idari para cezası için 15 günlük başvuru süresi ve davada bilirkişi raporuna iki haftalık itiraz süresi gibi süreler ayrıca takip edilmelidir.
İmzaladığım anlaşmalı tutanaktan dönebilir miyim?
İmzalı tutanaktaki beyanlar aleyhinize delil olarak kullanılabilir; ancak yanılma, eksik bilgi veya baskı altında imza gibi durumlarda aksini kamera kaydı, tanık ve teknik incelemeyle ispat ederek kusur oranının yeniden belirlenmesini isteyebilirsiniz.
Polis tutanağında yüzde yüz kusurlu yazıldım, tazminat alamaz mıyım?
Tutanaktaki kusur değerlendirmesi mahkemeyi bağlamaz. Tazminat davasında veya tahkimde alınacak bilirkişi raporuyla kusur oranı değişebilir; bu nedenle delillerinizi hemen toplayıp itirazlarınızı ilgili süreçlerde ileri sürmeniz önerilir.
Kusur oranına itiraz için dava açmak gerekir mi?
Uygulamada tutanağın iptaline yönelik ayrı bir dava yolu yerleşmiş değildir. Kusur oranı, sigortaya başvuru, Sigorta Tahkim Komisyonu veya tazminat davası içinde ileri sürülerek yeniden belirlenir.
Kaza tespit tutanağına itiraz dilekçesine neler eklenir?
Tutanak örneği, olay yeri ve hasar fotoğrafları, varsa video kayıtları, ekspertiz raporu, tanık bilgileri ve hasar dosya numarası eklenmelidir. Dilekçede tutanaktaki hatalı tespitler somut olarak gösterilmelidir.
Özet
- Anlaşmalı tutanak yalnızca maddi hasarlı kazalarda düzenlenebilir; yaralanmalı kazada zabıta çağrılmalıdır (KTK m.81, m.83).
- Tutanaktaki kusur değerlendirmesi mahkemeyi ve hakem heyetini bağlamaz; hukuk hâkimi ceza kararıyla da bağlı değildir (TBK m.74).
- Anlaşmalı tutanakta kusur oranına önce sigorta şirketine itiraz edilir; 15 gün içinde sonuç alınamazsa tahkim veya dava yoluna gidilir (KTK m.97).
- Resmî tutanak ve ceza dosyasındaki kusur raporuna savcılık ve mahkeme aşamasında itiraz edilir; uzman mütalaası sunulabilir (CMK m.67).
- Davada bilirkişi raporuna tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilmelidir (HMK m.281).
- Görüntü kayıtları ve hasar fotoğrafları kusur itirazının en güçlü delilleridir; delil tespiti istenebilir (HMK m.400).
Kusur oranındaki küçük bir değişiklik bile alınacak tazminatı, sigorta primini ve ceza dosyasının sonucunu etkileyebildiğinden tutanak ve raporların ayrıntılı incelenmesi önem taşır. Dural Hukuk, kaza tespit tutanağına ve kusur raporlarına itiraz, sigorta şirketine başvuru, Sigorta Tahkim Komisyonu süreçleri ve trafik kazası tazminat davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk