Köpek saldırısı tazminatı belediyeden istenebilir mi sorusunun kısa cevabı şudur: Sahipsiz bir sokak köpeğinin saldırısına uğrayan kişi, sahipsiz hayvanları toplamak ve bakımevinde barındırmakla görevli belediyeye karşı hizmet kusuru nedeniyle maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Bunun için önce belediyeye yazılı başvuru yapılır (İdari Yargılama Usulü Kanunu m.13), başvuru reddedilir veya 30 gün içinde cevap verilmezse idare mahkemesinde tam yargı davası açılır (İYUK m.2/1-b). Köpeğin bir sahibi varsa sorumluluk kural olarak hayvanın sahibine aittir ve dava adli yargıda görülür.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'nda 2024 yılında yapılan değişiklikle belediyelerin sahipsiz köpeklere ilişkin yükümlülükleri ağırlaştırılmış; toplanan hayvanların bakımevlerine götürülmesi ve rehabilite edilen köpeklerin sahiplendirilinceye kadar bakımevlerinde barındırılması zorunlu hâle getirilmiştir. Bu yazıda belediyenin hangi hâllerde sorumlu olduğu, kime karşı dava açılacağı, istenebilecek tazminat kalemleri, saldırıdan sonra yapılması gerekenler ve başvuru ile dava sürecindeki süreler anlatılmaktadır.
Sokak Köpeği Saldırısında Belediye Neden Sorumludur?
İdarenin sorumluluğunun temel dayanağı hizmet kusurudur. Hizmet kusuru, bir kamu hizmetinin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesi anlamına gelir. Sahipsiz köpeklerle ilgili kamu hizmetinin içeriği 2024 değişikliğinden sonra 5199 sayılı Kanun'da açıkça belirlenmiştir:
- Toplama ve bakımevine götürme: Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen hayvan bakımevlerine götürülmesi zorunludur; rehabilite edilen köpekler sahiplendirilinceye kadar bakımevlerinde barındırılır (m.6).
- Bakımevi kurma: Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler hayvan bakımevi kurar; bu zorunluluğu olmayan belediyeler ile il özel idareleri hayvanları en yakın bakımevine götürür (ek m.1).
- Süre ve bütçe: Belediyeler bakımevlerini 31 Aralık 2028'e kadar kurmak ve bunun için bütçe gelirlerinin belirli bir oranını ayırmakla yükümlüdür (geçici m.4).
- Tehlikeli köpekler: Bakımevine alınan köpeklerden insan ve hayvan sağlığı için tehlike oluşturan ve davranışları kontrol edilemeyenler hakkında Kanun'da öngörülen tedbir uygulanır (m.13).
- Geri bırakma yasağı: Yerel yönetimler adına toplanan hayvanları veya bakımevindeki köpekleri bakımevi dışında bir yere bırakmak yasaktır (m.14/1-o).
Bu görevlerin yerine getirilmemesi, örneğin daha önce şikâyet edilen bir köpeğin toplanmaması veya bölgede sürü hâlinde dolaşan köpeklere karşı önlem alınmaması, hizmet kusuru değerlendirmesinde önem taşır. 31 Aralık 2028'e kadar tanınan geçiş süresi, belediyenin mevcut imkânlarla toplama ve önlem alma görevini ortadan kaldırmaz; ancak somut olayda kusurun değerlendirilmesi mahkemeye aittir. İdarenin kusur sorumluluğunun genel çerçevesi için idarenin hizmet kusuru yazımıza bakabilirsiniz.
Köpek Saldırısı Tazminatı İçin Kime Karşı Dava Açılır?
Davalının ve yargı yolunun doğru belirlenmesi, davanın usulden reddedilmemesi için ilk ve en önemli adımdır:
| Köpeğin durumu | Sorumlu | Dayanak | Yargı yolu |
| Sahipsiz sokak köpeği (belediye sınırları içinde) | Belediye; büyükşehirlerde büyükşehir ve ilçe belediyesinin yükümlülükleri birlikte değerlendirilir | 5199 s.K. m.6, ek m.1; hizmet kusuru | İdare mahkemesi, tam yargı davası |
| Sahipsiz köpek (belediye sınırları dışında) | İl özel idaresi | 5199 s.K. ek m.1/2 | İdare mahkemesi, tam yargı davası |
| Bakımevinden kaçan veya bakımevi dışına bırakılan köpek | Bakımevini işleten veya hayvanı bırakan idare | 5199 s.K. m.14/1-o; hizmet kusuru | İdare mahkemesi, tam yargı davası |
| Sahipli köpek | Hayvanı bakım ve yönetimi altında bulunduran kişi | Türk Borçlar Kanunu m.67, 5199 s.K. m.5 | Adli yargı (asliye hukuk mahkemesi) |
Büyükşehir sınırları içinde hem büyükşehir belediyesinin hem de nüfusu yirmi beş bini aşan ilçe belediyesinin Kanun'dan doğan yükümlülükleri bulunabileceğinden, başvurunun ve davanın hangi idareye ya da idarelere yöneltileceği somut olaya göre belirlenmelidir. Köpeğin sahipli olup olmadığı belirsizse, olay yerindeki tanıklar ve kayıtlar bu konuda belirleyici olur.
Köpek Saldırısında İstenebilecek Tazminat Kalemleri
Tam yargı davasında, idari eylem nedeniyle uğranılan zarar istenir. Bedensel zararlarda Türk Borçlar Kanunu'nun 54 ve 56. maddelerindeki ilkeler idari yargıda da yol gösterici olarak uygulanır:
| Tazminat kalemi | Neleri kapsar? | Gerekli belge |
| Tedavi giderleri | Hastane, ilaç, aşı, pansuman, ulaşım ve gerekiyorsa psikolojik destek giderleri | Fatura, reçete, hastane kayıtları |
| Kazanç kaybı | Tedavi ve iyileşme sürecinde çalışılamayan günlere ait kayıp | İstirahat raporu, bordro veya gelir belgesi |
| Çalışma gücü kaybı | Kalıcı iz, sakatlık veya işlev kaybı varsa geleceğe yönelik kayıp | Maluliyet raporu, bilirkişi hesabı |
| Manevi tazminat | Yaşanan acı, korku ve travma | Olayın ağırlığı, psikolojik etkiler, doktor raporları |
Saldırıya uğrayan kişinin köpeği kışkırtması gibi kendi kusuru varsa tazminattan indirim yapılabilir. Uygulamada tazminata idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi istenir. Mağdur çocuksa başvuru ve dava kanuni temsilcisi tarafından yapılır.
Saldırıdan Sonra İlk Adımlar
- Sağlık kuruluşuna başvurun: Isırık veya tırmalama hafif görünse bile en kısa sürede sağlık kuruluşuna gidin ve kuduz riskine karşı önerilen tedaviyi aksatmayın. Muayene kaydında yaranın bir köpek saldırısıyla oluştuğu açıkça yer almalıdır.
- Olayı bildirin: Olayı kolluğa ve belediyenin ilgili birimine bildirin; bildirim hem köpeğin toplanması hem de olayın resmî kayda geçmesi için önemlidir.
- Delilleri toplayın: Olay yerinin fotoğrafını çekin, tanıkların iletişim bilgilerini alın, çevredeki işyeri veya kent güvenlik kameralarının kayıtlarının saklanmasını isteyin.
- Önceki şikâyetleri araştırın: Bölgede aynı köpekler hakkında daha önce belediyeye, CİMER'e veya muhtarlığa yapılmış şikâyetler, idarenin olaydan haberdar olduğunu gösterir ve hizmet kusurunu güçlendirir.
- Belgeleri saklayın: Bütün harcama belgelerini, istirahat raporlarını ve kontrol muayenesi kayıtlarını düzenli olarak saklayın.
Belediyeye Başvuru ve Tam Yargı Davası Süreci
İdari eylemden doğan zararlarda doğrudan dava açılamaz; önce ilgili idareye başvurmak gerekir. Süreç ve süreler şöyledir:
| Aşama | Süre | Dayanak |
| İdareye yazılı başvuru | Zararı doğuran eylemin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her hâlde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde | İYUK m.13 |
| İdarenin cevabı | 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır | İYUK m.13 |
| Tam yargı davası | Ret işleminin tebliğinden veya 30 günlük sürenin bitiminden itibaren 60 gün içinde | İYUK m.7, m.13 |
| Yetkili mahkeme | Kural olarak hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer idare mahkemesi | İYUK m.36 |
Başvuru dilekçesinde olayın tarihi ve yeri, saldırının nasıl gerçekleştiği, belediyenin hangi yükümlülüğünü yerine getirmediği ve istenen tazminat kalemleri ile tutarları açıkça yazılmalıdır. Başvuru şartı yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilme riski taşır. Davada mahkeme, gerekirse maluliyet oranı ve zarar miktarı için bilirkişi incelemesi yaptırır. Dava açma ve yürütme aşamaları için tam yargı davası yazımıza göz atabilirsiniz.
İdare mahkemesi kararlarına karşı bölge idare mahkemesinde istinaf yoluna başvurulabilir. Danıştay'a temyiz imkânı ise dava değerine ve 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun'la değiştirilen İYUK m.46'daki kurallara bağlıdır; 31 Temmuz 2026'dan sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlarda yeni kurallar uygulanır.
Sık Sorulan Sorular
Sokak köpeği ısırdı, belediyeden tazminat alabilir miyim?
Köpek sahipsizse ve belediyenin toplama, bakımevine götürme veya önlem alma görevini yerine getirmediği anlaşılıyorsa hizmet kusuru nedeniyle tazminat istenebilir. Önce belediyeye yazılı başvuru yapılır; olumsuz cevap veya 30 gün içinde cevap verilmemesi üzerine idare mahkemesinde dava açılır.
Köpek saldırısı tazminatı için başvuru süresi ne kadar?
İdareye başvuru, olayın öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her hâlde olay tarihinden itibaren 5 yıl içinde yapılmalıdır. Başvurunun reddi veya cevapsız kalması üzerine dava açma süresi 60 gündür; sürelerin kaçırılması dava hakkını kaybettirebilir.
Sahipli bir köpek saldırırsa kime dava açılır?
Bu durumda hayvanı bakım ve yönetimi altında bulunduran kişi Türk Borçlar Kanunu'nun 67. maddesine göre sorumludur. Dava idare mahkemesinde değil, adli yargıda asliye hukuk mahkemesinde açılır; ayrıca ceza soruşturması da gündeme gelebilir.
Belediye "bakımevi yapımı 2028'e kadar sürüyor" diyerek sorumluluktan kurtulabilir mi?
Kanun bakımevlerinin kurulması için 31 Aralık 2028'e kadar süre tanımıştır; ancak bu süre, sahipsiz hayvanların toplanması ve en yakın bakımevine götürülmesi gibi diğer yükümlülükleri ortadan kaldırmaz. Belediyenin somut olayda kusurlu olup olmadığına mahkeme karar verir.
Köpek saldırısında manevi tazminat da istenebilir mi?
Evet. Saldırının yarattığı acı, korku ve özellikle çocuklarda görülebilen travma nedeniyle maddi tazminatın yanında manevi tazminat da istenebilir. Miktarı olayın ağırlığına ve kişinin durumuna göre mahkeme belirler.
Köpek saldırısında belediyeye başvurmadan dava açılabilir mi?
İdari eylemlerden doğan zararlarda İYUK m.13 uyarınca önce idareye başvurulması gerekir. Başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilebilir; bu nedenle başvurunun yazılı yapılması ve tarihinin belgelenmesi önemlidir.
Özet
- Sahipsiz köpeklerin toplanması ve bakımevinde barındırılması belediyelerin yasal görevidir (5199 s.K. m.6, ek m.1).
- Bakımevi kurma ve bütçe ayırma yükümlülüğü için son tarih 31 Aralık 2028'dir (5199 s.K. geçici m.4).
- Görevin yerine getirilmemesi hizmet kusuru oluşturabilir; tazminat tam yargı davasıyla istenir (İYUK m.2/1-b).
- Dava öncesi idareye 1 yıl, her hâlde 5 yıl içinde başvurmak zorunludur; idare 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.13).
- Ret üzerine dava açma süresi 60 gündür (İYUK m.7).
- Sahipli köpeğin saldırısında sorumlu hayvan tutucusudur ve dava adli yargıda görülür (TBK m.67).
Belediyenin sorumluluğu; saldırının yaşandığı yere, köpeğin sahipsiz olup olmadığına, idarenin önceden haberdar olup olmadığına ve alınan önlemlere göre değiştiğinden her olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, idareye karşı tam yargı davaları, idari başvurular ve tazminat uyuşmazlıkları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk