Marka devri nasıl yapılır sorusunun kısa cevabı şudur: Marka devri, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 148. maddesine göre yazılı ve noter tarafından onaylanmış bir devir sözleşmesiyle yapılır. Noter onayı, devrin geçerlilik şartıdır. Ardından taraflardan birinin talebi ve ücretin ödenmesiyle devir, Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) siciline kaydedilir ve Bültende yayımlanır. Lisans sözleşmesinde ise marka sahibi değişmez; marka sahibi, markasını kullanma iznini belirli şartlarla başkasına verir.
Devir ile lisans arasındaki fark, işletmenin geleceğini doğrudan etkiler: Devirde marka hakkı kalıcı olarak el değiştirir, lisansta ise hak sahibi kontrolü elinde tutar. Her iki işlemde de sicil kaydı önemlidir; çünkü sicile kaydedilmeyen işlemlerden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Bu yazıda marka devri ve marka lisans sözleşmesinin şekil şartları, sicil kaydı, kısmi devir, inhisari ve inhisari olmayan lisans ayrımı, sözleşmede bulunması gereken hükümler ve sık yapılan hatalar anlatılmaktadır.
Marka Devri ile Marka Lisansı Arasındaki Fark
SMK m.148/1'e göre sınai mülkiyet hakkı devredilebilir, miras yoluyla intikal edebilir, lisans konusu olabilir, rehin verilebilir, teminat olarak gösterilebilir ve haczedilebilir. Bu işlemler işletmeden bağımsız olarak yapılabilir (SMK m.148/2). Yani markanızı, şirketinizi veya dükkânınızı devretmeden tek başına satabilir ya da kullandırabilirsiniz. Bu yönüyle marka, Türk Ticaret Kanunu'nun 49. maddesine göre işletmeden ayrı devredilemeyen ticaret unvanından ayrılır.
| Konu | Marka devri | Marka lisansı |
| Hukuki sonuç | Marka hakkı devralana geçer; yeni marka sahibi odur. | Marka sahibi değişmez; lisans alan yalnızca kullanma izni elde eder. |
| Şekil şartı | Yazılı ve noter onaylı sözleşme; noter onayı geçerlilik şartıdır (SMK m.148/4). | Yazılı şekil zorunludur (SMK m.148/4). |
| Sicil kaydı | Talep ve ücretle kaydedilir; kaydedilmezse iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. | Aynı kural geçerlidir (SMK m.148/5). |
| Kapsam | Tescildeki mal ve hizmetlerin tamamı veya bir kısmı (kısmi devir). | Mal ve hizmetlerin tamamı veya bir kısmı; süre ve bölge sınırlanabilir. |
| Süre | Kalıcıdır. | Sözleşmede belirlenen süre boyunca. |
| 2026 TÜRKPATENT kayıt ücreti | 5.960 TL (devir ve kısmi devir) | 9.870 TL (lisans kaydı ve lisans yenileme) |
Marka Devri Nasıl Yapılır? Adım Adım Süreç
Marka devri hem tescilli markalar hem de henüz başvuru aşamasındaki markalar için mümkündür (SMK m.148/8). Uygulamada süreç genellikle şu sırayla ilerler:
- Sicil kaydını inceleyin: Devralan taraf, TÜRKPATENT kayıtlarından markanın gerçekten devredenin adına kayıtlı olduğunu, koruma süresini, kapsadığı sınıfları ve üzerinde kayıtlı lisans, rehin veya haciz bulunup bulunmadığını kontrol etmelidir. Markaya karşı devam eden itiraz, iptal veya hükümsüzlük süreci varsa bedele ve sözleşme hükümlerine yansıtılmalıdır.
- Devir sözleşmesini hazırlayın: Tarafların tam bilgileri, marka başvuru veya tescil numarası, devrin tamamı mı yoksa belirli mal ve hizmetler için mi yapıldığı, bedel ve ödeme şekli, devredenin markanın üzerinde başkasına ait bir hak bulunmadığına ilişkin beyanı ve masrafların kime ait olduğu açıkça yazılmalıdır.
- Noter onayını yaptırın: SMK m.148/4'e göre devir sözleşmelerinin geçerliliği, noter tarafından onaylanmış şekilde yapılmalarına bağlıdır. Noter onayı olmayan bir devir sözleşmesi geçerli bir devir sonucu doğurmaz.
- TÜRKPATENT'e kayıt başvurusu yapın: Taraflardan biri, Kurumun elektronik başvuru sistemi üzerinden devrin sicile kaydını talep eder. 2026 yılı için devir veya kısmi devir işlemi kayıt ücreti 5.960 TL'dir.
- Kaydı ve yayımı takip edin: Devir sicile kaydedilir ve Bültende yayımlanır. Bu aşamadan sonra yenileme, itiraz ve dava gibi işlemlerde muhatap, sicilde görünen yeni marka sahibidir.
Markanın birden fazla sahibi varsa dikkat edilmesi gereken ayrı bir kural vardır: Paydaşlardan biri payını üçüncü kişiye satarsa diğer paydaşların önalım hakkı bulunur. Bu hak, satışın bildirildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren iki yıl geçmekle düşer (SMK m.148/3).
Kısmi Devir ve Sık Yapılan Hatalar
Marka, tescil edildiği mal veya hizmetlerin tümü veya bir kısmı için devredilebilir (SMK m.148/6). Örneğin giyim ve kozmetik sınıflarında tescilli bir markanın yalnızca kozmetik kısmı devredilebilir. Ancak bu durumda aynı işaret farklı ürünlerde iki ayrı kişiye ait olacağından, ileride karıştırılma ve uyuşmazlık riski doğabilir. Sözleşmede tarafların hangi alanda nasıl kullanım yapacağının ayrıntılı biçimde düzenlenmesi yararlı olur.
- Benzer markaları ayrı bırakmak: Aynı ibareyi içeren seri markalardan yalnızca birinin devredilmesi, devredenin elinde kalan benzer markalar nedeniyle sorun çıkarabilir. Benzer markaların birlikte devri değerlendirilmelidir.
- Noter onayını atlamak: Adi yazılı bir "satış sözleşmesi" ile bedel ödenip marka devralındığı düşünülebilir; ancak noter onayı olmadan devir geçerli değildir.
- Sicil kaydını ertelemek: Kaydı yapılmayan devir, markayı sonradan iyiniyetle devralan veya üzerinde hak kazanan üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.
- Ortak ve garanti markalarını gözden kaçırmak: Garanti markasının veya ortak markanın devri ile ortak marka için lisans verilmesi, sicile kayıt hâlinde geçerlidir (SMK m.148/7).
Marka Lisans Sözleşmesi: İnhisari ve İnhisari Olmayan Lisans
Marka lisansı, marka sahibinin (lisans veren) markasını kullanma iznini, belirli şartlarla ve genellikle bir bedel karşılığında başka bir kişiye (lisans alan) vermesidir. SMK'nın 24. maddesine göre marka hakkı, tescil edildiği mal veya hizmetlerin bir kısmı ya da tamamı için lisans sözleşmesine konu olabilir. Lisans iki türlüdür:
| Soru | İnhisari lisans | İnhisari olmayan lisans |
| Lisans veren başkasına da lisans verebilir mi? | Hayır. | Evet. |
| Lisans veren markayı kendisi kullanabilir mi? | Hakkını sözleşmede açıkça saklı tutmadıkça hayır. | Evet. |
| Sözleşmede tür belirtilmezse | Lisans inhisari değildir (SMK m.24/2). | |
| Tecavüz hâlinde dava | Aksi kararlaştırılmamışsa kendi adına dava açabilir (SMK m.158/1). | Hak sahibine bildirim yapar; hak sahibi üç ay içinde dava açmazsa kendi adına dava açabilir (SMK m.158/2). |
Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa lisans alan, lisanstan doğan haklarını üçüncü kişilere devredemez ve alt lisans veremez (SMK m.24/3). Lisans veren, lisans alan tarafından üretilecek malın veya sunulacak hizmetin kalitesini güvence altına alacak önlemleri almakla yükümlüdür; lisans alan sözleşme şartlarına uymazsa marka sahibi, tescilli markadan doğan haklarını ona karşı da ileri sürebilir (SMK m.24/4). Lisans yoluyla verilen hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek ise marka hakkına tecavüz sayılır (SMK m.29/1-ç).
Lisansın marka sahibi açısından önemli bir faydası da vardır: Markanın, sahibinin izniyle kullanılması da marka sahibi tarafından kullanım olarak kabul edilir (SMK m.9/3). Böylece markayı kendisi kullanmayan sahip, lisans alanın ciddi kullanımı sayesinde kullanmama nedeniyle iptal riskine karşı korunabilir. Bu konudaki ayrıntılar için marka iptal davası yazımıza bakabilirsiniz.
Lisans Sözleşmesinde Bulunması Gereken Hükümler
Kanun, lisans sözleşmesinin içeriğini ayrıntılı olarak düzenlemez; bu nedenle tarafların ilişkisi büyük ölçüde sözleşmeye göre belirlenir. Uygulamada şu başlıkların açıkça yazılması önerilir:
- Marka ve kapsam: Tescil numarası, lisansın hangi mal ve hizmetleri kapsadığı ve markanın hangi görünümle kullanılacağı.
- Bölge ve süre: Lisansın geçerli olduğu coğrafi alan, başlangıç ve bitiş tarihi, yenileme şartları.
- Lisans bedeli: Sabit ücret, satışa bağlı pay (royalty) veya asgari ödeme; ödeme zamanı ve satış raporlama yükümlülüğü.
- Kalite standartları ve denetim: Ürün veya hizmet standartları, numune onayı ve marka sahibinin denetim hakkı.
- Alt lisans ve devir yasağı: Lisans alanın başkalarına kullanım izni verip veremeyeceği.
- Tescilin korunması: Yenileme ücretlerini kimin ödeyeceği, taklitlere karşı kimin işlem başlatacağı ve masrafların paylaşımı.
- Sona ermenin sonuçları: Kullanımın ne zaman durdurulacağı, eldeki stokların satış süresi, tabela, ambalaj ve dijital içeriklerden markanın kaldırılması.
Lisans alanın ürünlerde ® işareti veya "tescilli markadır" ibaresi kullanıp kullanmayacağı da sözleşmede netleştirilebilir. Bu işaretin hukuki önemi için Marka Hakkı Korumasından Faydalanmak İçin Ürün Üzerinde İşaret Bulunmak Zorunda mı? yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sicil Kaydı Neden Önemli? 2026 Kayıt Ücretleri
SMK m.148/5'e göre devir, lisans ve rehin gibi hukuki işlemler taraflardan birinin talebi, ücretin ödenmesi ve yönetmelikte belirtilen diğer şartların yerine getirilmesiyle sicile kaydedilir ve Bültende yayımlanır. Sicile kaydedilmeyen hukuki işlemlerden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Örneğin inhisari lisans alan kişi, lisansını sicile kaydettirmemişse markayı sonradan iyiniyetle devralan kişiye karşı lisansına dayanmakta zorlanabilir.
TÜRKPATENT'in internet sitesinde yayımlanan 2026 yılı marka işlem ücretlerinden bazıları şunlardır: devir veya kısmi devir işlemi kayıt ücreti 5.960 TL, lisans kayıt ve lisans yenileme ücreti 9.870 TL, miras yoluyla intikal kayıt ücreti 5.550 TL ve rehin işlemi kayıt ücreti 6.010 TL. Bu tutarlara noter, vergi ve varsa vekil ücretleri dâhil değildir; bedel içeren sözleşmelerde damga vergisi de gündeme gelebilir. Ücretler her yıl güncellendiği için işlemden önce Kurumun güncel tarifesi kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Marka devri için noter onayı şart mı?
Evet. SMK m.148/4'e göre devir sözleşmesinin geçerliliği, noter tarafından onaylanmış şekilde yapılmasına bağlıdır. Lisans sözleşmesi için yazılı şekil yeterlidir; noter onayı kanunen aranmaz.
Başvuru aşamasındaki bir marka devredilebilir mi?
Evet. SMK m.148/8'e göre devir ve lisans gibi hukuki işlemlere ilişkin hükümler marka başvuruları için de uygulanır. Başvuru devredildiğinde devralan, başvuru sürecini kaldığı yerden takip eder.
Şirketimin markasını devredersem ticaret unvanı da devredilmiş olur mu?
Hayır. Marka işletmeden bağımsız olarak devredilebilir; ticaret unvanı ise TTK m.49'a göre işletmeden ayrı olarak devredilemez. Marka ile unvanın aynı ibareyi içerdiği durumlarda devirden sonra unvanın kullanımı ayrıca değerlendirilmelidir.
Lisans sözleşmesi sicile kaydedilmezse geçersiz mi olur?
Yazılı olarak yapılmış lisans sözleşmesi taraflar arasında hüküm doğurur. Ancak sicile kaydedilmemişse bu sözleşmeden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (SMK m.148/5).
Lisans alan, markayı taklit edenlere karşı dava açabilir mi?
İnhisari lisans alan, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa kendi adına dava açabilir. İnhisari olmayan lisans alan ise önce hak sahibinden dava açmasını ister; hak sahibi kabul etmez veya üç ay içinde dava açmazsa kendi adına dava açabilir (SMK m.158).
Marka devri ücreti ne kadar?
TÜRKPATENT'in 2026 yılı tarifesine göre devir veya kısmi devir işlemi kayıt ücreti 5.960 TL'dir. Noter masrafları, varsa vergi ve vekil ücretleri ayrıca ödenir; ücretler her yıl güncellenir.
Özet
- Marka devredilebilir, lisans konusu olabilir, rehin verilebilir ve haczedilebilir; bu işlemler işletmeden bağımsız yapılabilir (SMK m.148/1-2).
- Devir ve lisans yazılı şekle tabidir; devir sözleşmesi ayrıca noter onaylı olmalıdır (SMK m.148/4).
- Sicile kaydedilmeyen işlemlerden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (SMK m.148/5).
- Marka, mal ve hizmetlerin bir kısmı için de devredilebilir (SMK m.148/6).
- Sözleşmede aksi yazılmamışsa lisans inhisari değildir ve lisans alan alt lisans veremez (SMK m.24).
- Lisans alanın kullanımı marka sahibinin kullanımı sayılır; inhisari lisans alan tecavüz davası açabilir (SMK m.9/3, m.158).
Devir ve lisans sözleşmeleri, markanın değerini doğrudan etkileyen ve sonradan düzeltilmesi güç sonuçlar doğurabilen işlemler olduğundan sicil kayıtları ve sözleşme hükümleri somut olarak incelenmelidir. Dural Hukuk, marka devri ve lisans sözleşmelerinin hazırlanması, TÜRKPATENT nezdinde devir ve lisans kayıt işlemleri ile marka uyuşmazlıkları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk