Tasarım tescili nasıl yapılır sorusunun kısa cevabı şudur: Ürünün görünümünü gösteren görseller hazırlanır, Türk Patent ve Marka Kurumu'na (TÜRKPATENT) elektronik ortamda başvuru yapılır ve başvuru ile yayım ücretleri ödenir. Kurum başvuruyu şeklî şartlar ve yenilik bakımından inceler, reddetmezse tasarımı sicile kaydederek Bültende yayımlar; üçüncü kişiler yayımdan itibaren üç ay içinde itiraz edebilir. Tescilli tasarımın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 5 yıldır ve beşer yıllık yenilemelerle 25 yıla kadar uzatılabilir. 2026 yılında tek tasarım için başvuru ücreti 2.070 TL, her 8x8 cm görsel alan için yayım ücreti 280 TL'dir.
Tescil yaptırılmasa da Türkiye'de ilk kez kamuya sunulan bir tasarım 3 yıl süreyle "tescilsiz tasarım" olarak korunur; ancak bu koruma yalnızca kopyalamaya karşıdır ve ispatı zordur. Ayrıca ürünü piyasaya sürdükten sonra uzun süre beklemek, tasarımın yeniliğini kaybetmesine yol açabilir. Bu yazıda tasarım tescilinin şartları, tescilli ve tescilsiz tasarım farkı, başvuru adımları, 2026 resmî ücretleri, süreler, yayım ertelemesi ve tescil sonrası haklar anlatılmaktadır.
Tasarım Nedir, Hangi Tasarımlar Tescil Edilebilir?
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 55. maddesine göre tasarım, ürünün tümünün veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Ürün kavramı geniştir: endüstriyel yolla veya elle üretilen nesneler, ambalajlar, birleşik ürünlerin parçaları, grafik semboller ve tipografik karakterler bu kapsama girer; bilgisayar programları ise ürün sayılmaz.
Bir tasarımın korunabilmesi için iki şart birlikte aranır (SMK m.56):
- Yenilik: Tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olmalıdır. Yalnızca küçük ayrıntılarda farklılık gösteren tasarımlar aynı kabul edilir.
- Ayırt edici nitelik: Tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim, daha önce kamuya sunulmuş tasarımların bıraktığı genel izlenimden farklı olmalıdır. Bu değerlendirmede tasarımcının seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.
Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri, başka bir ürüne mekanik olarak bağlanması için belirli ölçülerde üretilmesi zorunlu parçaların görünümü ve kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar korunmaz (SMK m.58/4). Birleşik bir ürünün parçası ise ancak normal kullanımda görünür kalıyorsa ve görünen özellikleri yeni ve ayırt ediciyse korunur.
Tescilli ve Tescilsiz Tasarım Arasındaki Fark
SMK, tasarımı tescilli ve tescilsiz olmak üzere iki şekilde korur (SMK m.55/4). Aradaki fark, özellikle taklitle karşılaşıldığında belirleyici olur:
| Ölçüt | Tescilli tasarım | Tescilsiz tasarım |
| Korumanın başlangıcı | Başvuru tarihinin kesinleştiği tarih (SMK m.64/3) | Tasarımın Türkiye'de ilk kez kamuya sunulduğu tarih |
| Koruma süresi | 5 yıl; beşer yıllık yenilemeyle toplam 25 yıla kadar (SMK m.69/1) | Kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren 3 yıl (SMK m.69/2) |
| Koruma kapsamı | Genel izlenim itibarıyla ayırt edici olmayan benzer tasarımlara karşı (SMK m.58/1, m.59/1) | Yalnızca aynısının veya ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kopyalanmasına karşı (SMK m.59/2) |
| İspat | Tescil belgesi ve sicil kaydı | İlk kamuya sunma tarihinin ve kopyalamanın ispatı gerekir |
Tescilsiz tasarımda, sizin tasarımınızı makul yollarla bilmesi mümkün olmayan birinin bağımsız olarak geliştirdiği benzer tasarım kopya sayılmaz. Bu nedenle ticari değeri yüksek ürünlerde tescil, hakkı ispat etmeyi ve korumayı belirgin şekilde kolaylaştırır. Tasarımların hangi hukuki yollarla korunabileceğini genel olarak tasarımlar hukuken nasıl korunur yazımızda anlattık.
Tasarım Tescili Nasıl Yapılır? Adım Adım Başvuru
Tasarım başvurusu SMK'nın 61-65. maddeleri ve Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine göre şu adımlarla yürür:
- Ön araştırma: Benzer tasarımların Kurum kayıtlarında, pazaryerlerinde ve yurt dışı kaynaklarda taranması, ret veya itiraz riskini önceden görmeyi sağlar.
- Görsellerin hazırlanması: Görsel anlatımlar yayımla çoğaltılmaya elverişli, net ve tasarımı tüm yönleriyle gösteren çizim veya fotoğraflardan oluşur. Fotoğraflarda ürün sade ve düz bir fon üzerinde olmalı; başka cisim, ölçü veya açıklayıcı metin bulunmamalıdır. Koruma kapsamı görsellere göre belirlendiğinden bu aşama en kritik adımdır.
- Başvuru formunun doldurulması: Başvuru sahibinin kimlik bilgileri, görseller, tasarımın uygulandığı ürünün adı, tasarımcının adı, tescil isteme hakkının nasıl elde edildiği, varsa yayım erteleme talebi ve vekil bilgisi verilir (SMK m.61/1). Ürünler Locarno sınıflandırmasına göre tanımlanır.
- Ücretlerin ödenmesi: Başvuru ve yayım ücretleri ödenmezse ve ödeme bilgisi süresinde Kuruma sunulmazsa başvuru yapılmamış sayılır (SMK m.61/4).
- Kurum incelemesi: Kurum, başvurunun şeklî şartlara uygunluğunu inceler; eksiklik varsa süre vererek tamamlanmasını ister. Tasarım veya ürün tanımına uymayan, kamu düzenine aykırı ya da yeni olmadığı tespit edilen tasarımlar reddedilir (SMK m.64/6). Ret kararına bildirimden itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir (SMK m.67/1).
- Tescil ve yayım: Reddedilmeyen başvuru tescilli tasarım olarak sicile kaydedilir ve Bültende yayımlanır (SMK m.65).
- Üçüncü kişilerin itirazı ve belge: Yayımdan itibaren üç ay içinde üçüncü kişiler, tasarımın yeni veya ayırt edici olmadığı, başvurunun kötüniyetli olduğu ya da bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği gibi gerekçelerle itiraz edebilir (SMK m.67/2). İtiraz yoksa veya itiraz sonunda tescilin devamına karar verilirse tescil belgesi düzenlenir.
Birden fazla tasarım, ek ücret ödenerek tek bir çoklu başvuruda tescil ettirilebilir. Süslemeler hariç, çoklu başvurudaki tasarımların uygulandığı ürünlerin aynı Locarno sınıfında olması gerekir (SMK m.61/7). Çoklu başvurudaki her tasarım ayrı ayrı değerlendirilir.
Tasarım Tescil Ücreti 2026
TÜRKPATENT'in resmî sitesinde yayımlanan 2026 yılı tasarım işlem ücretlerinden başlıcaları şunlardır:
| İşlem | 2026 ücreti |
| Tasarım tescil başvuru ücreti (tek tasarım) | 2.070,00 TL |
| Yayım ücreti (her bir 8x8 cm alan için) | 280,00 TL |
| Yayım erteleme talebi ücreti (her bir tasarım için) | 280,00 TL |
| Yenileme başvuru ücreti (tek tasarım) | 6.340,00 TL |
| 6 ay ek süre ile yenileme başvuru ücreti (tek tasarım) | 11.120,00 TL |
| Devir işlemi kayıt ücreti | 5.520,00 TL |
| Lisans kayıt ve lisans yenileme ücreti | 8.540,00 TL |
Yayım ücreti her görsel alan için ayrı ödendiğinden toplam tutar görsel sayısına göre değişir. Örneğin tek tasarım ve her biri 8x8 cm olan beş görselden oluşan bir başvuruda resmî ücret, 2.070 TL başvuru ücreti ile 5 x 280 TL yayım ücretinin toplamı olan 3.470 TL olur. Çoklu başvurularda ikinci ve sonraki her tasarım için kademeli ilave başvuru ücreti ödenir; bu tutarlar Kurumun tarifesinde ayrıca gösterilir. Vekil ücretleri resmî ücretlere dâhil değildir ve ücretler her yıl güncellendiğinden ödeme öncesinde Kurumun sitesindeki güncel tarife kontrol edilmelidir.
Tasarım Tescili Ne Kadar Sürer? Süreler ve Yayım Ertelemesi
Kanunda tasarım tescili için toplam bir süre belirlenmemiştir. Dosyada eksiklik yoksa Kurum incelemesinin ardından tasarım tescil edilip yayımlanır; yayımdan sonraki üç aylık itiraz süresi itirazsız geçerse belge düzenlenir. Eksiklik bildirimi, ret kararı veya itiraz olursa süreç uzar. Takip etmeniz gereken başlıca süreler şunlardır:
| İşlem | Süre | Dayanak |
| Ret kararına itiraz | Kararın bildiriminden itibaren 2 ay | SMK m.67/1 |
| Üçüncü kişilerin tescile itirazı | Bülten yayımından itibaren 3 ay | SMK m.67/2 |
| Yayım ertelemesi | Başvuru veya rüçhan tarihinden itibaren en fazla 30 ay | SMK m.66/1 |
| Kendi açıklamanızın yeniliği etkilememesi | Başvurudan önceki 12 ay | SMK m.57/2 |
| Yenileme talebi | Koruma süresi bitmeden önceki 6 ay; ek ücretle bitişten sonraki 6 ay | SMK m.69/4 |
Yayım ertelemesi, ürününü henüz piyasaya sürmemiş tasarımcılar için önemli bir araçtır. Başvuruyla birlikte talep edilirse tasarım tescil edilir, ancak görselleri ve dosya bilgileri 30 aya kadar üçüncü kişilerin incelemesine kapalı tutulur. Erteleme süresi sonunda yayım ücreti ödenmezse koruma hiç doğmamış sayılır. Erteleme süresi içinde tecavüz davası açılabilmesi için sicil ve başvuru bilgilerinin karşı tarafa bildirilmiş olması gerekir (SMK m.66).
Dikkat: Tasarımı fuarda sergilemek, sosyal medyada paylaşmak veya satışa sunmak kamuya sunma sayılır. Tasarımcının kendi açıklaması başvurudan önceki 12 ay içinde yapılmışsa yeniliği etkilemez; ancak bu süreyi kaçırırsanız kendi ürününüz tasarımınızın yeniliğini ortadan kaldırabilir.
Tescilden Sonra: Haklarınız, Yenileme ve Hükümsüzlük
Tescilli tasarımın sahibi, izni olmadan tasarımın veya tasarımın uygulandığı ürünün üretilmesini, piyasaya sunulmasını, satılmasını, ithal edilmesini ve ticari amaçla kullanılmasını engelleyebilir (SMK m.59/1). Taklit ürünlere karşı tecavüzün tespiti, durdurulması ve tazminat davaları açılabilir; pazaryerlerinde ise tescil belgesiyle şikâyet mekanizmaları kullanılabilir. Pazaryerinde taklitle karşılaşan tasarım sahiplerinin izleyebileceği yolları Trendyol'da tasarım hakkı ihlali yazımızda bulabilirsiniz.
Tescil, sahibinin talebi ve yenileme ücretinin ödenmesiyle beşer yıllık dönemler hâlinde yenilenir; yenilenmeyen tasarımın koruması süre sonunda biter (SMK m.69). Tescil kalıcı bir güvence de değildir: yeni veya ayırt edici olmayan bir tasarımın hükümsüzlüğüne mahkemece karar verilebilir (SMK m.77). Tasarım ayrıca 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndaki şartları taşıyorsa eser olarak da korunabilir (SMK m.58/3). Tescil ulusal nitelikte olduğundan yurt dışında koruma için ilgili ülkelerde ayrı başvuru veya Lahey Sistemi üzerinden uluslararası başvuru değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Tasarım tescili ne kadar sürer?
Kanunda toplam bir süre öngörülmemiştir. Eksiksiz bir başvuru incelendikten sonra tescil edilip Bültende yayımlanır ve yayımdan itibaren üç aylık itiraz süresi itirazsız geçerse tescil belgesi düzenlenir. Eksiklik, ret veya itiraz hâlinde süre uzar.
Tasarım tescil ücreti 2026'da ne kadar?
TÜRKPATENT'in 2026 tarifesine göre tek tasarım için başvuru ücreti 2.070 TL, her 8x8 cm görsel alan için yayım ücreti 280 TL'dir. Toplam resmî ücret görsel sayısına göre değişir; vekil ücreti ayrıca belirlenir.
Tescil yaptırmadan sattığım ürünün tasarımı korunur mu?
Tasarım Türkiye'de ilk kez kamuya sunulmuşsa 3 yıl süreyle tescilsiz tasarım olarak korunur, ancak yalnızca kopyalamaya karşı. Kamuya sunduğunuz tarihten itibaren 12 ay içinde başvuru yaparsanız kendi açıklamanız tescil için yeniliği etkilemez.
Bir başvuruda birden fazla tasarım tescil ettirebilir miyim?
Evet. Ek ücret ödenerek çoklu başvuru yapılabilir. Süslemeler hariç, tasarımların uygulandığı ürünlerin aynı Locarno sınıfında olması gerekir ve her tasarım ayrı ayrı değerlendirilir.
Tasarım tescili ile marka tescili arasındaki fark nedir?
Tasarım tescili ürünün görünümünü yenilik ve ayırt edicilik şartlarıyla en fazla 25 yıl korur. Marka tescili ise mal veya hizmetin kaynağını gösteren işareti korur ve yenilenerek süresiz kullanılabilir. Bir ambalaj veya logo için iki koruma birlikte değerlendirilebilir.
Tasarım tescilime itiraz edilirse ne olur?
İtiraz size bildirilir ve görüşlerinizi sunmanız için süre verilir. İtiraz, Kurum bünyesindeki Kurul tarafından incelenir; kabul edilirse tescil tamamen veya kısmen hükümsüz kılınır, reddedilirse tescil belgesi düzenlenir.
Özet
- Tasarım yeni ve ayırt edici olmak şartıyla korunur; teknik fonksiyonun zorunlu kıldığı görünüm korunmaz (SMK m.56, m.58).
- Başvuru görseller, ürün adı ve ücret ödemesiyle TÜRKPATENT'e yapılır; ücret ödenmezse başvuru yapılmamış sayılır (SMK m.61).
- Tescil edilen tasarım Bültende yayımlanır; üçüncü kişiler 3 ay içinde itiraz edebilir (SMK m.65, m.67).
- Koruma 5 yıldır ve beşer yıllık yenilemelerle 25 yıla kadar uzar; tescilsiz tasarım 3 yıl korunur (SMK m.69).
- 2026'da tek tasarım başvuru ücreti 2.070 TL, her 8x8 cm görsel için yayım ücreti 280 TL'dir (TÜRKPATENT 2026 tarifesi).
- Yayım 30 aya kadar ertelenebilir; kendi açıklamanız başvurudan önceki 12 ay içindeyse yeniliği etkilemez (SMK m.57/2, m.66).
Görsellerin nasıl hazırlanacağı, hangi sınıfta ve kaç tasarımla başvuru yapılacağı koruma kapsamını doğrudan etkilediğinden başvurudan önce somut değerlendirme yapılması önemlidir. Dural Hukuk, tasarım tescil başvuruları, yayıma itiraz, yenileme, hükümsüzlük ve tasarım hakkına tecavüz davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk