Uluslararası marka tescili nasıl yapılır sorusunun kısa cevabı şudur: Türkiye'de başvurusu yapılmış veya tescil edilmiş bir markanız varsa, Madrid Sistemi aracılığıyla Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) üzerinden Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü'ne (WIPO) tek bir uluslararası başvuru yaparak markanızın korunmasını istediğiniz birden fazla ülkeyi aynı anda belirleyebilirsiniz. WIPO'nun internet sitesindeki güncel bilgiye göre Madrid Sistemi 117 üyeden oluşmakta ve 133 ülkeyi kapsamaktadır.
Ancak "uluslararası marka" adıyla bütün dünyada geçerli tek bir marka doğmaz. Koruma, belirlediğiniz her ülkede o ülkenin mevzuatına göre yapılan incelemeden sonra doğar ve ilk beş yıl Türkiye'deki temel markanın akıbetine bağlı kalır. Bu yazıda yurt dışında marka korumasının yolları, Madrid Sistemiyle başvurunun şartları ve adımları, ücretlerin nasıl hesaplandığı, merkezi saldırı riski ve tescil sonrası işlemler anlatılmaktadır.
Yurt Dışında Marka Koruması Hangi Yollarla Sağlanır?
Marka koruması ülkeseldir: Türkiye'de tescilli bir marka kural olarak yalnızca Türkiye'de koruma sağlar. Ürününüzü veya hizmetinizi yurt dışına taşıyacaksanız hedef ülkelerde ayrıca koruma almanız gerekir. Bunun üç temel yolu vardır:
| Yol | Nasıl işler? | Ne zaman tercih edilir? |
| Ülke ülke ulusal başvuru | Her ülkenin marka ofisine, çoğu zaman o ülkedeki bir vekil aracılığıyla ayrı başvuru yapılır. | Tek veya az sayıda ülke hedefleniyorsa ya da ülke Madrid Sistemine taraf değilse. |
| Bölgesel başvuru | Bölgesel bir ofise tek başvuruyla birden fazla ülkeyi kapsayan bir hak elde edilir; örneğin Avrupa Birliği markası tüm AB üyesi ülkelerde geçerlidir. | Hedef pazar belirli bir bölgede toplanıyorsa. |
| Madrid Sistemi | Türkiye'deki temel markaya dayanarak TÜRKPATENT üzerinden WIPO'ya tek uluslararası başvuru yapılır, ülkeler bu başvuruda belirlenir. | Birden fazla ülkede koruma isteniyor ve merkezi yönetim (yenileme, devir kaydı) avantajı önemseniyorsa. |
Hangi yolu seçerseniz seçin, Paris Sözleşmesi'nin 4. maddesi uyarınca Türkiye'deki ilk başvurunuzun tarihinden itibaren altı ay içinde yapacağınız yabancı başvurularda rüçhan hakkı talep edebilirsiniz. Bu durumda yabancı başvurunuz, Türkiye'deki başvuru tarihinde yapılmış gibi öncelik kazanır.
Madrid Sistemi Nedir? Türkiye'deki Hukuki Dayanağı
Madrid Sistemi, WIPO tarafından yönetilen uluslararası marka tescil sistemidir ve bugün sistemin bütün üyeleri Madrid Protokolü'ne taraftır. Türkiye bakımından Madrid Protokolü, WIPO kayıtlarına göre 1 Ocak 1999'dan bu yana yürürlüktedir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 14. maddesi, Madrid Protokolü kapsamında yapılan ve Türkiye'yi belirleyen bir uluslararası başvurunun Kuruma doğrudan yapılan bir başvuruyla aynı sonuçları doğuracağını düzenler; Kurumun Madrid işlemleri için aldığı ücretler ise tebliğle belirlenir.
Sistemin pratik avantajları şunlardır: tek başvuru, tek dil (İngilizce, Fransızca veya İspanyolca), tek para birimiyle (İsviçre frangı) ödenen ücretler ve sonrasında yenileme, sahip değişikliği gibi işlemlerin WIPO nezdinde merkezi olarak yürütülmesi. Menşe ofis, bu üç dilden hangilerini kabul ettiğini kendisi belirleyebilir.
Madrid Sistemiyle Başvurunun Şartları
- Temel marka: Türkiye'de yapılmış bir marka başvurusu veya tescilli bir marka bulunmalıdır. Başvurunun tescile dönüşmesini beklemek zorunlu değildir; ancak aşağıda anlatılan bağımlılık kuralı nedeniyle bu tercih risk taşır.
- Başvuru sahibi bağlantısı: Madrid Protokolü'nün 2. maddesine göre temel marka sahibinin Türk vatandaşı olması, Türkiye'de yerleşik olması veya Türkiye'de gerçek ve ciddi bir sınai ya da ticari işletmesinin bulunması gerekir.
- Aynı marka ve aynı sahip: Uluslararası başvurudaki marka, temel markayla aynı olmalı ve aynı kişi adına yapılmalıdır.
- Mal ve hizmet listesi: Uluslararası başvurudaki liste, temel markanın kapsamını aşamaz; daraltılabilir ancak genişletilemez.
- Ülke seçimi: Koruma istenen her ülke veya bölgesel teşkilat (örneğin Avrupa Birliği) başvuruda ayrı ayrı belirlenir. Madrid Sistemine taraf olmayan ülkeler için ulusal başvuru yapmak gerekir.
Uluslararası Marka Tescili Adım Adım
- Ön araştırma yapın: Hedef ülkelerde aynı veya benzer bir markanın tescilli olup olmadığını araştırın. Bir ülkede önceki bir hak varsa o ülkedeki koruma reddedilebilir.
- Temel markayı hazırlayın: Türkiye'de henüz başvurunuz yoksa önce ulusal başvuruyu yapın. Bu aşamanın ayrıntıları için marka tescili nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
- Uluslararası başvuruyu TÜRKPATENT üzerinden yapın: Başvuru doğrudan WIPO'ya değil, menşe ofis olan TÜRKPATENT aracılığıyla yapılır. TÜRKPATENT, WIPO'nun Madrid e-Filing uygulamasına ilişkin bilgilendirme ve kullanıcı kılavuzunu internet sitesinde yayımlamaktadır.
- Menşe ofis kontrolü ve iletim: TÜRKPATENT, başvurunun temel markayla uyumunu kontrol eder ve başvuruyu WIPO'ya iletir.
- WIPO incelemesi ve uluslararası kayıt: WIPO şekli inceleme yapar, markayı Uluslararası Sicile kaydeder, yayımlar ve belirlenen ülkelerin ofislerine bildirir.
- Ülke ofislerinin incelemesi: Her ülke, markayı kendi mevzuatına göre inceler. Geçici ret bildirimi kural olarak 12 ay içinde yapılır; bazı ülkeler bu süreyi 18 aya çıkaran beyanda bulunmuştur ve itiraza dayalı retler bu sürenin sonrasında da bildirilebilir. Türkiye de 18 aylık süre beyanında bulunan ülkelerdendir.
- Ret hâlinde cevap: Geçici ret yalnızca ilgili ülkeyi etkiler. Cevap süresi ve usulü ülkeden ülkeye değişir; çoğu ülkede cevabın o ülkedeki yetkili bir vekil aracılığıyla verilmesi gerekir.
Madrid Sistemi Ücretleri Nasıl Hesaplanır?
Uluslararası başvurunun maliyeti; menşe ofis ücreti, WIPO'ya ödenen ücretler ve seçilen ülkelerin sayısına göre değişir. Resmî kaynaklardaki güncel tutarlar şöyledir:
| Ücret kalemi | Tutar | Açıklama |
| TÜRKPATENT bildirim ücreti (2026) | 3.850 TL | Uluslararası başvurunun WIPO'ya bildirilmesi |
| TÜRKPATENT bildirim ücreti, Türkçe ibareli marka (2026) | 3.350 TL | Türkçe ibareli uluslararası başvurular için |
| TÜRKPATENT sonraki belirleme ve diğer talepler (2026) | 1.630 TL | Sonradan ülke ekleme gibi taleplerin WIPO'ya bildirilmesi |
| WIPO temel ücret | 653 CHF (siyah-beyaz) / 903 CHF (renkli) | 10 yıllık koruma için bir kez ödenir |
| WIPO tamamlayıcı ücret | 100 CHF | Bireysel ücret almayan her belirlenen ülke için |
| WIPO ek ücret | 100 CHF | Üç sınıftan sonraki her sınıf için; yalnızca bireysel ücret alan ülkeler belirlenmişse uygulanmaz |
| Bireysel ücret | Ülkeye göre değişir | Bu yöntemi seçen ülkeler için tutarı ülke belirler |
Birçok ülke bireysel ücret talep ettiği için toplam maliyet, seçtiğiniz ülkelere ve sınıf sayısına göre önemli ölçüde değişir. Kesin tutarı WIPO'nun ücret hesaplayıcısıyla başvuru tarihinde kontrol etmeniz, döviz kurunu ve olası geçici retlerde yerel vekil masraflarını da hesaba katmanız gerekir. TÜRKPATENT ücretleri her yıl güncellenir.
Merkezi Saldırı Riski: İlk 5 Yıl Temel Markaya Bağlılık
Madrid Sisteminin en önemli dezavantajı "merkezi saldırı" olarak anılan bağımlılık kuralıdır. Madrid Protokolü'nün 6. maddesine göre uluslararası kayıt, kayıt tarihinden itibaren beş yıl boyunca temel markaya bağlıdır. Bu süre içinde Türkiye'deki temel başvuru reddedilir, geri çekilir, sona erer veya temel marka hükümsüz kılınır ya da iptal edilirse, uluslararası kayıt da aynı ölçüde düşer. Beş yıl içinde başlamış bir itiraz veya dava sonradan kesinleşse bile aynı sonuç doğabilir.
Örneğin temel marka başvurunuza Türkiye'de bülten aşamasında itiraz edilir ve başvuru bazı sınıflarda reddedilirse, uluslararası kayıt o sınıflar bakımından bütün ülkelerde etkisini kaybedebilir. Bu nedenle temel markanın sağlam olması büyük önem taşır. Türkiye'deki itiraz süreci için marka itirazı ve 2 aylık itiraz süresi yazımıza bakabilirsiniz.
Bu riskin bir çaresi vardır: Uluslararası kayıt temel markanın düşmesi nedeniyle iptal edilirse, iptal tarihinden itibaren üç ay içinde belirlenen ülkelerde ulusal başvuru yaparak uluslararası kayıt tarihini koruyabilirsiniz (Madrid Protokolü m.9quinquies). Beş yıl dolduktan sonra ise uluslararası kayıt temel markadan bağımsız hâle gelir.
Tescil Sonrası: Yenileme, Yeni Ülke Ekleme ve Değişiklikler
- Koruma süresi ve yenileme: Uluslararası kayıt 10 yıl için yapılır ve WIPO üzerinden merkezi olarak yenilenir; yenilemede tüm ülkeler için tek işlem yeterlidir.
- Sonraki belirleme: İhracat yaptığınız yeni bir pazar ortaya çıktığında mevcut uluslararası kayda yeni ülke ekleyebilirsiniz. WIPO'nun bu işlem için temel ücreti 300 CHF'dir; ayrıca ülke bazlı ücretler ödenir.
- Sahip ve unvan değişikliği: Devir veya unvan değişikliği WIPO kaydına işlenir. Devralanın da bir Madrid üyesi ülkeyle başvuru sahibi olabilmeye yetecek bağlantısı bulunmalıdır.
- Kullanım yükümlülüğü: Pek çok ülke, tescilli markanın belirli bir süre kullanılmaması hâlinde iptal imkânı tanır. Koruma aldığınız ülkelerdeki kullanım durumunuzu takip edin.
- Sahte ödeme talepleri: Marka sahiplerine resmî kurum gibi görünen ücret talepleri gönderilebilmektedir. Ödeme yapmadan önce yazının WIPO'dan veya TÜRKPATENT'ten geldiğini mutlaka doğrulayın.
Sık Sorulan Sorular
Uluslararası marka tescili bütün dünyada geçerli mi?
Hayır. Madrid başvurusu yalnızca başvuruda belirlediğiniz ülkelerde ve bu ülkelerin ofisleri korumayı reddetmezse sonuç doğurur. Madrid Sistemine taraf olmayan ülkelerde ayrıca ulusal başvuru gerekir.
Türkiye'de tescil beklemeden yurt dışına başvuru yapabilir miyim?
Evet. Madrid başvurusu Türkiye'deki bir başvuruya da dayanabilir. Ancak Türkiye'deki başvuru ilk beş yıl içinde reddedilirse uluslararası kayıt da aynı ölçüde düşer; bu nedenle temel başvuruya itiraz riskini önceden değerlendirmek gerekir.
Madrid başvurusunda rüçhan hakkı kullanılabilir mi?
Evet. Uluslararası başvuru, Türkiye'deki ilk başvurunun tarihinden itibaren altı ay içinde yapılırsa Paris Sözleşmesi uyarınca bu tarihe dayalı rüçhan hakkı talep edilebilir.
Bir ülke markamı reddederse diğer ülkelerdeki koruma etkilenir mi?
Hayır. Bir ülkenin geçici reddi yalnızca o ülkedeki korumayı etkiler. O ülkenin mevzuatındaki süre içinde cevap vererek reddin kaldırılmasını talep edebilirsiniz.
Uluslararası marka tescili ücreti ne kadar?
Tek bir sabit tutar yoktur. 2026 yılı TÜRKPATENT bildirim ücreti 3.850 TL'dir; buna WIPO'nun 653 veya 903 CHF temel ücreti ile seçilen ülkelere göre değişen tamamlayıcı veya bireysel ücretler eklenir.
Uluslararası kayıt ne kadar süre geçerlidir?
Uluslararası kayıt 10 yıl süreyle geçerlidir ve WIPO üzerinden 10'ar yıllık dönemler hâlinde yenilenebilir.
Özet
- Madrid Sistemiyle tek başvuruyla birden fazla ülkede koruma istenebilir; başvuru TÜRKPATENT üzerinden yapılır (SMK m.14).
- Türkiye'de bir temel marka başvurusu veya tescili ve Türkiye ile vatandaşlık, yerleşim ya da işletme bağlantısı gerekir (Madrid Protokolü m.2).
- Her ülke markayı kendi hukukuna göre inceler; ret süresi kural olarak 12, beyanda bulunan ülkelerde 18 aydır.
- Uluslararası kayıt ilk 5 yıl temel markaya bağlıdır; düşmesi hâlinde 3 ay içinde ulusal başvuruya dönüştürme yapılabilir (Madrid Protokolü m.6, m.9quinquies).
- 2026 TÜRKPATENT bildirim ücreti 3.850 TL, WIPO temel ücreti 653 veya 903 CHF'dir; ülke ücretleri ayrıca eklenir.
- Kayıt 10 yıl geçerlidir; yenileme ve yeni ülke ekleme WIPO üzerinden yapılır.
Hangi ülkelerin seçileceği, temel markanın itiraz riskine karşı ne kadar güçlü olduğu ve olası retlere nasıl cevap verileceği her marka için farklı değerlendirme gerektirir. Dural Hukuk, uluslararası marka başvurularının planlanması, TÜRKPATENT nezdindeki marka işlemleri ve marka uyuşmazlıkları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk