Yapay zekâ telif hakkı konusundaki temel sorunun kısa cevabı şudur: Türk hukukunda yalnızca yapay zekâ tarafından, insanın yaratıcı katkısı olmadan üretilen bir metin, görsel veya müzik kural olarak eser sayılmaz ve telif hakkıyla korunmaz. Çünkü 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), eseri sahibinin hususiyetini taşıyan fikir ve sanat ürünü, eser sahibini de eseri meydana getiren kişi olarak tanımlar. Buna karşılık yapay zekâyı araç olarak kullanan kişinin seçim, düzenleme ve yaratıcı müdahaleleri içeriğe kendi kişisel özelliğini yansıtıyorsa bu katkı korunabilir.
Korumanın olmaması, sorumluluğun da olmadığı anlamına gelmez. Yapay zekâ çıktısı başkasının eserini, markasını, fotoğrafını veya sesini izinsiz kullanıyorsa bu içeriği yayımlayan kişi ve işletme hukuki ve cezai sorumlulukla karşılaşabilir. Bu yazıda yapay zekâ ile üretilen içeriğin eser sayılıp sayılmadığı, hakların kime ait olduğu, eğitim verisi tartışması, ihlal hâlinde kimin sorumlu olduğu, Türkiye'deki yasal düzenlemenin durumu ve işletmeler için pratik öneriler anlatılmaktadır.
Yapay Zekâ ile Üretilen İçerik Eser Sayılır mı?
FSEK'in 1/B maddesine göre eser, "sahibinin hususiyetini taşıyan" ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserlerinden sayılan her türlü fikir ve sanat ürünüdür. Bir içeriğin eser sayılması için iki şart birlikte aranır: İçerik kanunda sayılan eser türlerinden birine girmeli ve sahibinin hususiyetini, yani kişisel yaratıcılığını yansıtmalıdır.
Hususiyet, insanın serbest ve yaratıcı tercihleriyle ilgili bir kavramdır. Türk doktrininde baskın görüş, eser sahibinin ancak gerçek kişi olabileceği, hukuki kişiliği bulunmayan yapay zekânın ise eser sahibi sayılamayacağı yönündedir. Bu nedenle kullanıcı yalnızca kısa bir komut (prompt) yazıp çıkan sonucu olduğu gibi kullanıyorsa, sonucun biçimini fiilen yapay zekâ belirlediğinden içerik kural olarak koruma dışında kalır.
Karşılaştırmalı hukukta da benzer bir eğilim vardır: ABD Telif Hakkı Ofisi yalnızca yapay zekâ tarafından üretilen içerikleri tescil etmemekte, insan katkısının bulunduğu bölümleri ise koruma kapsamında değerlendirmektedir. Türkiye'de bu konuda yerleşmiş bir Yargıtay içtihadı henüz oluşmadığından somut olayda sonuç, insan katkısının niteliğine göre değişebilir.
Yapay Zekâ Telif Hakkı Kime Ait Olur?
FSEK'in 8. maddesine göre bir eserin sahibi onu meydana getirendir. Yapay zekâ araçlarında bu kural üç olası aktörü gündeme getirir: aracı geliştiren şirket, aracı kullanan kişi ve aracın kendisi. Yapay zekâ hak sahibi olamaz; geliştirici şirket de kullanıcıların ürettiği her içeriği kendisi meydana getirmiş sayılmaz. Belirleyici olan, kullanıcının içeriğe yaptığı yaratıcı katkıdır.
| Senaryo | Telif koruması | Açıklama |
| Tek komutla üretilip hiç değiştirilmeden kullanılan görsel veya metin | Kural olarak yok | Biçimi yapay zekâ belirlemiştir; hususiyet şartı karşılanmaz. |
| Ayrıntılı ve özgün bir komut metni | Komut metni ayrıca eser olabilir | Uzun ve yaratıcı bir komut kendi başına dil eseri sayılabilir; ancak bu durum çıktıyı otomatik olarak korumaz. |
| Yapay zekâ çıktılarının seçilip düzenlendiği, üzerinde önemli değişiklik yapıldığı içerik | İnsan katkısı ölçüsünde var | Seçim, düzenleme, yeniden çizim veya metin yazımı kullanıcının hususiyetini yansıtabilir. |
| Kendi eserinizde yapay zekâya küçük düzeltmeler yaptırmanız | Var | Eser sizindir; yapay zekâ yardımcı araç konumundadır. |
| Çalışanın işi gereği yapay zekâ yardımıyla ürettiği eser | Eser niteliği varsa mali haklar kural olarak işverende | FSEK m.18/2 uyarınca sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça hakları işveren kullanır. |
Yapay zekâ hizmet sağlayıcılarının kullanım koşulları çoğu zaman çıktı üzerindeki hakları kullanıcıya bıraktığını belirtir. Ancak bu koşullar, kanunun korumadığı bir içeriğe telif hakkı kazandırmaz; yalnızca sağlayıcı ile kullanıcı arasındaki ilişkiyi düzenler. Bu nedenle ticari kullanımdan önce aracın güncel kullanım koşullarını okumanız gerekir.
Yapay Zekânın Eğitiminde Kullanılan Eserler Telif İhlali midir?
Yapay zekâ modelleri, internetten toplanan çok sayıda metin, görsel ve müzik üzerinde eğitilir. Bu eserlerin kopyalanması, FSEK'in 22. maddesinde eser sahibine tanınan çoğaltma hakkını ilgilendirir. Avrupa Birliği'nde 2019/790 sayılı Dijital Tek Pazarda Telif Hakkı Direktifi metin ve veri madenciliği için istisna öngörmüş, ancak hak sahiplerine bu kullanımı makinece okunabilir biçimde yasaklama imkânı tanımıştır. AB'nin 2024/1689 sayılı Yapay Zekâ Tüzüğü de genel amaçlı yapay zekâ modeli sağlayıcılarından telif hukukuna uyum politikası oluşturmalarını ve eğitim içeriklerinin özetini yayımlamalarını istemektedir.
FSEK'te ise metin ve veri madenciliğine özgü bir istisna bulunmamaktadır. Kanundaki kişisel kullanım istisnası (m.38) kazanç amacı gütmeyen kullanımla sınırlı olduğundan ticari model eğitimini kapsaması zor görünmektedir. Bu nedenle eser sahiplerinin, eserlerinin izinsiz olarak eğitimde kullanıldığını ileri sürmesi mümkündür; ancak hangi eserin hangi modelde kullanıldığının ispatı ile yurt dışındaki şirketlere karşı yetki ve uygulanacak hukuk sorunları uygulamada ciddi güçlükler doğurur. Yurt dışında yapay zekâ şirketlerine karşı eğitim verisi nedeniyle açılmış çok sayıda dava bulunmaktadır.
Yapay Zekâ Çıktısı Hak İhlali Oluşturursa Kim Sorumlu?
Yapay zekânın hukuki kişiliği bulunmadığından sorumluluk, içeriği üreten, seçen ve yayımlayan kişiye yönelir. Bir yapay zekâ aracından aldığınız görsel tanınmış bir illüstrasyona çok benziyorsa ya da metin başka bir yazının uzun bölümlerini tekrar ediyorsa, "bunu yapay zekâ üretti" savunması sizi kural olarak sorumluluktan kurtarmaz. 5651 sayılı Kanun'un 4. maddesi de içerik sağlayıcının kullanıma sunduğu her türlü içerikten sorumlu olduğunu düzenler.
Hizmet sağlayıcının sorumluluğu ise kullanım koşullarına, aracın tasarımına ve somut olaya göre değişir; bazı sağlayıcılar kurumsal müşterilerine üçüncü kişilerin telif iddialarına karşı tazmin taahhüdü vermektedir. Uygulamada karşılaşılan başlıca ihlal türleri şunlardır:
| İhlal türü | Dayanak | Olası sonuç |
| Başkasına ait bir eserin çoğaltılması veya işlenmesi | FSEK m.21-22, 66-68, 71 | Tecavüzün ref'i ve men'i davası, rayiç bedelin en fazla üç katına kadar tazminat, bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezası |
| Gerçek bir kişinin görüntüsünün veya sesinin taklidi (deepfake) | TMK m.24-25, TBK m.58, TCK'daki ilgili suçlar | Kişilik hakkı davası, manevi tazminat, erişim engeli, ceza soruşturması |
| Tescilli bir markanın veya logonun kullanılması | 6769 sayılı SMK m.7 ve 29 | Marka hakkına tecavüz davası ve tazminat |
| Kişisel verilerin araca yüklenmesi | KVKK m.5, 9 ve 12 | İdari para cezası ve tazminat sorumluluğu |
| Yapay zekâ ile hazırlanmış yanıltıcı reklam | 6502 sayılı Kanun m.61, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği, TTK m.55 | Reklam Kurulu yaptırımı, haksız rekabet davası |
Sahte görüntü ve ses içeriklerine karşı başvurulabilecek yollar deepfake ile işlenen suçlar ve hukuki yollar yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Eser sahibinin açabileceği davalar için telif hakkı ihlali yazımıza da bakabilirsiniz.
Türkiye'de Yapay Zekâya Özgü Bir Kanun Var mı?
Kasım 2026 itibarıyla Türkiye'de yapay zekâyı veya yapay zekâ ile üretilen içeriklerin telif durumunu özel olarak düzenleyen bir kanun yürürlükte değildir. TBMM'ye farklı tarihlerde yapay zekâya ilişkin kanun teklifleri sunulmuştur; örneğin Kasım 2025'te sunulan bir teklif, yapay zekâ ile üretilen videoların etiketlenmesini ve kişilik haklarını ihlal eden sahte içeriklerin kısa sürede kaldırılmasını öngörmektedir. Ancak bu teklifler yasalaşmamıştır; bu nedenle yürürlükteki hukuk gibi uygulanamaz.
Kanun düzeyinde olmasa da reklam alanında bağlayıcı bir düzenleme yapılmıştır: 1 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ve 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği değişikliğiyle, reklamlarda insandan ayırt edilemeyen yapay zekâ karakterleri kullanıldığında bunun açık ve anlaşılır biçimde belirtilmesi zorunlu hâle gelmiştir. Gerçek bir kişinin yapay zekâ ile üretilmiş dijital kopyasının ürünü bizzat deneyimlemiş veya öneriyormuş gibi gösterilmesi de yasaklanmıştır.
Bugün yapay zekâ çıktıları FSEK, Türk Medeni Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, KVKK, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ve 5651 sayılı Kanun gibi genel düzenlemelere göre değerlendirilmektedir. Avrupa Birliği pazarına ürün veya hizmet sunan Türk şirketlerinin ise AB Yapay Zekâ Tüzüğü'nün şeffaflık ve etiketleme kurallarını da izlemesi gerekir.
İşletmeler ve İçerik Üreticileri İçin Pratik Öneriler
- Kullanım koşullarını okuyun: Aracın ticari kullanıma izin verip vermediğini, çıktı üzerindeki hakları kime bıraktığını ve tazmin taahhüdü içerip içermediğini kontrol edin. Ücretsiz ve ücretli sürümlerin koşulları farklı olabilir.
- İnsan katkınızı belgeleyin: Taslakları, komut geçmişini, düzenleme aşamalarını ve katmanlı çalışma dosyalarını saklayın. Bu kayıtlar ileride eser sahipliğini ispat etmenize yardımcı olur.
- Taklit komutlarından kaçının: Belirli bir sanatçının eserini, tanınmış bir karakteri, markayı veya gerçek bir kişiyi taklit etmeye yönelik komutlar ihlal riskini belirgin biçimde artırır.
- Yayın öncesi benzerlik kontrolü yapın: Görseller için tersine görsel arama, metinler için benzerlik tarama araçları kullanın.
- Gizli ve kişisel verileri araca yüklemeyin: Müşteri bilgileri, sözleşmeler ve çalışan verileri yurt dışındaki sunuculara aktarılmış olabilir; bu durum KVKK'daki yurt dışına aktarım kurallarını gündeme getirir.
- Sözleşmelerinizi güncelleyin: Ajans, serbest çalışan ve çalışan sözleşmelerinde yapay zekâ kullanımına izin verilip verilmediğini, kullanımın bildirilmesini ve hak devrini düzenleyin. FSEK m.52 uyarınca mali haklara ilişkin sözleşmeler yazılı olmalı ve devredilen haklar ayrı ayrı gösterilmelidir.
- Logo ve isimler için marka tescilini düşünün: Yapay zekâ ile tasarlanmış bir logo telif korumasından yararlanamasa bile, ayırt edici niteliği varsa 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca marka olarak tescil edilebilir; marka tescili eser sahipliği şartı aramaz.
Sık Sorulan Sorular
Yapay zekâ ile yaptığım görselin telif hakkı bana mı ait?
Görseli tek bir komutla üretip değiştirmeden kullanıyorsanız, görsel kural olarak eser sayılmaz ve kimsenin telif hakkına konu olmaz. Görseli seçip birleştirdiyseniz, yeniden çizdiyseniz veya önemli ölçüde düzenlediyseniz, katkınızın hususiyet taşıdığı ölçüde eser sahibi siz olursunuz.
Yapay zekâ telif hakkı ihlali yaparsa kim sorumlu olur?
Yapay zekânın kendisi sorumlu tutulamaz; ihlal oluşturan içeriği üreten ve yayımlayan kullanıcı kural olarak FSEK'e göre hukuki ve cezai sorumlulukla karşılaşır. Hizmet sağlayıcının sorumluluğu ise kullanım koşullarına ve somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilir.
Yapay zekâ ile yazılmış bir kitabı kendi adımla yayımlayabilir miyim?
Yayımlamak kendiliğinden yasak değildir; ancak insan katkısı sınırlıysa metin telif korumasından yararlanamaz ve başkaları da benzer içeriği kullanabilir. Yayınevi sözleşmelerinde eserin özgün olduğuna dair beyanlar bulunduğundan yapay zekâ kullanımını gizlemek sözleşmeye aykırılık ve tazminat riski doğurabilir.
Yapay zekâ ile üretilen içeriğe "yapay zekâ ile üretilmiştir" yazmak zorunlu mu?
Kasım 2026 itibarıyla Türkiye'de tüm içerikler için genel bir etiketleme zorunluluğu getiren yürürlükte bir kanun yoktur; bu yönde sunulan teklifler yasalaşmamıştır. Ancak reklamlarda 1 Ağustos 2026'dan itibaren insandan ayırt edilemeyen yapay zekâ karakterlerinin kullanıldığı açıkça belirtilmelidir. Bunun yanında tüketiciyi yanıltma yasağı, sosyal medya platformlarının kendi kuralları ve AB pazarında Yapay Zekâ Tüzüğü'nün şeffaflık yükümlülükleri de dikkate alınmalıdır.
Bir sanatçının tarzını taklit eden yapay zekâ görseli telif ihlali midir?
Üslup veya tarz tek başına telif hakkıyla korunmaz. Ancak görsel, belirli bir eserin ya da karakterin tanınabilir unsurlarını tekrar ediyorsa çoğaltma veya işleme hakkının ihlali söz konusu olabilir; ayrıca sanatçının adının izinsiz kullanılması kişilik hakkı ve haksız rekabet sorunları doğurabilir.
Özet
- Eser, sahibinin hususiyetini taşıyan fikir ve sanat ürünüdür; insan katkısı olmayan yapay zekâ çıktısı kural olarak korunmaz (FSEK m.1/B).
- Eser sahibi eseri meydana getiren kişidir; yapay zekâ eser sahibi olamaz (FSEK m.8).
- Kullanıcının seçim, düzenleme ve yaratıcı müdahalesi hususiyet taşıyorsa bu katkı korunabilir.
- FSEK'te metin ve veri madenciliği istisnası yoktur; eğitim verisi kullanımı çoğaltma hakkı bakımından tartışmalıdır (FSEK m.22, 38).
- İhlal oluşturan çıktıyı yayımlayan kişi tazminat ve ceza sorumluluğuyla karşılaşabilir (FSEK m.66-68, 71; 5651 s.K. m.4).
- Yapay zekâya özgü kanun teklifleri yasalaşmamıştır; ancak 1 Ağustos 2026'dan itibaren reklamlarda insandan ayırt edilemeyen yapay zekâ karakterlerinin belirtilmesi zorunludur (Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği).
Bir yapay zekâ çıktısının korunup korunmayacağı ve ihlal riski; kullanılan araca, insan katkısının derecesine ve içeriğin kullanım amacına göre değiştiğinden her durum ayrıca değerlendirilmelidir. Dural Hukuk, telif hakkı, marka tescili, yapay zekâ kullanımına ilişkin sözleşmeler ve kişilik hakkı ihlalleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk