Yol çukuru nedeniyle kazada belediyeden tazminat istenip istenemeyeceği sorusunun kısa cevabı şudur: Evet. Yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluş, yolu trafik güvenliğini sağlayacak durumda tutmak, çukur ve bozuklukları gidermek ve gerekli uyarı işaretlerini koymakla yükümlüdür. Bu yükümlülük yerine getirilmediği için aracınız hasar gördüyse veya yaralandıysanız sorumlu belediyeden, büyükşehir belediyesinden ya da Karayolları Genel Müdürlüğünden zararınızı isteyebilirsiniz.
Bu davalarda en çok hata yapılan nokta, davanın hangi mahkemede açılacağıdır. Geleneksel olarak idareye karşı tam yargı davası olarak idare mahkemesinde açılan bu davalarda, Uyuşmazlık Mahkemesinin son yıllardaki kararları adli yargının görevli olduğu yönündedir. Bu yazıda yol bozukluğundan kimin sorumlu olduğu, sorumluluğun şartları, görevli mahkeme tartışması, süreler, istenebilecek zararlar ve delil toplama adımları anlatılmaktadır.
Bozuk Yol ve Çukurdan Kim Sorumludur?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 13. maddesine göre karayolunun yapımı, bakımı ve işletilmesiyle görevli bütün kuruluşlar, yolu trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlüdür. KTK m.14 yoldaki bozukluk ve eksikliklerin sorumlu kuruluşça derhâl giderileceğini, KTK m.15 ise trafik işaretlerinin bu kuruluşlarca konulup sürekliliğinin sağlanacağını düzenler. Yolda çalışma yapan kişi ve kurumlar da izin almak, gerekli önlemleri almak ve arızaları en kısa sürede gidermek zorundadır (KTK m.13/2).
| Yolun türü veya çukurun kaynağı | Başvurulacak kuruluş (kural olarak) |
| İlçe veya belde belediyesi sınırındaki cadde ve sokaklar | İlgili ilçe veya belde belediyesi |
| Büyükşehirlerde ana arter ve bulvarlar | Büyükşehir belediyesi |
| Devlet yolları, il yolları ve otoyollar | Karayolları Genel Müdürlüğü (bölge müdürlüğü) |
| Rögar, su veya kanalizasyon kazısı | Su ve kanalizasyon idaresi veya kazıyı yapan kurum |
| Doğal gaz, elektrik, iletişim gibi altyapı kazıları | Kazıyı yapan şirket ve izni veren yol idaresi |
Yolun hangi kuruluşun sorumluluğunda olduğu, dava açmadan önce mutlaka netleştirilmelidir. Yanlış kuruluşa karşı açılan dava husumet yönünden reddedilebilir. Bu bilgi belediyenin fen işleri müdürlüğünden veya Karayolları bölge müdürlüğünden yazılı olarak sorulabilir.
Belediyenin Sorumluluğu İçin Hangi Şartlar Aranır?
Tazminat alabilmek için genel olarak üç unsurun ortaya konması gerekir:
- Yolun kusurlu durumu: Çukur, kapağı açık rögar, çökme, kasis, işaretlenmemiş kazı veya düşmüş levha gibi bir bozukluk bulunmalıdır.
- Bakım veya uyarı yükümlülüğünün ihlali: Bozukluğun giderilmemesi ya da "bozuk satıh" gibi uyarı levhası ve bariyerle işaretlenmemesi sorumluluğun temelidir. Önceden yapılmış şikâyetler, idarenin sorunu bildiğini gösteren güçlü delildir.
- İlliyet bağı ve zarar: Hasarın veya yaralanmanın gerçekten bu bozukluktan kaynaklandığı ispatlanmalıdır.
İdari yargı bakımından bu durum "hizmet kusuru", yani kamu hizmetinin kötü, geç işlemesi veya hiç işlememesi olarak değerlendirilir. Bu kavramı idarenin hizmet kusuru ve tazminat sorumluluğu yazımızda ayrıntılı ele aldık. Adli yargıda ise sorumluluk, KTK'daki bakım yükümlülükleri ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) yapı eserinin bakımındaki eksiklikten doğan zararı düzenleyen 69. maddesi gibi hükümler çerçevesinde değerlendirilebilir. Sürücünün hızı, dikkatsizliği veya uyarı levhasını görmezden gelmesi gibi kusurları varsa tazminat bu oranda indirilebilir (TBK m.52).
Yol Çukuru Kazasında Belediyeye Dava Hangi Mahkemede Açılır?
İdarenin eylemlerinden doğan zararlar için kural olarak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 2. maddesindeki tam yargı davası yolu öngörülmüştür ve uzun süre yol kusurundan doğan kazalar da bu kapsamda idare mahkemelerinde görülmüştür. Ancak KTK m.110/1, işleteni veya sahibi kamu kuruluşu olan araçların sebep olduğu zararlar dâhil "bu Kanundan doğan sorumluluk davalarının" adli yargıda görüleceğini düzenler.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 2021 yılında ve 2025-2026 yıllarında verdiği çok sayıda kararda, Anayasa Mahkemesinin KTK m.110/1'i Anayasa'ya aykırı bulmayan kararına dayanarak; bozuk yol, işaretleme eksikliği ve hatta yayanın kapağı açık rögara düşmesi gibi olaylardan doğan tazminat davalarında adli yargının görevli olduğuna oy çokluğuyla karar vermektedir. Karşı oylarda ise bu davaların idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığı ve idari yargıda görülmesi gerektiği savunulmaktadır.
- Uygulamadaki sonuç: Güncel Uyuşmazlık Mahkemesi kararları dikkate alındığında dava kural olarak asliye hukuk mahkemesinde açılmaktadır. KTK m.110/2'ye göre dava kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde de açılabilir.
- Görev riski: Yanlış yargı yolunda açılan dava görev yönünden reddedilir ve süreç uzar. Dava açmadan önce olayın KTK kapsamında bir trafik kazası olup olmadığı ve güncel içtihat birlikte değerlendirilmelidir.
- İdari yargı yolu: İdare mahkemesinde açılacak tam yargı davası hakkında genel bilgi için tam yargı davası yazımıza bakabilirsiniz.
Belediyeye Başvuru ve Dava Süreleri
Yargı yolu konusundaki belirsizlik nedeniyle süreleri en kısa olan yola göre hareket etmek ve idareye erken başvurmak güvenli bir yaklaşımdır. İYUK m.13'e göre idari eylemden zarar görenler, eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak zararlarının ödenmesini istemelidir. İdare 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve dava açma süresi işlemeye başlar.
| Konu | Süre | Dayanak |
| İdareye ön başvuru (idari yargı yolu) | Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde olaydan itibaren 5 yıl | İYUK m.13 |
| İdarenin cevap vermemesi | 30 gün sonunda istek reddedilmiş sayılır | İYUK m.10, m.13 |
| İdare mahkemesinde dava açma | Ret cevabının tebliğinden veya 30 günün bitiminden itibaren 60 gün | İYUK m.7, m.13 |
| Adli yargıda tazminat davası | Zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl | KTK m.109; TBK m.72 |
Belediyeye yapılacak başvuruda olayın tarihi, saati, yeri, araç bilgileri, zararın kalemleri ve istenen tutar yazılmalı; fotoğraflar, tutanak, ekspertiz raporu ve fatura gibi belgeler eklenmelidir. Başvuruyu evrak kaydı alarak veya kayıtlı elektronik posta gibi ispatlanabilir bir yolla yapmanız önerilir.
Hangi Zararlar İstenebilir?
- Araç hasarı: Lastik, jant, rot-balans, alt takım ve süspansiyon onarımı gibi hasarlar ekspertiz raporu ve faturayla ispatlanır.
- Değer kaybı ve diğer giderler: Aracın piyasa değerindeki düşüş, çekici ve ekspertiz giderleri talep edilebilir. Değer kaybı hakkında araç değer kaybı yazımıza bakabilirsiniz.
- Bedensel zararlar: Sürücü, yolcu, motosiklet veya bisiklet sürücüsü ya da yaya yaralandıysa tedavi, kazanç kaybı, sürekli sakatlık ve ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı istenebilir. TBK m.55/2, bu Kanun hükümlerinin idarenin sorumlu olduğu sebeplerden doğan bedensel zararlarda da uygulanacağını açıkça belirtir; 7589 sayılı Kanunla bu maddeye eklenen faiz ve mahsup kuralları da gözetilir.
- Manevi tazminat: Yaralanma veya ölüm hâlinde manevi tazminat da talep edilebilir.
Aracınızın kaskosu varsa hasarı önce kaskodan alabilirsiniz; bu durumda kasko şirketi ödediği tutar için sorumlu idareye rücu eder. Kasko teminatı ve ret hâlleri için kasko hasar reddine itiraz yazımıza bakabilirsiniz. Zorunlu trafik sigortası ise kendi aracınıza gelen hasarı karşılamaz.
Delil Toplama: Kazadan Hemen Sonra Ne Yapmalısınız?
Belediyeler çukurları kısa sürede yamadığından deliller çabuk kaybolur. Bu nedenle kaza anında şu adımlar önem taşır:
- Çukuru fotoğraflayın ve videoya alın: Genişliği ve derinliği anlaşılacak şekilde yanına bir nesne koyarak çekim yapın; uyarı levhası olup olmadığını ve yolun genel görünümünü de kaydedin.
- Konum ve zamanı belgeleyin: Adres, kilometre bilgisi, saat, hava ve aydınlatma durumunu not edin.
- Resmî kayıt oluşturun: Yaralanma varsa polis veya jandarmayı arayın; yalnızca maddi hasarda da olayın resmî kayda geçirilmesine çalışın. Belediye zabıtasına tutanak tutturmak da faydalı olabilir.
- Tanıkların iletişim bilgilerini alın: Çevredeki esnaf veya diğer sürücüler önemli tanık olabilir; çevredeki güvenlik kameraları da kısa sürede silinmeden istenmelidir.
- Ekspertiz yaptırın: Hasarın çukura bağlı olduğunu gösteren bağımsız ekspertiz raporu alın; gerekirse mahkemeden delil tespiti isteyin.
- Önceki şikâyetleri araştırın: Aynı çukur için belediyeye yapılmış başvuru veya şikâyet kayıtları, idarenin durumdan haberdar olduğunu gösterir.
Sık Sorulan Sorular
Yol çukuru kazası için belediyeye tazminat davası nerede açılır?
Uyuşmazlık Mahkemesinin güncel kararlarına göre bu tür trafik kazalarından doğan tazminat davaları KTK m.110 kapsamında adli yargıda, kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülmektedir. Konu tartışmalı olduğundan dava açmadan önce somut olayın değerlendirilmesi önerilir.
Çukura girip lastiğim patladı, belediye öder mi?
Çukurun belediyenin sorumluluğundaki yolda bulunduğu, uyarı işareti konmadığı ve hasarın bu çukurdan kaynaklandığı ispatlanırsa belediyeden tazminat istenebilir. Fotoğraf, ekspertiz raporu ve fatura bu talebin temel delilleridir.
Belediyeye önce dilekçe vermek zorunlu mu?
İdari yargıda İYUK m.13 uyarınca idareye ön başvuru zorunludur. Adli yargıda böyle bir zorunluluk bulunmasa da yazılı başvuru, uyuşmazlığın davasız çözülmesine imkân verir ve süreleri güvenceye almak açısından yararlıdır.
Kazada benim de hızım fazlaysa tazminat alabilir miyim?
Kural olarak alabilirsiniz; ancak kendi kusurunuz oranında tazminattan indirim yapılır (TBK m.52). Uyarı levhası bulunduğu hâlde dikkat edilmemesi de kusur değerlendirmesinde dikkate alınır.
Doğal gaz kazısı yüzünden oluşan çukurda kim sorumlu?
Kazıyı yapan kuruluş, KTK m.13 uyarınca gerekli önlemleri almak ve arızayı en kısa sürede gidermekle yükümlüdür. Bu durumda kazıyı yapan kuruluş ile yolun bakımından sorumlu idarenin sorumluluğu birlikte değerlendirilir.
Özet
- Yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluş, yolu güvenli tutmak, bozuklukları gidermek ve uyarı işareti koymakla yükümlüdür (KTK m.13-15).
- Sorumlu kuruluş yolun türüne göre değişir: belediye, büyükşehir belediyesi, Karayolları veya altyapı kurumu.
- Uyuşmazlık Mahkemesinin güncel kararlarına göre bu davalar KTK m.110 kapsamında adli yargıda görülmektedir; konu karşı oylarla tartışmalıdır.
- İdari yargı yolunda idareye 1 yıl içinde başvuru ve ret üzerine 60 gün içinde dava gerekir (İYUK m.7, m.13); adli yargıda zamanaşımı 2 ve 10 yıldır (KTK m.109).
- Araç hasarı, değer kaybı, bedensel zararlar ve manevi tazminat istenebilir; sürücünün kusuru indirim sebebidir (TBK m.52, m.55).
- Çukur kısa sürede onarılabileceğinden fotoğraf, tutanak ve ekspertizle delil hemen toplanmalıdır.
Yol kusurundan doğan kazalarda sorumlu kuruluşun ve doğru yargı yolunun belirlenmesi, sürelerin korunması ve delillerin zamanında toplanması sonucu doğrudan etkilediğinden somut olayın erken değerlendirilmesi önem taşır. Dural Hukuk, yol kusuru nedeniyle trafik kazaları, idareye başvuru, tazminat davaları ve kasko rücu uyuşmazlıkları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk