Boşanmada kredi borcu kime kalır sorusunun kısa cevabı şudur: Banka karşısında borçlu, kredi sözleşmesini imzalayan eş (varsa müşterek borçlu veya kefil olan eş de) olmaya devam eder; boşanma kararı veya anlaşmalı boşanma protokolü bankayı bağlamaz. Eşler arasında ise borç, ait olduğu malla birlikte mal rejimi tasfiyesinde hesaba katılır. Araç da ruhsatta adına kayıtlı olan eşte kalır; evlilik içinde edinilmişse diğer eş, aracın kendisini değil, değeri üzerinden katılma alacağını isteyebilir.
"Kime kalır" sorusu bu nedenle iki ayrı ilişkide cevaplanmalıdır: bankaya karşı sorumluluk ve eşlerin kendi aralarındaki paylaşım. 1 Ocak 2002'den sonraki dönem için yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır (Türk Medeni Kanunu m.202); daha önce yapılmış evliliklerde bu tarihten önceki dönem için mal ayrılığı rejimi uygulanır. Bu yazıda kredi borçlarında bankaya karşı sorumluluk, borçların tasfiye hesabına etkisi, aracın paylaşımı, örnek bir hesaplama ve anlaşmalı boşanmada dikkat edilecek noktalar anlatılmaktadır.
Boşanmada Kredi Borcu Kime Kalır? Bankaya Karşı Sorumluluk
Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 224. maddesine göre her eş, kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumludur. Bankanın kime başvuracağını boşanma değil, kredi sözleşmesindeki imzalar belirler:
- Krediyi tek başına çeken eş: Banka yalnızca ona başvurur; kredi ile alınan malı diğer eş kullanıyor olsa bile sonuç değişmez.
- Müşterek borçlu eşler: Krediyi birlikte imzalayan eşlerin her biri bankaya karşı borcun tamamından sorumludur. Borcun tamamını ödeyen eş, iç ilişkideki payı için diğerine başvurabilir.
- Kefil olan eş: Kefalet boşanmayla kendiliğinden sona ermez; banka asıl borçlu ödemezse kefile başvurabilir.
- Kredi kartı: Kart sözleşmesini imzalayan eş sorumludur; ek kart harcamalarında da banka genellikle asıl kart sahibine başvurur, bu nedenle sözleşme ayrıca incelenmelidir.
Anlaşmalı boşanma protokolüne "kredi borcunu eşim ödeyecek" yazılması, bankanın onayı olmadan borcu diğer eşe geçirmez. Bu hüküm yalnızca eşler arasında sonuç doğurur: Borcu üstlenen eş ödemezse banka yine sözleşmedeki borçluya gider; ödeme yapan eş de ödediği tutar için protokole dayanarak diğer eşe başvurabilir.
Mal Rejimi Tasfiyesinde Kredi Borcu Nasıl Hesaba Katılır?
Eşler arasında borçlar ayrı bir "borç paylaşımı" ile değil, mal rejiminin tasfiyesi içinde dikkate alınır. Bu hesapta şu kurallar belirleyicidir:
- Sona erme tarihi: Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (TMK m.225/2). Malların hangi gruba girdiği ve borcun ne kadarının kaldığı bu tarihe göre belirlenir.
- Borcun ait olduğu mal: Her borç, ilgili olduğu mal grubuna aittir; hangi gruba ait olduğu anlaşılamayan borç edinilmiş mallara ait sayılır (TMK m.230).
- Artık değer: Her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar düşülür; kalan tutar artık değerdir (TMK m.231).
- Katılma alacağı: Her eş, diğer eşin artık değerinin yarısını alacak olarak isteyebilir (TMK m.236).
Bu kuralların önemli bir sonucu vardır: Borçlar yarı yarıya bölünmez. Bir eşin borçları edinilmiş mallarından fazlaysa ortaya çıkan açık hesaba katılmaz (TMK m.231); yani diğer eş, bu açığın yarısını ödemekle yükümlü hâle gelmez. Örneğin kendi adına ihtiyaç kredisi çekip parayı kişisel harcamalarında kullanan eşin bu borcu yalnızca onun hesabını etkiler; diğer eş bu borcun yarısını üstlenmez.
Kredi dava tarihinden sonra da sürüyorsa, Yargıtay uygulamasında dava tarihinden sonra ödenecek taksitler ödeyen eşin kendi katkısı gibi değerlendirilir. Kredili mallarda malın değeri, dava tarihinde kalan borç oranında edinilmiş mal hesabının dışında tutulur. Kredili evlerde de benzer bir hesap yapılır; konuta özgü kurallar için Boşanmada Ev Kime Kalır? yazımıza bakabilirsiniz.
Boşanmada Araç Kime Kalır?
Boşanma kararı, aracın mülkiyetini değiştirmez. Araç trafik kaydında kimin adınaysa onda kalır ve mahkeme kural olarak aracı diğer eşe vermez. Diğer eşin hakkı, aracın niteliğine göre bir para alacağıdır:
| Durum | Aracın niteliği | Diğer eşin talebi |
| Evlilikten önce alınmış, borcu ödenmiş | Kişisel mal (TMK m.220) | Kural olarak talep yok |
| Evlilik içinde maaş veya birikimle alınmış | Edinilmiş mal (TMK m.219) | Aracın değerinin yarısı oranında katılma alacağı |
| Miras veya bağışla gelen parayla alınmış | Kişisel malın yerine geçen değer (TMK m.220) | Kural olarak talep yok; kaynağı ispat etmek gerekir (TMK m.222) |
| Evlilikten önce alınmış, taksitleri evlilikte ödenmiş | Kişisel mal, ancak edinilmiş mallardan katkı var | Evlilikte ödenen taksitler oranında denkleştirme yoluyla hesaba katılır (TMK m.230) |
| Diğer eşin kişisel parasıyla katkı yapılmış | Malın türüne göre | Katkı oranında değer artış payı (TMK m.227) |
| Dava öncesi alacağı azaltmak için devredilmiş | Eklenecek değer (TMK m.229) | Değer, hesaba eklenerek talep edilebilir |
Bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden eş bunu ispatlamalıdır; ispatlanamayan mallar edinilmiş mal sayılır (TMK m.222). Aracın değeri, tasfiye anındaki sürüm (piyasa) değerine göre belirlenir (TMK m.235); uygulamada karar tarihine en yakın değer, bilirkişi incelemesi ve piyasa araştırmasıyla tespit edilir. Dava sürerken aracın satılmasından endişe ediliyorsa trafik kaydına ihtiyati tedbir konulması istenebilir; bu konuda Boşanma Aşamasında Mal Kaçırma Nasıl Önlenir? yazımıza bakabilirsiniz.
Örnek Hesaplama: Kredili Araç
Aşağıdaki örnek, yöntemi göstermek için basitleştirilmiştir; faiz, masraflar ve eşlerin diğer malları gerçek hesabı değiştirir.
- Alım: Evlilik içinde 1.000.000 TL'ye bir araç alınmış; 400.000 TL'si eşin maaş birikiminden peşin, 600.000 TL'si taşıt kredisiyle ödenmiştir.
- Dava tarihi: Boşanma davası açıldığında kredinin yarısı, yani 300.000 TL'si ödenmemiştir.
- Kalan borcun oranı: Kalan borç kredinin %50'si, kredi de alım bedelinin %60'ıdır; kalan borç alım bedelinin %30'una karşılık gelir.
- Tasfiye değeri: Karar tarihine yakın tespit edilen piyasa değeri 900.000 TL ise, bunun %30'u olan 270.000 TL borç payı olarak düşülür.
- Sonuç: Aracın edinilmiş mal olarak hesaba girecek değeri 630.000 TL'dir. Eşlerin başka edinilmiş malı ve borcu yoksa, diğer eşin katılma alacağı bunun yarısı olan 315.000 TL olur.
Edinilmiş malların hangi kalemlerden oluştuğu ve artık değerin nasıl bulunduğu için Evlilikte Edinilmiş Mallar Nasıl Paylaşılır? başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Anlaşmalı Boşanmada Kredi ve Araç Nasıl Düzenlenmeli?
Anlaşmalı boşanmada eşler, mal rejiminin tasfiyesini protokolle kendileri düzenleyebilir. Sonradan uyuşmazlık çıkmaması için protokolde şu hususların açıkça yazılması önerilir:
- Aracın kime kalacağı: Plaka bilgisi, devrin hangi tarihte yapılacağı ve devir masraflarını kimin karşılayacağı.
- Kredi taksitleri: Kalan taksitleri hangi eşin ödeyeceği ve ödenmezse diğer eşin ödediği tutarı nasıl geri isteyeceği.
- Banka işlemleri: Kredinin tek eşe devri, müşterek borçluluğun veya kefaletin kaldırılması için bankaya başvurulacağı; bunun bankanın onayına bağlı olduğu unutulmamalıdır.
- Tasfiyenin kapsamı: Eşlerin mal rejiminden doğan başka bir talepleri kalıp kalmadığı.
Belgeler de hesabın temelidir: kredi sözleşmesi ve ödeme planı, dava tarihindeki borç bakiyesini gösteren banka yazısı, araç satış sözleşmesi ve ruhsat kaydı, peşinatın kaynağını gösteren hesap dökümleri saklanmalıdır.
Mal Rejimi Tasfiyesi Davası: Ne Zaman Açılır?
Anlaşma yoksa katılma alacağı, boşanma davasından ayrı bir mal rejimi tasfiyesi davasıyla aile mahkemesinde istenir. Bu dava boşanma davasıyla birlikte açılsa bile, boşanma kararı kesinleşmeden sonuçlandırılamaz. Uygulamada katılma alacağı talepleri, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık genel zamanaşımına tabi kabul edilmektedir. 7589 sayılı Kanun'la 31.07.2026'dan itibaren belirsiz alacak davasına ilişkin HMK m.107 yürürlükten kaldırıldığından, değeri baştan bilinemeyen alacaklarda kısmi dava açılarak yargılama sırasında talebin artırılması yolu (HMK m.109/4) gündeme gelmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Boşanmada kredi borcu kime kalır, boşanınca krediyi kim öder?
Bankaya karşı, kredi sözleşmesini imzalayan eş ödemeye devam eder; müşterek borçlu veya kefil olan eş de sorumluluğunu korur. Eşler arasında ise borç, ilgili olduğu malla birlikte mal rejimi tasfiyesinde hesaba katılır veya protokolle paylaştırılır.
Eşimin adına kayıtlı araçtan pay alabilir miyim?
Araç evlilik içinde edinilmiş bir gelirle alınmışsa, aracın kendisini değil, değerinin yarısı oranında katılma alacağını isteyebilirsiniz. Aracın evlilikten önce alındığı veya miras ve bağışla gelen parayla alındığı ispatlanırsa kural olarak pay istenemez.
Boşanma davası sürerken eşim aracı satarsa ne olur?
Mal rejimi dava tarihinde sona erdiği için araç yine tasfiye hesabında dikkate alınır; satılmış olması diğer eşin alacak hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Satış riskine karşı dava açılırken trafik kaydına ihtiyati tedbir konulması talep edilebilir.
Evlenmeden önce aldığım aracın kredisini evlilikte ödediysem eşim pay alır mı?
Araç kişisel mal olarak kalır. Ancak taksitler evlilik içinde maaş gibi edinilmiş gelirlerle ödendiyse, ödenen kısım oranında edinilmiş mallar lehine denkleştirme hesabı yapılır (TMK m.230) ve bu tutar katılma alacağı hesabına yansır.
Eşimin kredisine kefil oldum, boşanınca kefaletten kurtulur muyum?
Hayır. Kefalet bankayla yapılmış ayrı bir sözleşmedir ve boşanmayla kendiliğinden sona ermez. Kefaletten çıkmak için bankanın onayı veya kredinin kapatılması gerekir; protokolde bu konunun ayrıca düzenlenmesi önerilir.
Kredi kartı borçları boşanmada paylaşılır mı?
Kendiliğinden paylaşılmaz. Kart borcundan bankaya karşı kart sahibi sorumludur; borç tasfiyede ancak edinilmiş mallarla ilgiliyse o eşin artık değerinden düşülür. Borçların edinilmiş mallardan fazla olması hâlinde açık diğer eşe yansıtılmaz (TMK m.231).
Özet
- Bankaya karşı kredi sözleşmesini imzalayan eş, müşterek borçlu ve kefil sorumludur; boşanma kararı ve protokol bankayı bağlamaz (TMK m.224).
- Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer; borç bakiyesi bu tarihe göre belirlenir (TMK m.225/2).
- Borç ait olduğu mal grubundan düşülür; şüphede edinilmiş mallara ait sayılır (TMK m.230, m.231).
- Borçlar yarı yarıya bölünmez; bir eşin artık değerindeki açık diğer eşe yansıtılmaz (TMK m.231).
- Araç ruhsat sahibinde kalır; evlilikte edinilmişse diğer eş değerinin yarısı oranında katılma alacağı isteyebilir (TMK m.219, m.236).
- Katılma alacağı ayrı bir tasfiye davasıyla istenir ve boşanma kesinleşmeden sonuçlanmaz.
Kredili mallarda hesap; alım tarihi, peşinatın kaynağı, dava tarihindeki borç bakiyesi ve tasfiye değeri gibi birçok veriye bağlı olduğundan, sonuç ancak belgeler üzerinden yapılacak somut hesapla netleşir. Dural Hukuk, mal rejimi tasfiyesi, katılma alacağı, anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk