Eser tescili nasıl yapılır sorusunun kısa cevabı şudur: Eser tescili (telif kaydı), Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nün online başvuru sistemine e-Devlet bilgileriyle girilerek yapılır. Başvuru formu doldurulur, eserin örneği ve imzalı taahhütname yüklenir, işlem ücreti ödenir. Genel Müdürlüğün başvuru kılavuzuna göre eksiksiz başvurularda işlem 1-5 iş günü içinde tamamlanır ve kayıt-tescil belgesi düzenlenir.
Bununla birlikte Türk hukukunda eser, yaratıldığı anda kendiliğinden korunur; tescil, korumanın şartı değil hak sahipliğini ispatı kolaylaştıran bir araçtır. Kayıt beyana dayanır ve Bakanlık eserin içeriğini incelemez. Yalnızca sinema ve müzik eserlerini içeren yapımlar ile bilgisayar oyunları için kayıt-tescil yaptırılması öngörülmüştür. Bu yazıda tescilin hukuki anlamı, hangi eserlerin tescil ettirilebileceği, adım adım başvuru, eser türüne göre istenen örnekler, ücret ve süre ile tescil belgesinin ispat gücü anlatılmaktadır.
Eser Tescili Zorunlu mu? Tescilin Hukuki Anlamı
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), eseri "sahibinin hususiyetini taşıyan" ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan fikir ve sanat ürünleri olarak tanımlar (FSEK m.1/B). Eser sahibinin hakları için herhangi bir tescil şartı aranmaz; koruma kural olarak eser sahibinin yaşadığı süre boyunca ve ölümünden itibaren 70 yıl devam eder (FSEK m.27).
FSEK'in 13. maddesinin son fıkrasına göre kayıt ve tescil, hak ihdas etmek amacı taşımaksızın; hakların ihlal edilmemesi, hak sahipliğinin belirlenmesinde ispat kolaylığı sağlanması ve mali hakların takibi amacıyla yapılır. Film ve fonogram yapımcıları sinema ve müzik eserlerini içeren yapımlarını kayıt ve tescil ettirir; diğer bütün eserler ise eser sahiplerinin talebi üzerine kaydedilebilir. Aynı hüküm, beyana dayanan bu işlemlerden Bakanlığın sorumlu tutulamayacağını ve gerçeğe aykırı beyanda bulunanların hukuki ve cezai yaptırımlarla karşılaşacağını belirtir.
| Ölçüt | Zorunlu kayıt-tescil | İsteğe bağlı kayıt-tescil |
| Kimler için | Sinema ve müzik eserlerini içeren yapımlar (film ve fonogram yapımcıları) ile bilgisayar oyunları | Kitap, makale, yazılım, resim, fotoğraf, beste, senaryo, mimari proje gibi diğer bütün eserler |
| Dayanak | FSEK m.13; Kayıt ve Tescil Yönetmeliği m.5 | FSEK m.13; Kayıt ve Tescil Yönetmeliği m.7 |
| Ön inceleme | Başvuru dosyası ilgili meslek birliğinin incelemesinden geçirilir | İçerik incelemesi yapılmaz; başvuru taahhütnameye ve beyana dayanır |
| Sonuç | Kayıt ve tescil belgesi | Kayıt ve tescil belgesi |
Kanun ayrıca, yayımlanmış nüshalarda veya güzel sanat eserinin aslında eser sahibi olarak adını kullanan kişinin, aksi ispat edilinceye kadar eser sahibi sayılacağını kabul eder (FSEK m.11). Tescil belgesi de benzer şekilde güçlü bir delildir, ancak aksi ispat edilebilir.
Hangi Eserler Tescil Ettirilebilir?
FSEK dört eser grubu sayar ve isteğe bağlı kayıt-tescil bu grupların tamamına açıktır:
- İlim ve edebiyat eserleri (FSEK m.2): Dil ve yazıyla ifade edilen eserler, bilgisayar programları ve hazırlık tasarımları, teknik ve bilimsel fotoğraflar, haritalar, planlar, mimarlık ve şehircilik projeleri, endüstri ve sahne tasarım projeleri.
- Musiki eserleri (FSEK m.3): Her türlü sözlü ve sözsüz besteler.
- Güzel sanat eserleri (FSEK m.4): Estetik değere sahip resimler, heykeller, mimarlık eserleri, el sanatları, tekstil ve moda tasarımları, fotoğrafik eserler, grafik eserler, karikatürler ve tiplemeler.
- Sinema eserleri (FSEK m.5): Filmler ve gösterilebilen hareketli görüntü dizileri.
Fikir, konu veya yöntem tek başına eser değildir; korunan, fikrin sahibinin özelliğini taşıyan somut ifadesidir. Bir bilgisayar programının herhangi bir ögesine temel oluşturan düşünce ve ilkeler de eser sayılmaz (FSEK m.2).
Eser Tescili Nasıl Yapılır? Adım Adım Başvuru
Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nün isteğe bağlı kayıt-tescil kılavuzuna ve Fikir ve Sanat Eserlerinin Kayıt ve Tescili Hakkında Yönetmelik'e göre başvuru şu adımlarla yapılır (menü adları zamanla değişebilir):
- Sisteme giriş: Genel Müdürlüğün online başvuru sistemine T.C. kimlik numarası ve e-Devlet şifresiyle girilir ve isteğe bağlı kayıt-tescil işlemleri seçilir.
- Başvuru sahibinin kaydı: Belge kimin adına düzenlenecekse gerçek veya tüzel kişi olarak sisteme tanımlanır. Şirket başvurularında imza sirküleri, şahıs şirketlerinde oda kaydı veya ticaret sicil gazetesi yüklenir.
- Formun doldurulması: Eserin adı, türü, dili, üretim ve ilk aleniyet tarihi ve eser sahipleri yazılır. Birden fazla eser sahibi varsa formun ilgili bölümünden eklenir.
- Taahhütnamenin yüklenmesi: Hak sahipliğini ve aksi ispat edilirse hukuki ve cezai sorumluluğun üstlenildiğini gösteren taahhütname imzalanıp yüklenir. Kılavuza göre birden fazla eser sahibi, vekâlet veya müşterek imza gibi hâllerde ıslak imzalı aslın posta yoluyla gönderilmesi ya da elektronik imza kullanılması gerekir.
- Eserin yüklenmesi: Eser birden fazla dosyadan oluşuyorsa tek bir sıkıştırılmış dosya hâlinde yüklenir.
- Ücretin ödenmesi: Sistem bir tahsilat numarası verir; ödeme bu numara veya kimlik ya da vergi numarasıyla Genel Müdürlüğün belirttiği kamu bankalarından yapılır. Kılavuza göre kredi kartıyla ödeme alınmamaktadır.
- Belgenin alınması: Başvuru şekil yönünden incelenir ve eksiksizse kayıt ve tescil belgesi düzenlenir. Belgede eserin adı, dili, üretim ve ilk aleniyet tarihi, eser sahipleri, kayıt numarası ve tarihi yer alır (Yönetmelik m.7/3).
Eser sahibi 18 yaşından küçükse başvuruyu veli veya vasi imzalar; eser sahibi ölmüşse mirasçılar mirasçılık belgesiyle başvurabilir. Türk vatandaşı olmayan eser sahipleri, apostilli ve yeminli tercüme edilmiş vekâletname ile bir Türk vatandaşı aracılığıyla başvuru yapabilir.
Eser Türüne Göre Sunulacak Örnekler
Yönetmeliğin 7. maddesi, bazı eser türleri için eserin hangi bölümünün sunulacağını ayrıca düzenler:
| Eser türü | Sunulacak örnek |
| Bilgisayar programı | Kaynak kodun ilk 25 ve son 25 sayfası, 50 sayfadan kısa ise tamamı; ticari sır içeren programlarda sır niteliğindeki kısımlar bloke edilerek sunulabilir |
| Veri tabanı | XML formatında ilk ve son 25 sayfa veya veri kaydı |
| Resim, heykel, seramik gibi güzel sanat eserleri | Eserin ayrıntılı tanıtıcı görselleri; kılavuz, plastik sanatlarda tercihen 15 civarı eserden oluşan koleksiyon hâlinde başvuru önermektedir |
| Kitap, senaryo, beste ve diğer eserler | Eserin dijital kopyası; kılavuza göre yazar, senarist ve besteciler eser veya proje bazında başvurur |
Yazılım başvurularında kullanım alanı, geliştirme ortamı, desteklenen işletim sistemi ve dil seçenekleri gibi alanların da eksiksiz doldurulması istenir. Yazılımın telif hukuku ve sözleşmelerle nasıl korunacağını yazılım telif hakları nasıl korunur yazımızda ayrıca anlattık.
Eser Tescil Ücreti ve Süresi
Genel Müdürlüğün resmî sitesinde isteğe bağlı kayıt-tescil işlem ücreti Kasım 2026 itibarıyla 1.970 TL olarak ilan edilmektedir. Yönetmelik'in 11. maddesine göre bu ücret, belirli bir gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpılmasıyla hesaplandığından dönem dönem değişir; ödeme öncesinde güncel tutarı Genel Müdürlüğün sitesinden kontrol etmeniz gerekir.
Süre bakımından Genel Müdürlüğün kılavuzu, başvurunun hatasız yapılması ve taahhütname ile ödeme adımlarının tamamlanması hâlinde işlemin 1-5 iş günü içinde sonuçlandığını belirtmektedir. Eksik belge veya taahhütnamenin postayla gönderilmesi gereken hâllerde süre uzayabilir.
- Mali hakların devri veya lisansın kaydı: Eser üzerindeki kullanma ve devir yetkileri de isteğe bağlı olarak Bakanlıkça kayıt altına alınabilir. Bunun için taahhütname, tarafların kimlik veya sicil belgeleri, imza sirküleri ve ücret dekontu sunulur (Yönetmelik m.8).
- Vergi istisnası: Kılavuza göre Gelir Vergisi Kanunu'nun 18. maddesindeki istisnadan yararlanmak isteyen sanatçıların kayıt-tescil belgesiyle vergi idaresinden özelge almaları gerekmektedir; nihai karar vergi idaresine aittir.
- Özel işaret: Kayıt ve tescili yapılan eserlerin taşıyıcı materyalleri üzerinde topluma sunum sırasında © işareti, aleniyet tarihi ve hak sahibinin adı bulunmalıdır (Yönetmelik m.9).
Tescil Belgesinin İspat Gücü ve Sınırları
Kayıt-tescil belgesi, eserin belirli bir tarihte başvuru sahibinin elinde bulunduğunu ve kendisini hak sahibi olarak beyan ettiğini gösterir. Bu nedenle bir ihlal veya hak sahipliği uyuşmazlığında başlangıç delili olarak işe yarar. Ancak belge içerik incelemesi yapılmadan verildiğinden kesin hüküm niteliğinde değildir. Gerçeğe aykırı bilgi verildiği veya sahte belge kullanıldığı tespit edilen ya da mükerrer olduğu anlaşılan kayıtlar iptal edilir (Yönetmelik m.13).
Uyuşmazlık hâlinde tescil belgesinin yanında eserin taslakları, ilk sürüm dosyaları, tarihli e-posta yazışmaları, yayın kayıtları ve gerektiğinde noter aracılığıyla yapılan tespitler de birlikte değerlendirilir. Eserinizin izinsiz kullanılması hâlinde tecavüzün ref'i (giderilmesi), men'i (önlenmesi) ve tazminat talepleri gündeme gelir (FSEK m.66 vd.). İhlal türleri ve başvurulabilecek yollar için telif hakkı ihlali nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Eser tescili yaptırmazsam eserim korunmaz mı?
Korunur. FSEK'e göre eser yaratıldığı anda korunur ve tescil koruma şartı değildir. Tescil yalnızca hak sahipliğini ve tarihi ispat etmeyi kolaylaştırır.
Eser tescili ne kadar sürer?
Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nün kılavuzuna göre başvuru hatasız yapılır, taahhütname ve ödeme tamamlanırsa işlem 1-5 iş günü içinde sonuçlanır. Islak imzalı taahhütnamenin postayla gönderilmesi gereken durumlarda süre uzayabilir.
Eser tescil ücreti ne kadar?
Genel Müdürlüğün sitesinde isteğe bağlı kayıt-tescil işlem ücreti Kasım 2026 itibarıyla 1.970 TL olarak gösterilmektedir. Ücret memur aylık katsayısına bağlı olduğundan ödeme öncesinde güncel tutar kontrol edilmelidir.
Yazılım için eser tescili nasıl yapılır?
Bilgisayar programları ilim ve edebiyat eseri olarak isteğe bağlı kayıt-tescile konu olabilir. Başvuruda kaynak kodun ilk 25 ve son 25 sayfası sunulur; ticari sır içeren kısımlar Yönetmelikte belirtilen şekilde bloke edilebilir.
Logo için eser tescili yeterli mi?
Özgün bir logo grafik eser olarak telif korumasından yararlanabilir ve tescil ettirilebilir. Ancak logonun mal veya hizmetleri ayırt eden bir işaret olarak kullanılmasından doğan haklar için TÜRKPATENT'te ayrıca marka tescili gerekir.
Yabancılar Türkiye'de eser tescili yaptırabilir mi?
Evet. Geçici kimlik numarası olan yabancılar doğrudan başvurabilir; diğerleri apostilli ve yeminli tercümesi yapılmış vekâletname ile bir Türk vatandaşı aracılığıyla başvuru yapabilir.
Özet
- Eser yaratıldığı anda korunur; kayıt-tescil hak doğurmaz, ispatı kolaylaştırır (FSEK m.13).
- Sinema ve müzik yapımları ile bilgisayar oyunları için kayıt-tescil öngörülmüştür; diğer eserlerde tescil isteğe bağlıdır (Yönetmelik m.5, m.7).
- Başvuru Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nün online sistemine e-Devlet ile yapılır; form, taahhütname, eser örneği ve ücret gerekir.
- Kılavuza göre eksiksiz başvurular 1-5 iş günü içinde sonuçlanır; ücret Kasım 2026 itibarıyla 1.970 TL olarak ilan edilmektedir (Yönetmelik m.11).
- Yazılımda kaynak kodun ilk ve son 25 sayfası sunulur; ticari sırlar bloke edilebilir (Yönetmelik m.7).
- Kayıt beyana dayanır; gerçeğe aykırı beyan hâlinde kayıt iptal edilir ve hukuki ve cezai sorumluluk doğar (FSEK m.13; Yönetmelik m.13).
Eser sahipliğinin kime ait olduğu, ortak eserler, çalışanların veya ajansların ürettiği eserler ve lisans ilişkileri her olayda farklı sonuç doğurabildiğinden tescil öncesinde ve uyuşmazlık hâlinde somut değerlendirme önemlidir. Dural Hukuk, eser kayıt-tescil başvuruları, telif sözleşmeleri, lisans ve devir işlemleri ile telif hakkı ihlali davaları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk