İş kazası sonrası işten çıkarılma konusunda kısa cevap şudur: İşveren, iş kazası nedeniyle raporlu olan işçinin sözleşmesini, kazanın yol açtığı devamsızlık işçinin kıdemine göre belirlenen ihbar süresini 6 hafta aşmadan bu gerekçeyle feshedemez (4857 sayılı İş Kanunu m.25/I). Bu bekleme süresinde işe gelmemek geçerli bir fesih sebebi de sayılmaz (m.18/3). Süre dolmadan çıkarılan işçi, şartları varsa işe iade davası açabilir; ayrıca kıdem ve ihbar tazminatı, SGK'nın iş kazası ödemeleri ve işverenden maddi ve manevi tazminat hakları ayrı ayrı değerlendirilir.
Bekleme süresi dolduktan sonra yapılan fesih ise kural olarak haklı nedenle fesih sayılır; bu durumda kıdem tazminatı ödenir, ihbar tazminatı ödenmez. İşten çıkarılmak, iş kazasından doğan SGK haklarını ve işverenin kazadan kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu yazıda işverenin iş kazası geçiren işçiyi hangi koşullarda çıkarabileceği, bekleme süresinin hesabı, işe iade ve tazminat hakları, SGK ödemelerinin durumu ve işten çıkarıldığınızda atmanız gereken adımlar anlatılmaktadır.
İşveren İş Kazası Geçiren İşçiyi Ne Zaman İşten Çıkarabilir?
İş Kanunu'nun 25. maddesinin (I) numaralı bendi, sağlık sebepleriyle işverene tanınan fesih hakkını düzenler. Buna göre hastalık veya kaza nedeniyle işe gelemeyen işçinin sözleşmesini işveren, devamsızlık işçinin ihbar süresini 6 hafta aştıktan sonra feshedebilir. Bu süreye uygulamada "bekleme süresi" denir. İş sözleşmesi bu süre boyunca askıda kalır; işveren, toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesinde aksine hüküm yoksa bu süre için ücret ödemekle yükümlü değildir.
| İşyerindeki çalışma süresi | İhbar süresi (m.17) | Bekleme süresi (ihbar + 6 hafta) |
| 6 aydan az | 2 hafta | 8 hafta |
| 6 ay - 1,5 yıl | 4 hafta | 10 hafta |
| 1,5 yıl - 3 yıl | 6 hafta | 12 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 14 hafta |
Bu kuralın iki istisnası vardır:
- Kazanın işçinin kendi kastından, düzensiz yaşayışından veya içkiye düşkünlüğünden doğması: Bu durumda devamsızlık ardı ardına 3 iş gününü veya bir ayda 5 iş gününü aşarsa işveren daha erken fesih yapabilir (m.25/I-a). İş kazalarının büyük bölümünde bu istisna uygulanmaz; işverenin bu iddiayı ispat etmesi gerekir.
- Tedavi edilemeyen durum: İşçinin rahatsızlığının tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğu sağlık kurulu raporuyla saptanırsa işveren bekleme süresini beklemeden fesih yapabilir (m.25/I-b).
Bekleme süresi dolduktan sonra da işveren fesih yapmak zorunda değildir. Uygulamada süre, kesintisiz rapor dönemine göre hesaplanır; aralıklı raporlar ayrıca değerlendirilir.
Bekleme Süresi Dolmadan İşten Çıkarılırsanız: İşe İade
İş Kanunu'nun 18. maddesinin üçüncü fıkrası, hastalık veya kaza nedeniyle bekleme süresinde işe gelmemeyi geçerli fesih sebebi saymaz. Aynı fıkraya göre işverenin yükümlülüklerini yerine getirmediği iddiasıyla idari veya adli makamlara başvurmak da geçerli sebep değildir. Dolayısıyla kazayla ilgili şikâyette bulunduğunuz, iş kazası tespiti ya da tazminat için başvurduğunuz gerekçesiyle yapılan fesih, işe iade bakımından geçersiz sayılabilir.
İşe iade davası açabilmek için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- İşyeri büyüklüğü: İşyerinde en az 30 işçi çalışması.
- Kıdem: İşçinin en az 6 aylık kıdeminin bulunması.
- Sözleşme türü: Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışılması.
- Görev: İşçinin işletmenin bütününü yöneten işveren vekili konumunda olmaması.
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmanız zorunludur; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Mahkeme feshi geçersiz bulursa işçiye en çok 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti ödenir; işveren işçiyi işe başlatmazsa ayrıca 4 ila 8 aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı öder (m.21). Kararın kesinleşmesinden sonra 10 iş günü içinde işverene başvurmanız gerekir. Süreç ayrıntıları için işe iade arabuluculuk başvuru süresi yazımıza bakabilirsiniz.
İş güvencesi kapsamında olmayan işçiler, örneğin 30'dan az işçi çalışan bir işyerinde çalışanlar, işe iade isteyemez. Ancak fesih hakkının kötüye kullanıldığı ispat edilirse ihbar süresine ait ücretin üç katı tutarında kötü niyet tazminatı gündeme gelebilir (m.17). Yargıtay uygulamasında geçerli fesihte feshin son çare olması ilkesi de aranır; kaza nedeniyle eski işini yapamayan işçinin sağlık durumuna uygun başka bir işte çalıştırılma imkânı varsa önce bu imkânın değerlendirilmesi beklenir.
Kıdem ve İhbar Tazminatı Hakkı
İşten çıkarılan işçinin hangi tazminatları alacağı, feshin nasıl ve ne zaman yapıldığına göre değişir. Kıdem tazminatı için aynı işverene bağlı en az 1 yıllık çalışma şartı aranır. 1 Temmuz - 31 Aralık 2026 dönemi için kıdem tazminatı tavanı 73.729,87 TL'dir.
| Fesih şekli | Kıdem tazminatı | İhbar tazminatı | Ek hak |
| Bekleme süresi dolmadan, geçerli sebep olmadan işveren feshi | Var | Bildirim süresi verilmediyse var | İşe iade veya kötü niyet tazminatı |
| Bekleme süresi dolduktan sonra sağlık sebebiyle fesih (m.25/I) | Var | Kural olarak yok | Yok |
| İşçinin sağlığı için tehlikeli iş nedeniyle kendi feshi (m.24/I) | Var | Yok | Yok |
| Haklı neden olmadan istifa | Kural olarak yok | İşçi bildirim süresine uymalı | Yok |
Kıdem tazminatı yalnızca ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gibi 25. maddenin (II) numaralı bendindeki sebeplerle yapılan fesihlerde ödenmez (1475 sayılı Kanun m.14). Sağlık sebebine dayanan fesihte kıdem tazminatı ödenir. İşveren, kıdem tazminatı ödememek için gerçeğe aykırı bir çıkış kodu bildirmişse, SGK hizmet dökümünüzdeki çıkış kodunu kontrol etmeniz ve itiraz yollarını değerlendirmeniz gerekir. Kıdem, ihbar ve kötü niyet tazminatı ile yıllık izin ücreti için zamanaşımı 5 yıldır (İş Kanunu ek m.3).
İşten Çıkarılınca SGK Hakları Ne Olur?
İş kazasından doğan SGK hakları, iş sözleşmesinin devam etmesine bağlı değildir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesine göre iş kazası sayılan olay nedeniyle şu haklar kural olarak işten çıkarılmanızdan etkilenmez:
- Geçici iş göremezlik ödeneği: Kaza nedeniyle verilen istirahat süresi için SGK tarafından ödenir; yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide üçte ikisi esas alınır (5510 s.K. m.18). Ayrıntılar için geçici iş göremezlik ödeneği yazımıza bakabilirsiniz.
- Sürekli iş göremezlik geliri: Meslekte kazanma gücü en az yüzde 10 azalmışsa bağlanır (5510 s.K. m.19).
- Tedavi giderleri: İş kazasına bağlı sağlık hizmetleri SGK tarafından karşılanır.
- İşsizlik ödeneği: Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık dışındaki sebeplerle işveren tarafından çıkarılan işçi, son 3 yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş ve son 120 gün kesintisiz çalışmışsa, işten ayrılıştan itibaren 30 gün içinde İŞKUR'a başvurarak işsizlik ödeneği isteyebilir (4447 s.K. m.51).
Rapor süresince ödenek alırken aynı dönem için işsizlik ödeneğinin nasıl uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir; başvuru sırasında İŞKUR'a rapor durumunu bildirmeniz önerilir.
İşverenden İş Kazası Tazminatı İstenebilir mi?
Evet. İşten çıkarılmanız, işverenin iş kazasından doğan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İşveren, Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesi ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca gerekli güvenlik önlemlerini almakla yükümlüdür; bu yükümlülüğe aykırılık hâlinde çalışma gücü kaybı, tedavi giderleri ve manevi zarar için tazminat istenebilir. İş kazasından doğan tazminat davalarında arabulucuya başvurmak zorunlu değildir (7036 s.K. m.3). Tazminat kalemleri ve hesap yöntemi için iş kazası sonucu maddi ve manevi tazminat rehberimize göz atabilirsiniz.
Dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta ibranamedir. İşten çıkış sırasında "tüm haklarımı aldım" içerikli bir belge imzalatılması sık görülür. Türk Borçlar Kanunu'nun 420. maddesine göre işçinin alacaklarına ilişkin ibra sözleşmesinin geçerli olması için yazılı yapılması, sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az 1 ay geçmiş olması, alacağın türü ve miktarının açıkça belirtilmesi ve ödemenin eksiksiz olarak banka aracılığıyla yapılması gerekir.
İşten Çıkarıldığınızda Yapmanız Gerekenler
- Fesih bildirimini saklayın: Yazılı fesih bildirimini, tebliğ tarihini ve gösterilen gerekçeyi kayıt altına alın; işe iade için 1 aylık arabuluculuk süresi bu tarihten başlar.
- Rapor ve tedavi kayıtlarını toplayın: Hastane kayıtları, istirahat raporları ve iş kazası bildirimi bekleme süresinin hesabında ve tazminat davasında temel delildir.
- SGK kayıtlarını kontrol edin: e-Devlet üzerinden iş kazası bildiriminin yapılıp yapılmadığını ve hizmet dökümündeki işten çıkış kodunu inceleyin.
- İmzalamadan önce okuyun: İbraname, istifa dilekçesi veya "kendi isteğimle ayrılıyorum" içerikli belgeleri imzalamadan önce içeriğini dikkatle değerlendirin.
- Arabuluculuk ve İŞKUR sürelerini kaçırmayın: İşe iade ve işçilik alacakları için arabuluculuk, işsizlik ödeneği için İŞKUR başvurusu ayrı sürelere tabidir.
- Kaza delillerini koruyun: Kaza tutanağı, tanık bilgileri, fotoğraf ve iş güvenliği eğitim kayıtları tazminat davası için saklanmalıdır.
12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun, İş Kanunu'nun fesih hükümlerinde ve işe iade sürecinde değişiklik yapmamıştır. Ancak Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki belirsiz alacak davası (m.107) kaldırıldığından, 31 Temmuz 2026'dan sonra açılan işçilik alacağı ve tazminat davalarında miktar kesin bilinmiyorsa kısmi dava açılıp tahkikat sonuna kadar bir defaya mahsus artırım yapılabilir.
Sık Sorulan Sorular
İş kazası nedeniyle raporlu iken işten çıkarılabilir miyim?
İşveren, rapor süresi kıdeminize göre belirlenen ihbar süresini 6 hafta aşmadan devamsızlığa dayanarak fesih yapamaz. Bu süre içinde yapılan ve başka geçerli bir sebebe dayanmayan fesih, iş güvencesi kapsamındaysanız işe iade davasına konu olabilir.
İş kazası sonrası işten çıkarılma hâlinde kıdem tazminatı alınır mı?
En az 1 yıllık kıdeminiz varsa, ister bekleme süresi içinde ister bekleme süresi dolduktan sonra sağlık sebebiyle çıkarılın, kural olarak kıdem tazminatı alırsınız. Kıdem tazminatı yalnızca ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gibi İş Kanunu m.25/II kapsamındaki sebeplerle yapılan fesihlerde ödenmez.
İşten çıkarılınca geçici iş göremezlik ödeneği kesilir mi?
Kural olarak hayır. Ödenek, iş kazası nedeniyle verilen istirahat süresi için SGK tarafından ödenir ve iş sözleşmesinin sona ermesi bu hakkı ortadan kaldırmaz. Ödemelerde sorun yaşarsanız SGK il müdürlüğüne başvurabilirsiniz.
Kazayı şikâyet ettiğim için işten çıkarıldım, ne yapabilirim?
İşverenin yükümlülüklerini yerine getirmediği iddiasıyla idari veya adli makamlara başvurmak geçerli fesih sebebi değildir (İş Kanunu m.18/3). Şartları taşıyorsanız 1 ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade sürecini başlatabilirsiniz.
Kaza sonrası eski işimi yapamıyorsam işveren beni çıkarabilir mi?
Kalıcı bir sağlık sorunu nedeniyle işi yapamama, koşulları varsa geçerli veya haklı fesih sebebi olabilir. Ancak işverenin önce sağlık durumunuza uygun başka bir işte çalıştırma imkânını değerlendirmesi beklenir; her durumda kıdem tazminatı ve iş kazası tazminatı hakları ayrıca saklıdır.
30'dan az işçi çalışan bir işyerinde iş kazası sonrası çıkarılırsam ne olur?
İşe iade davası açamazsınız; ancak şartları varsa kıdem ve ihbar tazminatı, fesih hakkı kötüye kullanılmışsa kötü niyet tazminatı ve iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat isteyebilirsiniz.
Özet
- İşveren, iş kazası nedeniyle devamsızlığı ihbar süresini 6 hafta aşmadan bu gerekçeyle fesih yapamaz (İş Kanunu m.25/I).
- Bekleme süresinde işe gelmemek ve işveren aleyhine şikâyette bulunmak geçerli fesih sebebi değildir (m.18/3).
- İşe iade için fesihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır (m.20, 7036 s.K. m.3).
- Sağlık sebebiyle yapılan fesihte kıdem tazminatı ödenir, ihbar tazminatı kural olarak ödenmez (1475 s.K. m.14).
- Geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri işten çıkarılmaktan kural olarak etkilenmez (5510 s.K. m.18-19).
- İş kazası tazminatı ayrı bir haktır; ibraname için TBK'daki geçerlilik şartları aranır (TBK m.420).
İş kazası sonrası işten çıkarılma, iş hukuku ve sosyal güvenlik hukukunun birlikte uygulandığı ve sürelerin farklı başlangıç tarihlerine bağlandığı bir alan olduğundan her olayın kendi rapor, kıdem ve fesih belgeleri üzerinden değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, işe iade, işçilik alacakları ve iş kazası tazminatı konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk