Mülakat iptal davası nasıl açılır sorusunun kısa cevabı şudur: Bir kamu kurumunun yaptığı sözlü sınavın (mülakatın) veya yazılı sınavın sonucunun hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız, sonucun size yazılı olarak bildirildiği ya da usulüne uygun biçimde ilan edildiği tarihi izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7). Bu süre içinde kuruma itiraz etmek süreyi durdurur; kurum 30 gün içinde cevap vermezse itirazınız reddedilmiş sayılır ve kalan süre yeniden işlemeye başlar.
Mahkeme, sınav kurulunun yerine geçip size puan vermez; puanlamanın objektif ölçütlere dayanıp dayanmadığını, sınavın ilan edilen kurallara, eşitlik ilkesine ve kamu yararına uygun yapılıp yapılmadığını denetler. Bu nedenle davanın sonucu büyük ölçüde sınav tutanaklarına, puan cetvellerine ve varsa ses ve görüntü kayıtlarına bağlıdır. Bu yazıda sınav ve mülakat sonuçlarına karşı dava açma süreleri, sık görülen hukuka aykırılık sebepleri, yürütmenin durdurulması talebi, dava sürecinin adımları ve iptal kararının sonuçları anlatılmaktadır.
Hangi Sınav ve Mülakat Sonuçlarına Dava Açılabilir?
İptal davası, kişinin hukuki durumunu etkileyen kesin ve yürütülmesi gereken idari işlemlere karşı açılır. Kamu kurumlarının yaptığı sınavlarda şu işlemler uygulamada en sık dava konusu olur:
- Sözlü sınav (mülakat) sonucu: KPSS puanıyla çağrılan adayların sözlü sınavda başarısız sayılması veya düşük puanla yedek listede kalması.
- Yazılı sınav sonucu: Kurum içi yazılı sınavlarda, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarında veya ÖSYM'nin yaptığı sınavlarda puanın ya da belirli soruların değerlendirilmesi.
- Sınava çağrılmama: Başvurunun şartları taşımadığı gerekçesiyle reddedilmesi veya sözlü sınava çağrılacak adaylar listesine alınmama.
- Başarı listeleri: Asil ve yedek listelerin oluşturulma biçimi, puanların sıralanması ve eşit puan durumunda uygulanan kurallar.
- Sınavın iptali: İdarenin sınavı tümüyle veya kısmen iptal etmesi ya da başarılı adayların atamasını yapmaması.
Hâkim ve savcı adaylığı, kolluk ve askeri okul alımları, uzman yardımcılığı ve öğretim elemanı giriş sınavları gibi kadrolarda sözlü sınav, ilgili kanun ve yönetmeliklerde ayrıca düzenlenmiştir. Sözlü sınavın hangi kadrolarda yapılacağı kurumdan kuruma ve dönemden döneme değişebildiğinden, sınav ilanını ve kurumun yönetmeliğini ilk kaynak olarak saklamanız önemlidir. Atama aşamasında güvenlik soruşturması nedeniyle atanmama söz konusuysa güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması iptal davası yazımıza da bakabilirsiniz.
Mülakat İptal Davasında Süreler
Sınav uyuşmazlıklarında en sık yapılan hata, sürenin tebligat beklenirken kaçırılmasıdır. Sınav sonuçları çoğunlukla kurumun internet sitesinde veya aday işlem ekranında ilan edilir. Sonuçların nerede ve nasıl ilan edileceği sınav duyurusunda belirtilmişse, süre uygulamada çoğunlukla ilan tarihinden itibaren hesaplanır.
| Aşama | Süre | Dayanak |
| İdare mahkemesinde dava açma | 60 gün | İYUK m.7 |
| Sürenin başlangıcı | Yazılı bildirimin veya ilanın yapıldığı tarihi izleyen gün | İYUK m.7 |
| Kuruma veya üst makama başvuru | Dava süresi içinde; işleyen süreyi durdurur | İYUK m.11 |
| İdarenin cevap süresi | 30 gün; cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır | İYUK m.11 |
| Sınav kuruluna itiraz | Sınav ilanında veya yönetmelikte gösterilen süre (çoğunlukla birkaç gün) | İlgili kurumun mevzuatı |
| Yürütmenin durdurulması kararına itiraz | Kararın tebliğinden itibaren 7 gün | İYUK m.27 |
| İstinaf başvurusu | Kararın tebliğinden itibaren 30 gün | İYUK m.45 |
Kuruma itiraz ettiyseniz ve itiraz reddedildiyse, dava süresi kaldığı yerden devam eder; itirazdan önce geçen günler de hesaba katılır. Örneğin sonuç ilanından 20 gün sonra itiraz ettiyseniz, ret cevabının tebliğinden sonra kalan süreniz kural olarak 40 gündür. Aynı konuda tekrar tekrar dilekçe vermek süreyi yeniden başlatmaz; bu nedenle itiraz sonrası tarihlerin dikkatle not edilmesi gerekir.
Sözlü Sınavda Sık Görülen Hukuka Aykırılıklar
Anayasa'nın 70. maddesine göre hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayrım gözetilemez. Sözlü sınavlar, yapısı gereği öznel değerlendirmeye açık olduğundan, Danıştay içtihatlarında puanlamanın somut ve denetlenebilir ölçütlere dayanması gerektiği vurgulanmaktadır. Uygulamada iptal sebebi olarak öne çıkan durumlar şunlardır:
- Gerekçesiz puanlama: Adaya verilen puanın hangi ölçüte göre ve hangi cevaplar nedeniyle verildiğinin tutanaklarda gösterilmemesi.
- Kayıt veya tutanak eksikliği: Kurumun yönetmeliği sözlü sınavın kayıt altına alınmasını öngördüğü hâlde kayıt yapılmaması ya da sorulan soruların belgelenmemesi.
- Kurulun oluşumu: Sınav kurulunun yönetmelikte öngörülen üye sayısı ve niteliklerle toplanmaması veya adayla yakınlığı olan üyenin değerlendirmeye katılması.
- Görevle ilgisiz sorular: Adayın dini inancına, siyasi görüşüne veya özel hayatına yönelik sorular sorulması; Anayasa'nın 24. ve 25. maddeleri kimsenin inanç ve düşüncelerini açıklamaya zorlanamayacağını düzenler.
- Eşitlik ilkesine aykırılık: Adaylara farklı sürelerde, farklı zorlukta veya ilan edilmeyen konulardan soru sorulması.
- Açıklanamayan puan farkları: Yazılı sınavda yüksek puan alan adayların sözlü sınavda nedeni gösterilmeden çok düşük puan alması. Bu durum tek başına iptal sebebi olmasa da idareden ayrıntılı açıklama istenmesini gerektiren bir işaret olarak değerlendirilebilir.
Mahkeme, kendiliğinden araştırma ilkesi gereği (İYUK m.20) idareden sınav tutanaklarını, puan çizelgelerini, soru listelerini ve kayıtları isteyebilir. İdare, puanlamanın dayanağını ortaya koyamazsa işlem hukuka aykırı bulunabilir; ancak her somut olayda sonuç, sunulan belgelere göre farklılaşır.
Yazılı Sınav Sonucuna ve Sorulara İtiraz
Yazılı sınavlarda uyuşmazlık genellikle bir sorunun hatalı olduğu, cevap anahtarının yanlış düzenlendiği veya puanın yanlış hesaplandığı iddiasıyla ortaya çıkar. Süreç, sınavı yapan kuruma göre farklılaşır:
| Sınav türü | İlk başvuru yeri | Dava |
| ÖSYM sınavları (KPSS, ALES vb.) | ÖSYM'nin duyurduğu süre içinde Aday İşlemleri Sistemi üzerinden soru ve cevap itirazı | ÖSYM Başkanlığına karşı idare mahkemesinde iptal davası |
| Kurum içi giriş veya sözlü sınavlar | Sınav kurulu veya ilanda gösterilen birim | Sınavı yapan kuruma karşı iptal davası |
| Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları | Kurumun yönetmeliğinde gösterilen merci | Kuruma karşı iptal davası; yetkili mahkeme görev yerine göre değişebilir |
| Öğrencilerin not ve sınıf geçme işlemleri | Okulun veya üniversitenin ilgili kurulu | 12. Yargı Paketi sonrası açılan davalarda tek hâkimle görülür |
Kural olarak dava, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır (İYUK m.32); mevcut kamu görevlilerini ilgilendiren uyuşmazlıklarda yetki kuralı farklılaşabilir. 7589 sayılı Kanun'la (12. Yargı Paketi) İYUK'taki dava açma süreleri ve yürütmenin durdurulması şartları değiştirilmemiştir; değişiklik ağırlıklı olarak tek hâkimle görülecek davaların kapsamına ve kanun yollarına ilişkindir. Ayrıntılar için idari yargıda tek hâkim sınırı yazımıza bakabilirsiniz.
Sınav Sonucuna Karşı Dava Açma Süreci Adım Adım
- Belgeleri saklayın: Sınav ilanını, başvuru belgenizi, sonucun ilan edildiği sayfanın tarihli ekran görüntüsünü, puan belgenizi ve varsa itiraz dilekçeniz ile cevabını muhafaza edin.
- Bilgi ve belge isteyin: Kurumdan puan çizelgesinin, sınav tutanağının ve size ait değerlendirme formlarının örneğini isteyebilirsiniz. Bu başvuru, dava süresini durdurmak için yapılan itirazla karıştırılmamalı; tarihleri ayrı ayrı takip edilmelidir.
- Dava dilekçesini hazırlayın: İYUK'un 3. maddesine göre dilekçede tarafların kimlik ve adresleri, dava konusu işlem, olaylar ve hukuki sebepler ile işlemin size tebliğ veya ilan tarihi yer almalı; işlemin örneği dilekçeye eklenmelidir.
- Yürütmenin durdurulmasını değerlendirin: Atamalar yapılmadan veya yeni sınav takvimi işlemeden önce sonuç almak gerekiyorsa yürütmenin durdurulması istenebilir. Bunun için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir (İYUK m.27). Ayrıntılar için yürütmenin durdurulması kararı yazımıza göz atabilirsiniz.
- Savunma ve ara kararları takip edin: İdarenin savunmasına cevap verin; mahkemenin istediği belgeler dosyaya geldiğinde puanlama ile tutanaklar arasındaki çelişkileri ayrıca belirtin.
- Karar sonrası kanun yolunu kaçırmayın: İdare mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir. Sınav uyuşmazlıklarının çoğunda istinaf kararı kesindir; düzenleyici işlemlere, örneğin bir sınav yönetmeliğine karşı açılan davalarda ise temyiz yolu açıktır (İYUK m.46).
İptal Kararının Sonuçları: Atama ve Tazminat
Sınav veya mülakat sonucunun iptal edilmesi, kural olarak adayın doğrudan atanması anlamına gelmez. Mahkeme hukuka aykırı işlemi ortadan kaldırır; idarenin bu karara göre yeni bir değerlendirme yapması, gerekiyorsa sözlü sınavı yeniden yapması veya adayın durumunu karara uygun biçimde belirlemesi gerekir. İYUK'un 28. maddesine göre idare, kararın gereğini gecikmeksizin ve her hâlde kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yerine getirmek zorundadır.
Hukuka aykırı sınav işlemi nedeniyle göreve geç başlamanız gibi bir zarar doğduysa, iptal davası ile birlikte veya iptal kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde tam yargı davası açılarak yoksun kalınan parasal haklar istenebilir (İYUK m.12). Tazminatın kapsamı, atanma ihtimalinin ne kadar somut olduğuna ve idarenin kararı uygulama biçimine göre değişebilir.
Sık Sorulan Sorular
Mülakat iptal davası açmadan önce kuruma itiraz etmek zorunlu mu?
Kural olarak hayır; İYUK'un 11. maddesindeki başvuru isteğe bağlıdır ve doğrudan dava açılabilir. Ancak kurumun yönetmeliği sınav kuruluna itiraz yolu öngörüyorsa bu yolu kullanmak, sınav belgelerine erişim ve dosyanın güçlendirilmesi bakımından faydalı olabilir. İtiraz ederken 60 günlük dava süresinin nasıl etkilendiğini mutlaka hesaplayın.
Sınav sonucuna dava açma süresi ne zaman başlar?
Süre, sonucun size yazılı olarak bildirildiği veya usulüne uygun biçimde ilan edildiği tarihi izleyen gün başlar. Sınav duyurusunda sonuçların internet sitesinde ilan edileceği belirtilmişse, tebligat beklemeden ilan tarihine göre hareket etmek daha güvenlidir.
Mülakat iptal davasını kazanırsam doğrudan atanır mıyım?
Kural olarak hayır. Mahkeme atama yapmaz; işlemi iptal eder ve idare karara uygun yeni bir işlem kurar. Yeniden değerlendirme sonucunda başarılı sayılırsanız atama süreci buna göre yürütülür.
Mülakatta verilen puanların gerekçesini nasıl öğrenebilirim?
Kurumdan puan çizelgesi ve tutanakların örneğini isteyebilirsiniz. Kurum bu belgeleri vermezse, dava sırasında mahkeme kendiliğinden araştırma yetkisiyle bu belgeleri idareden isteyebilir.
Mülakat iptal davası ne kadar sürer?
Süre, mahkemenin iş yüküne, idarenin savunma ve belge gönderme süresine ve bilirkişi incelemesi gerekip gerekmediğine göre değişir; kesin bir süre vermek mümkün değildir. Atamaların tamamlanması riski varsa yürütmenin durdurulması talebi bu nedenle önem taşır.
ÖSYM sınavındaki bir soruya nasıl itiraz edilir?
Soru ve cevap anahtarına itiraz, ÖSYM'nin her sınav için duyurduğu süre içinde Aday İşlemleri Sistemi üzerinden yapılır. İtirazınız kabul edilmezse, sonucun ilanından itibaren 60 gün içinde ÖSYM Başkanlığına karşı iptal davası açılabilir.
Özet
- Sınav ve mülakat sonuçlarına karşı dava süresi, bildirim veya ilanı izleyen günden itibaren 60 gündür (İYUK m.7).
- Kuruma itiraz süreyi durdurur; 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11).
- Sözlü sınavda gerekçesiz puanlama, tutanak veya kayıt eksikliği ve görevle ilgisiz sorular başlıca iptal sebepleridir (Anayasa m.70).
- Yürütmenin durdurulması için açık hukuka aykırılık ve telafisi güç zarar şartları birlikte aranır (İYUK m.27).
- İptal kararı doğrudan atama sağlamaz; idare 30 gün içinde karara uygun işlem kurmak zorundadır (İYUK m.28).
- Uğranılan parasal kayıplar için iptal kararından sonra 60 gün içinde tam yargı davası açılabilir (İYUK m.12).
Sınav ve mülakat uyuşmazlıklarında sürelerin kısa olması ve sonucun büyük ölçüde idarenin elindeki belgelere dayanması nedeniyle her dosyanın kendi ilanı, yönetmeliği ve tutanakları üzerinden ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, idari işlemlere karşı iptal ve tam yargı davaları ile yürütmenin durdurulması talepleri konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk