Pazaryeri ceza kesintisine itiraz nasıl yapılır sorusunun kısa cevabı şudur: Satıcı önce kesintinin aracılık sözleşmesinde hangi maddeye dayandığını kontrol eder, ardından pazaryerinin satıcı paneli içindeki dâhili iletişim sistemi üzerinden yazılı ve gerekçeli itirazda bulunur; pazaryeri bu başvuruyu kural olarak 15 gün içinde sonuçlandırmak zorundadır. Sözleşmede yer almayan bir bedelin kesilmesi veya belge ve kayıtla tespit edilemeyen bir durumda satıcıdan açıklama istenmeden cezai şart uygulanması, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili Yönetmelik bakımından haksız ticari uygulama sayılır. Sonuç alınamazsa Ticaret Bakanlığına şikâyet, arabuluculuk ve dava yolları açıktır.
Her kesinti hukuka aykırı değildir: Sözleşmede oranı belirtilen komisyon, açıkça kararlaştırılmış hizmet bedelleri ve usulüne uygun uygulanan cezai şartlar satıcıyı bağlar. Sorun çoğunlukla sözleşmede dayanağı olmayan bedellerde, geriye dönük değişikliklerde ve satıcının savunması alınmadan kesilen cezalarda çıkar. Bu yazıda pazaryerinde yapılan kesinti türleri, komisyon artışına ilişkin kurallar, cezai şartın hangi hâllerde hukuka aykırı olduğu, adım adım itiraz süreci, ödeme gecikmesi ve hesap kısıtlaması ile başvurulabilecek idari ve yargısal yollar anlatılmaktadır.
Pazaryerinde Hangi Kesintiler Yapılır?
Mevzuatta pazaryeri işletmecisi "elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı" (ETAHS), pazaryerinde satış yapan işletme ise "elektronik ticaret hizmet sağlayıcı" (ETHS) olarak adlandırılır. Aralarındaki ilişki, yazılı veya elektronik ortamda kurulan aracılık sözleşmesiyle belirlenir. Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik'in 15. maddesine göre bu sözleşmede satıcıdan istenen hizmet bedelleri, bu bedellerin hangi şartlarda değişeceği ve satıcıya yapılacak ödemelerin süresi mutlaka yer almalıdır.
| Kesinti türü | Dayanağı | Satıcının kontrol etmesi gereken |
| Satış komisyonu | Sözleşmedeki kategori bazlı oranlar | Uygulanan oran ile sözleşmedeki oranın aynı olup olmadığı |
| Hizmet bedelleri (kargo, platform, işlem bedeli) | Sözleşmede türü ve tutarı ya da oranı belirtilen hizmet | Hizmetin gerçekten verilip verilmediği |
| Cezai şart (geç gönderim, sipariş iptali, hatalı ürün) | Sözleşmedeki ceza hükmü | Ceza koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediği ve açıklama istenip istenmediği |
| Mahsup (iade, alıcıya yapılan ödeme) | Muaccel alacak veya adli ya da idari merci kararı | Mahsup edilen alacağın varlığı ve tutarı |
Kesintilerin ayrıntısı genellikle satıcı panelindeki hakediş, cari hesap veya fatura dökümlerinde yer alır. Hangi kalemin neden kesildiğini bu dökümlerden tek tek eşleştirmek, itirazın ilk ve en önemli adımıdır.
Komisyon Kesintisi ve Komisyon Artışında Hangi Kurallar Geçerli?
6563 sayılı Kanun'un ek 1. maddesine göre herhangi bir hizmet verilmediği veya verilen hizmetin türü ile bedelin tutarı ya da oranı aracılık sözleşmesinde belirtilmediği hâlde satıcıdan bedel alınması her durumda haksız ticari uygulamadır. Kanun'un 12. maddesine göre bu ihlalde pazaryerine haksız olarak alınan bedelin on katı idari para cezası uygulanır.
Komisyon oranlarının değiştirilmesi de serbest değildir:
- Bildirim süresi: Yönetmelik'in 16. maddesine göre sözleşme değişiklikleri bildirimden itibaren 15 gün sonra uygulanabilir. Komisyon oranlarının veya diğer hizmet bedellerinin artırılması, yeni cezai şart getirilmesi ya da hizmetin kısıtlanması gibi satıcı aleyhine sonuç doğuran değişikliklerde bu süre 30 gündür.
- Bildirim kanalı: Değişiklik bildirimi dâhili iletişim sistemi ve ayrıca onaylanmış elektronik iletişim adresi üzerinden yapılmalıdır.
- Tazminatsız fesih: 30 günlük süreye tabi bir değişikliği kabul etmeyen satıcı, süre dolmadan dâhili iletişim sistemi üzerinden bildirimde bulunarak sözleşmeyi tazminatsız feshedebilir.
- Geriye yürüme yasağı: Satıcı aleyhine geçmişe yönelik veya tek taraflı değişiklik yapılması ya da buna imkân veren bir sözleşme hükmü haksız ticari uygulamadır (6563 s.K. ek m.1/2-ç).
Aracılık sözleşmeleri genellikle pazaryeri tarafından tek taraflı hazırlanan standart metinlerdir. Türk Borçlar Kanunu'nun 20 ila 25. maddelerindeki genel işlem koşulları kuralları burada da önem taşır; özellikle düzenleyene karşı taraf aleyhine tek yanlı değişiklik yetkisi veren kayıtlar, TBK m.24 uyarınca yazılmamış sayılır.
Pazaryeri Ceza Kesintisi Ne Zaman Hukuka Aykırıdır?
Cezai şart, sözleşmeye aykırılık hâlinde ödenmesi önceden kararlaştırılan bedeldir. Pazaryerleri geç kargolama, satıcı kaynaklı iptal, eksik veya hatalı ürün gönderimi gibi durumlar için cezai şart öngörebilir. Ancak 8 Mart 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle Yönetmelik'in 11. maddesine eklenen kurala göre, aracılık sözleşmesindeki cezai şartı gerektiren durum belge ve kayıtlarla tespit edilebilen hâllerden değilse, pazaryerinin dâhili iletişim sistemi üzerinden satıcıdan açıklama talep etmeden cezai şart uygulaması haksız ticari uygulamadır.
Bir ceza kesintisini değerlendirirken şu sorulara cevap arayın:
- Sözleşmede var mı? Cezanın türü ve tutarı aracılık sözleşmesinde açık ve anlaşılır biçimde yer almalıdır. Sonradan getirilen yeni bir cezai şart, 30 günlük bildirim süresine tabidir.
- Koşul gerçekleşti mi? Örneğin geç gönderim cezası kesildiyse kargoya teslim kaydı, gecikmenin kargo şirketinden mi yoksa satıcıdan mı kaynaklandığını gösterebilir.
- Açıklama istendi mi? Kayıtlarla kendiliğinden anlaşılamayan durumlarda satıcıya açıklama fırsatı verilmeden kesinti yapılması, kesintiye itirazda güçlü bir dayanaktır.
- Kampanyaya zorlama var mı? Satış fiyatının pazaryerince tek taraflı değiştirilmesi dâhil, satıcının kampanyalı satışa zorlanması da haksız ticari uygulamadır (6563 s.K. ek m.1/2-b).
Satıcı tacir ise Türk Ticaret Kanunu'nun 22. maddesi uyarınca cezai şartın fahiş olduğu iddiasıyla hâkimden indirilmesini kural olarak isteyemez. Bu nedenle tacir satıcılar bakımından itirazın ağırlık merkezi, cezanın miktarından çok sözleşmesel dayanağı, koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği ve Yönetmelik'teki usule uyulup uyulmadığıdır.
Pazaryeri Ceza Kesintisine İtiraz Adım Adım
- Dökümü indirin: Kesintinin göründüğü hakediş, cari hesap ve fatura dökümlerini tarih ve sipariş numarasıyla birlikte kaydedin.
- Sözleşme maddesini bulun: Kesintinin dayandırıldığı maddeyi ve kesinti tarihinde yürürlükte olan sözleşme metnini tespit edin. Sözleşmenin dâhili iletişim sisteminde saklanması pazaryerinin yükümlülüğüdür.
- Delilleri toplayın: Kargoya teslim ve teslimat kayıtları, ürün ve paket fotoğrafları, faturalar, alıcı yazışmaları ve kampanya onay ekranları itirazın temelini oluşturur.
- Dâhili iletişim sistemi üzerinden yazılı itiraz edin: Hangi kesintiye, hangi gerekçeyle itiraz ettiğinizi ve talebinizi (iade, mahsup iptali) açıkça yazın. Yönetmelik'in 18. maddesine göre bu başvurular, aksi belirtilmedikçe 15 gün içinde sonuçlandırılır.
- Yazışmaları saklayın: Pazaryeri, dâhili iletişim sistemindeki bilgilerin sözleşme süresince ve sözleşmenin sona ermesinden itibaren bir yıl boyunca satıcı tarafından görüntülenmesine, kaydedilmesine ve değiştirilmeden kopyalanmasına imkân sağlamak zorundadır. Bu kayıtları düzenli olarak indirin.
- Resmî ihtar gönderin: Sonuç alınamazsa tacirler arasında temerrüt veya fesih sonucu doğuracak ihtarlar TTK m.18/3 uyarınca noter, taahhütlü mektup, telgraf veya KEP ile yapılır.
- İdari ve yargısal yola başvurun: Ticaret Bakanlığına şikâyet, arabuluculuk ve dava seçenekleri aşağıda açıklanmıştır.
Sözleşmelerde "belirli süre içinde itiraz edilmeyen kesinti kesinleşir" gibi hükümler bulunabilir. Bu tür sürelerin bağlayıcılığı tartışılabilir olsa da itirazı geciktirmemek en güvenli yoldur.
Ödeme Gecikmesi, Hesap Kısıtlama ve Askıya Alma
Ceza kesintisi çoğu zaman ödemenin bekletilmesi veya mağazanın kısıtlanmasıyla birlikte gündeme gelir. Bu konularda da açık kurallar vardır:
| Konu | Kural | Dayanak |
| Satış bedelinin ödenmesi | Bedel pazaryerinin tasarrufuna girdiği ve sipariş alıcıya ulaştığı tarihten itibaren en geç 5 iş günü içinde eksiksiz ödenmelidir | 6563 s.K. ek m.1/2-a |
| Mahsup | Muaccel alacakların mahsubu hâlinde bedel tam ödenmiş sayılır; mahsup edilen alacağın varlığı ayrıca sorgulanabilir | Yönetmelik m.11/4 |
| Kısıtlama, askıya alma, sonlandırma | Yalnızca sözleşmedeki nesnel ölçütlere göre; gerekçe bildirilir ve satıcıya en az 3 iş günü açıklama süresi verilir | Yönetmelik m.17 |
| Acil durumlar | Dolandırıcılık, veri ihlali, kamu düzeni gibi hâllerde derhâl kısıtlama mümkündür; gerekçe gecikmeksizin bildirilir | Yönetmelik m.17/7 |
| Başvuru nedeniyle yaptırım | Kamu kurumlarına veya yargıya başvurduğu için satıcının sıralamada geriye düşürülmesi veya hizmetinin kısıtlanması yasaktır | 6563 s.K. ek m.1/2-e |
Hukuka aykırı faaliyetlerin önlenmesi veya mevzuattan doğan yükümlülükler gibi amaçlarla ödemelerin ertelenmesi hâlinde 5 iş günü kuralı uygulanmaz. Satıcının genel hakları ve pazaryeriyle ilişkideki diğer yükümlülükler için pazaryeri satıcı hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Ticaret Bakanlığına Şikâyet, Arabuluculuk ve Dava
İtiraz pazaryeri nezdinde sonuç vermezse birbirini tamamlayan iki yol vardır: idari şikâyet ve özel hukuk yolu.
| Yol | Ne sağlar? | Dikkat edilecek nokta |
| Ticaret Bakanlığına şikâyet | Haksız ticari uygulama tespit edilirse pazaryerine idari para cezası uygulanır | İdari para cezası, kesilen tutarın satıcıya iadesi anlamına gelmez |
| Arabuluculuk | Kesilen tutarın iadesi için taraflar uzlaşabilir | Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvuru zorunludur (TTK m.5/A) |
| Alacak veya menfi tespit davası | Haksız kesilen tutarın faiziyle iadesi veya borçlu olunmadığının tespiti | Ticari davalar asliye ticaret mahkemesinde görülür; satıcı tacir değilse görev farklılaşabilir; sözleşmedeki yetki şartı kontrol edilmelidir |
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 17. maddesine göre tacirler arasında yapılan yetki sözleşmesi geçerlidir ve aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnızca sözleşmede belirtilen yerde açılabilir. Pazaryeri sözleşmelerinde genellikle belirli bir şehrin mahkemeleri yetkili kılındığından, dava açmadan önce bu hüküm incelenmelidir. Haksız ticari uygulama kurallarının yürürlüğe giriş süreci ve pazaryerlerine getirilen diğer yükümlülükler için e-ticaret kanunu değişikliklerini anlattığımız yazıya göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Pazaryeri ceza kesintisine itiraz için ne kadar sürem var?
Mevzuatta satıcı için genel bir itiraz süresi öngörülmemiştir; ancak aracılık sözleşmeleri kesintiye itiraz için kısa süreler belirleyebilir. Bu nedenle kesintiyi fark ettiğiniz anda dâhili iletişim sistemi üzerinden yazılı itiraz etmeniz ve kayıtları saklamanız önerilir.
Pazaryeri sözleşmede olmayan bir bedeli kesebilir mi?
Hayır. Hizmet verilmediği veya hizmetin türü ile bedelin tutarı ya da oranı sözleşmede belirtilmediği hâlde bedel alınması haksız ticari uygulamadır (6563 s.K. ek m.1/2-d). Bu ihlalde pazaryerine haksız alınan bedelin on katı idari para cezası öngörülmüştür.
Pazaryeri komisyon oranını bir gün sonra artırabilir mi?
Kural olarak hayır. Komisyon veya hizmet bedeli artışı bildirimden itibaren 30 günlük süre dolmadan uygulanamaz ve satıcı bu süre içinde sözleşmeyi tazminatsız feshedebilir. Düzenleyici kurum kararlarından doğan zorunlu değişiklikler bu sürenin dışındadır.
Açıklamam alınmadan kesilen geç kargo cezası geçerli mi?
Gecikme kargo kayıtları gibi belge ve kayıtlarla açıkça tespit edilebiliyorsa pazaryeri açıklama istemeden ceza uygulayabilir. Durum kayıtlarla kendiliğinden anlaşılamıyorsa açıklama istenmeden ceza uygulanması haksız ticari uygulamadır; bu durumda itirazınızda Yönetmelik'in 11. maddesine dayanabilirsiniz.
Ticaret Bakanlığına şikâyet edersem param iade edilir mi?
Bakanlık ihlal tespit ederse pazaryerine idari para cezası uygular; ancak bu, kesilen tutarın size ödenmesi sonucunu kendiliğinden doğurmaz. İade için pazaryeriyle uzlaşma, arabuluculuk veya dava yoluna gitmeniz gerekir.
Şikâyet ettiğim için mağazam kapatılabilir mi?
Kamu kurumlarına veya yargı mercilerine başvurduğu gerekçesiyle satıcının sıralamada geriye düşürülmesi, hizmetinin kısıtlanması, askıya alınması veya sonlandırılması Kanun'a göre haksız ticari uygulamadır. Böyle bir durumda kısıtlama kararının gerekçesini yazılı olarak isteyin ve kayıt altına alın.
Özet
- Hizmet bedeli kesintileri yalnızca verilen ve aracılık sözleşmesinde türü ile tutarı ya da oranı belirtilen hizmetler için yapılabilir (6563 s.K. ek m.1/2-d).
- Komisyon artışı ve yeni cezai şart bildirimden itibaren 30 gün sonra uygulanabilir; satıcı bu sürede tazminatsız fesih hakkına sahiptir (Yönetmelik m.16).
- Kayıtlarla tespit edilemeyen durumlarda satıcıdan açıklama istenmeden cezai şart uygulanamaz (Yönetmelik m.11/2-ğ).
- İtiraz dâhili iletişim sistemi üzerinden yapılır ve kural olarak 15 gün içinde sonuçlandırılır (Yönetmelik m.18).
- Satış bedeli kural olarak en geç 5 iş günü içinde ödenmelidir (6563 s.K. ek m.1/2-a).
- Kesilen tutarın iadesi için ticari davalarda önce arabulucuya başvurmak zorunludur (TTK m.5/A).
Bir kesintinin hukuka uygun olup olmadığı; aracılık sözleşmesinin içeriğine, kesinti tarihindeki sözleşme versiyonuna, delillere ve satıcının tacir olup olmamasına göre değiştiğinden her kesintinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Dural Hukuk, e-ticaret hukuku, pazaryeri sözleşmeleri ve ticari alacak uyuşmazlıkları konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk