Takipsizlik kararına itiraz nasıl yapılır sorusunun kısa cevabı şudur: Cumhuriyet savcısının verdiği kovuşturmaya yer olmadığına dair karara (halk arasında takipsizlik kararı, kısaca KYOK), suçtan zarar gören kişi kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir. İtiraz, kararı veren savcının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine yapılır (Ceza Muhakemesi Kanunu m.173/1). Dilekçede kamu davası açılmasını gerektiren olayların ve delillerin gösterilmesi gerekir.
Bu süre eskiden on beş gündü; 7499 sayılı Kanun'la 1 Haziran 2024'ten itibaren iki hafta olarak değiştirildi. 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 12. Yargı Paketi (7589 sayılı Kanun) ise kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı ve itirazı düzenleyen CMK m.172 ve 173'te değişiklik yapmadı. Bu yazıda takipsizlik kararının ne anlama geldiği, kimlerin itiraz edebileceği, süre ve merci, itiraz dilekçesinin içeriği, sulh ceza hâkimliğinin verebileceği kararlar ve itiraz reddedilirse kalan yollar anlatılmaktadır.
Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar (Takipsizlik) Nedir?
Cumhuriyet savcısı, soruşturma sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edemezse veya kovuşturma olanağı bulunmuyorsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir (CMK m.172/1). Kovuşturma olanağının bulunmaması; dava zamanaşımının dolması, şikâyete bağlı suçta süresinde şikâyet yapılmamış olması veya şikâyetten vazgeçilmesi, şüphelinin ölümü ya da fiilin suç oluşturmaması gibi hâlleri kapsar. Karar, suçtan zarar görene ve önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir; kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.
Savcılığın verdiği her karar takipsizlik kararı değildir. Aşağıdaki tablo, sık karıştırılan kararları ve itiraz yollarını karşılaştırır:
| Karar | Kim verir? | Ne zaman verilir? | Başvuru yolu |
| Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (takipsizlik) | Cumhuriyet savcısı | Soruşturma sonunda yeterli şüphe yoksa veya kovuşturma olanağı yoksa | Tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz (CMK m.173) |
| Soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar | Cumhuriyet savcısı | Fiilin suç oluşturmadığı araştırma gerektirmeden açıkça anlaşılırsa veya şikâyet soyut ve genelse | CMK m.173 usulüyle itiraz (CMK m.158/6) |
| Kamu davasının açılmasının ertelenmesi | Cumhuriyet savcısı | Şikâyete bağlı ve üst sınırı bir yıl veya daha az hapis gerektiren suçlarda, şartları varsa beş yıl için | Suçtan zarar gören CMK m.173'e göre itiraz edebilir (CMK m.171/2) |
| Beraat veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması | Ceza mahkemesi | Kovuşturma (yargılama) sonunda | Kanun yolu (istinaf); itiraz değil |
Mahkemenin yargılama sonunda verdiği hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı farklı bir kurumdur; bu karara karşı 12. Yargı Paketi sonrasında izlenecek yolu HAGB'de yeni düzenleme yazımızda anlattık.
Takipsizlik Kararına Kimler İtiraz Edebilir?
Kanun itiraz hakkını suçtan zarar görene tanır (CMK m.173/1). Suçtan zarar gören, suç nedeniyle hakkı doğrudan ihlal edilen veya zarar gören kişidir; örneğin dolandırılan, yaralanan, hakarete uğrayan kişi ya da malı çalınan kişi. Suçtan zarar gören, itirazı bizzat veya vekili olan avukat aracılığıyla yapabilir. Ölümle sonuçlanan olaylarda ölenin yakınları da suçtan zarar gören olarak kabul edilebilir.
- Yalnızca ihbarda bulunanlar: Suçtan doğrudan zarar görmeyen ihbarcının, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz hakkı kural olarak bulunmaz. Ancak soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar ihbarda bulunana da bildirilir ve buna itiraz edilebilir (CMK m.158/6).
- Şüpheli: Karar şüphelinin lehine olduğu için şüphelinin itiraz etmesine gerek yoktur. Gözaltına alınıp sonradan hakkında takipsizlik kararı verilen kişinin ise şartları varsa tazminat isteme hakkı doğabilir (CMK m.141).
Takipsizlik Kararına İtiraz Süresi ve Mercii
İtiraz süresi, kararın suçtan zarar görene tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır. Tebliğ genellikle e-Tebligat, posta yoluyla tebligat veya savcılıkta elden yapılır. Süre geçtikten sonra yapılan itiraz incelenmeden reddedilir ve karar kesinleşir. İnternette hâlâ "15 gün" yazan eski kaynaklar bulunduğunu unutmayın; güncel süre iki haftadır.
- Yetkili merci: Kararı veren savcının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliği. Kararı veren ilçe başsavcılığının bulunduğu yerde ağır ceza mahkemesi yoksa, bağlı olunan ağır ceza merkezindeki sulh ceza hâkimliği yetkilidir.
- Tebliğ yapılmamışsa: Karar size tebliğ edilmemişse süre işlemeye başlamaz. Kararı başka bir yoldan öğrendiyseniz yine de beklemeden itiraz etmeniz güvenli olur.
- Gider riski: İtiraz reddedilirse yargılama giderleri itiraz edene yükletilir (CMK m.173/3). Bu nedenle dayanaksız ve soyut itirazlardan kaçınmak gerekir.
İtiraz Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?
İtiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilmelidir (CMK m.173/2). Savcının kararını yalnızca "haksız" diye nitelemek yeterli değildir; kararın hangi noktada eksik veya hatalı olduğunu göstermek gerekir. Şu adımları izleyebilirsiniz:
- Kararı ve dosyayı inceleyin: Kararın gerekçesini okuyun; dosyada hangi delillerin toplandığını, hangilerinin toplanmadığını tespit edin. Suçtan zarar görenin vekili olan avukat, soruşturma dosyasını inceleyip belge örneği alabilir (CMK m.153/5).
- Eksik araştırmayı belirleyin: Dinlenmeyen tanıklar, getirtilmeyen kamera kayıtları, banka hesap hareketleri, telefon kayıtları, bilirkişi incelemesi veya adli tıp raporu gibi eksikleri tek tek yazın.
- Dilekçenin unsurlarını tamamlayın: Sulh ceza hâkimliğine hitaben; kimlik ve adres bilgileriniz, soruşturma numarası, karar tarihi ve tebliğ tarihi, olayların özeti, deliller ve talep sonucu (kararın kaldırılarak kamu davası açılmasına, gerekirse soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi) yazılır.
- Belgeleri ekleyin: Kararın örneği, tebliğ belgesi, mesaj ve yazışma çıktıları, sağlık raporu, dekont ve tanık bilgileri gibi destekleyici belgeleri ekleyin.
- Süresi içinde verin: Dilekçeyi yetkili sulh ceza hâkimliğine hitaben adliye ön bürosuna verebilirsiniz. Avukatlar UYAP üzerinden elektronik imzalı dilekçe gönderebilir. Dilekçeyi başka bir yere verecekseniz, sürenin son gününe bırakmadan yetkili hâkimliğe ulaşmasını sağlayın.
Sulh Ceza Hâkimliği Hangi Kararları Verebilir?
Sulh ceza hâkimliği itirazı dosya üzerinden inceler. CMK m.173/3-4 uyarınca üç sonuçtan biri ortaya çıkar:
- Soruşturmanın genişletilmesi: Karar vermek için eksik araştırma bulunduğunu düşünürse bunu açıkça belirterek Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir. Eksikler tamamlandıktan sonra itiraz hakkında yeniden karar verilir.
- Ret: Kamu davasının açılması için yeterli neden bulunmazsa itirazı gerekçeli olarak reddeder, itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı savcılığa gönderir. Savcı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.
- Kabul: İtirazı yerinde bulursa Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek dava açar. Bu durumda savcının yeniden takdir yetkisi yoktur.
Kabul kararından sonra süreç bir ceza davası olarak devam eder; bu aşamanın nasıl işlediğini ceza davası nasıl açılır yazımızda bulabilirsiniz.
İtiraz Reddedilirse Ne Olur?
İtirazın reddiyle karar kesinleşir. Bundan sonra aynı fiil nedeniyle kamu davası açılabilmesi için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni bir delil elde edilmeli ve bu konuda sulh ceza hâkimliğince bir karar verilmelidir (CMK m.172/2, m.173/6). Dosyada zaten bulunan bir delilin yeniden yorumlanması yeni delil sayılmaz.
Kanunda sulh ceza hâkimliğinin ret kararına karşı ayrıca itiraz yolu öngörülmemiştir. Yaşam hakkı veya kötü muamele yasağı gibi etkili soruşturma yapılmasını gerektiren temel hakların ihlal edildiği düşünülüyorsa, ret kararının tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılması gündeme gelebilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararın etkili soruşturma yapılmadan verildiğini tespit ederse, bu kararın kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde talep edilmesi hâlinde yeniden soruşturma açılır (CMK m.172/3).
Takipsizlik kararı tazminat davası açmanıza engel değildir. Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesine göre hukuk hâkimi, ceza hukukunun sorumluluk hükümleriyle ve ceza hâkiminin beraat kararıyla dahi bağlı değildir; zararınızı hukuk mahkemesinde ayrıca talep edebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Takipsizlik kararına itiraz süresi kaç gündür?
Süre, kararın size tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır. Bu süre 1 Haziran 2024'ten önce on beş gündü. Süre hak düşürücü olduğu için son güne bırakmamanız önerilir.
Takipsizlik kararı bana tebliğ edilmediyse ne yapmalıyım?
Tebliğ yapılmadıysa itiraz süresi işlemeye başlamaz. Kararı UYAP Vatandaş Portal'dan veya savcılıktan öğrendiyseniz, tebliğ beklemeden itiraz etmeniz ya da savcılıktan kararın tebliğini istemeniz güvenli bir yoldur.
Takipsizlik kararına itiraz için avukat zorunlu mu?
Hayır, suçtan zarar gören itirazı kendisi yapabilir. Ancak dilekçenin eksik araştırmaları ve delilleri somut olarak göstermesi gerektiğinden, dosyayı inceleyerek dilekçe hazırlanması itirazın etkisini artırır.
Takipsizlik kararı kesinleştikten sonra yeniden şikâyet edebilir miyim?
Aynı fiil için yeniden kamu davası açılabilmesi, yeterli şüphe oluşturacak yeni bir delil bulunmasına ve sulh ceza hâkimliğinin bu yönde karar vermesine bağlıdır. Yeni delil yoksa aynı olay için yapılan yeni şikâyet sonuç doğurmaz.
Takipsizlik kararına itirazın reddi kesin midir?
Kanunda bu karara karşı ayrıca itiraz yolu öngörülmediğinden uygulamada kesin kabul edilir. Temel hak ihlali iddiası varsa, ret kararının tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru değerlendirilebilir.
Hakkımda takipsizlik kararı verildi; bu adli sicilime işlenir mi?
Hayır. Adli sicile kural olarak kesinleşmiş mahkûmiyet kararları işlenir. Takipsizlik kararı ise yargı kayıtlarında soruşturmanın sonucu olarak görünür.
Özet
- Takipsizlik kararı, savcının yeterli şüphe veya kovuşturma olanağı bulunmadığında verdiği kovuşturmaya yer olmadığına dair karardır (CMK m.172/1).
- Suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir (CMK m.173/1).
- İtiraz, kararı veren savcının bağlı olduğu ağır ceza merkezindeki sulh ceza hâkimliğine yapılır (CMK m.173/1).
- Dilekçede kamu davası açılmasını gerektiren olaylar ve deliller gösterilir (CMK m.173/2).
- Hâkimlik soruşturmanın genişletilmesini isteyebilir, itirazı reddedebilir veya kabul edebilir; kabulde savcı iddianame düzenler (CMK m.173/3-4).
- Ret sonrası aynı fiil için dava, ancak yeni delil ve sulh ceza hâkimliği kararıyla açılabilir (CMK m.172/2, m.173/6).
Takipsizlik kararına itirazda süre kısa, inceleme ise dosya üzerinden yapıldığı için eksik delillerin ve araştırmaların ilk dilekçede somut biçimde gösterilmesi sonucu doğrudan etkileyebilir. Dural Hukuk, suçtan zarar görenlerin vekilliği, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlara itiraz ve ceza soruşturmalarının takibi konularında destek verebilir. Bilgi almak için 0535 260 74 54 numaralı telefonu arayabilir veya iletişim sayfası üzerinden Dural Hukuk'a ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.
Hazırlayan: Dural Hukuk